Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Troelstra's verg*issin§^ liep uit op

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Troelstra's verg*issin§^ liep uit op

5 minuten leestijd

echter zijn vergissing, welke hem tot een gebroken man maakte, naar zijn eigen verklaring. In plaats van een staatkundige revolutie, werd Troelstra's grote vergissing een huidebetoging voor koningin Wilhelmina en haar huis, zo ongekend en spontaan als maar zelden voorkomt. -- , . welke hier in hoge kringen bestaat". Mr. H. P. Marchant, de vroegere leider van de toen nog bestaande Vrijzinnig democratische Bond, mengde zich in het debat en meende, dat het grootste deel van de weermacht best naar huis kan.

Eisen

Toen de debatten op dinsdag 12 november werden voortgezet waren inmiddels berichten over de in Duitsland uitgebroken revolutie bekend geworden. SDAP en NW gaven een manifest uit, waarin een demonstratief congres op 16 en 17 november in Rotterdam werd aangekondigd. Tal van eisen werden gesteld, o.m. onmiddellijke demobilisatie van alle soldaten en uitkering van een behoorlijke vergoeding zolang de gedemobiliseerden werkloos zijn, directe invoering van het algemeen vrouwenkiesrecht, socialisatie van alle bedrijven, die daarvoor in aanmerking komen, intrekking van de stakingswetten van 1903 (het jaar van de spoorwegstaking), invoering van staatspensionering op 60-jarige leeftijd, onverwijlde invoering van een wettelijke 8-urendag, salarisverhog:ing voor werklieden en lagere ambtenaren in overheidsdienst enz.

Revolutionaire taal

In deel I van „Het jongste verleden" (1918-1940) schreef mr. P. J. Oud destijds: „De taal van het manifest moge fors zijn, zij is niet forser dan men het bij andere gelegenheden van deze zijde gewend is geweest en den indruk dat voor de verwezenlijking der eisen revolutionaire middelen zullen worden aangewend, maakt het geenszins". Troelstra, die op een volksmeeting sprak, gebruikte echter wel revolutionaire taal. Hij zag het ogenblik aangebroken, dat dé arbeidersklasse ook ons „de macht in handen zal geven. Verzuimt het oogenblik niet, grijpt de macht, die u in den schoot wordt geworpen, en doet wat gij moet en kunt doen... Wij maken een revolutie, omdat het kan en moet". Een andere spreker, de toenmalige bekende figuur uit de gemeentepolitiek, A. W. Heykoop (later wethouder van de Maasstad) deed er nog een schep bovenop door uit te roepen: „De eischen van ons manifest stellen wij aan de bourgoisie, niet om erover te congresseeren, maar om ze ingewilligd té krijgen binnen enkele dagen. Anders nemen wij het, wanneer gij het ons niet geeft... Nu trekken wij samen op om de bourgoisie het roer in den Staat te ontnemen"...

Ook in Tweede kamer

Dit geluid was op 11 november te horen en Heykoop kondigde aan, dat Troelstra morgenmiddag 1 umin de Tweede kamer het revolutionaire woord zou spreken, dat nodig was en de SDAP-leider sprak de 12e november in de Tweede kamer de taal van de revolutie. Zijn rede wekte emotionele reacties op, niet alleen in de Kamer, doch ook daarbuiten, ja, ook in zijn eigen partij. Hij slingerde de regering in het gezicht, dat zij niet in staat is de grote levensvoorwaarden voor ons volk ongeschonden in stand te houden en te ontwikkelen. „Ge mist de zedelijke kracht en het politieke staatkundige recht om daar te blijven zitten als de regeering van het Nederlandsche volk".

Zouden Ruijs de Beerenbrouck en zijn ministers tooh doorgaan, Een enorme menigte betuigde op het Haagse Malieveld trouw aan Koningin Wilhelmina en kaar Huis. Onder de wimpel de koningin met naast haar prinses Juliana. dan voorspelde Troelstra xiitbarstingen, waarbij anarchie zou worden gemaakt om toestanden te scheppen die geen revolutie zijn, maar onder de naéim revolutie het grootste ongeluk zullen zijn voor ons volk.

„Wy g:evoelen ons thans niet alleen voor onze eigen klasse verplicht te grUpen naar de staatsmacht, maar w^ meenen ook dat het Nederlandsche volk voor het heden en voor de toekomst g:een grootere dienst kan worden bewezen dan wanneer men ons in staat stelt dien doorslaanden Invloed op de verdere ontwikkeling: van ons volk uit te oefenen..." Troelstra besloot met de verklaring, dat het moment was aangebroken om de modem georganiseerde arbeiders op te roepen om het ciaal-democraten hem niet openlijk af. De socialist, die zijn gedachten de vrije loop had gelaten, meende de machtsverhoudingen goed te hebben gepeild, maar hij kwam bedrogen uit. Het congres, dat enkele dagen later werd gehouden, bezocht hij slechts na een telegrafische oproep. Hij kwam terug op zijn toespraak in de Tweede kamer door het congres voor te houden, dat het niet gebonden is aan zijn woorden. Hij moest erkennen, dat de „machthebbers nog de sterksten zijn, maar wat vandaag is, behoeft morgen niet te zijn", zei hij.

Keizer Wilhelm H van Duitsla&d komt bij Eysden over de NederlanÈ? se grens om asiel in ons land ,te vragen.

Verglssing^^il

In haar herinneringen, getitelcT „Eenzaam maar niet alleelj"»; schreef prinses Wilhelmina later.'" „Wij maakten enkele spannende dagen door. De was, met het oog Op de toestand, van De Ruygenhoe'k' naar Den Haag teruggekeerde Echter bleek het een vergissing te zijn te menen, dat ons volk in zija. geheel of voor een aanzienlijk derf geneigd was een omwenteling te ontketenen. '"ï Wy werden uitgenodigd 6j»' het Malieveld te komen, waar* een g:rootBe demonstratie vain trouw aan het gezag plaatgivond. De paarden van het r^» tuig, waarin Hendrik, Juliana en ik waren gezeten, werden uit? gespannen en de demonstranteti trokken dit over het Malieveld en daarna door de stad naar het Noordelnde terug. Onmiddellijk daarna nodigde Amster?*^ dam ons uit ter het land gers en militairen opgekomen^; bereid mk te steunen".

Afgfelast

De geschiedschrijver prof. dr. Jan Romein oordeelde in zijn be-' schrijving van de gebeurtenissen^ 1918, dat de aangekondigde rev lutie werd afgelast alsof het es1| parade bij slecht weer betrof.

Troelstra's grote vergissij^ ontketende geen revolutie, eerd een grotere trouw aan het gezej^ dan ooit, welke trouw in ons vpifi^. derland gelukkig nog voortduurt éïtt hopelijk onder Gods zegen mo^g blijven bestaan. ^g

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 10 november 1978

Reformatorisch Dagblad | 48 Pagina's

Troelstra's verg*issin§^ liep uit op

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 10 november 1978

Reformatorisch Dagblad | 48 Pagina's

PDF Bekijken