Bekijk het origineel

Moskou verstikt zich in strijdbaar Afghanistan

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Moskou verstikt zich in strijdbaar Afghanistan

6 minuten leestijd

KABOEL — Afghanistan, een weinig ontwikkeld islamitisch land, geraakte vorig jaar na een bloedige staatsgreep in de invloedssfeer van Moskou. Tegen de nieuwe regering van president Taraki bestaat echter veel verzet dat vorige week tot een voorlopig hoogtepunt Jiwam door muiterij van een ,'grote groep soldaten in de iioofdstad, Kaboel. Het lijkt er 'Of dat (Ie regering in het ^i(remlin echter alles in het *werk zal stellen om een .•machtswisseling in islamiti•ssche zin te voorkomen.

I van een medewerker) r"*. In diplomatieke kringen verluidt Jiet dat de Sovjet-leiders er niet voor terug zullen schrikken om door regelrechte militaire tussenkomst Afgha'sthistan als een communistische staat if^^tie bewaren. Berust dit gerucht op '".waarheid, dan betekent dat voor de ' Russen de eerste stap op een nieuwe politieke koers in het Midden-Oosten. De diplomatie wordt dan onder het wapengeweld geplaatst. Wat dit allemaal kan uitwerken kan spoedig duidelijk worden. Tijdens de opstand van vorige week bleek dat de opstandelingen forse kracht konden ontwikkelen. s Regeringsgetrouwe troepen en de muil-ters bestreden elkaar met zwaar geschut, hefschroefvliegtuigen en pantserwagens. Afghanistan is een kruitvat geworden en het lijkt er sterk op dat het land een plaats krijgt in de rij van onoplosbare conflicten in het Nabije Oosten. \$S^Wi

Afkeer Chomeiny

Van belang is de houding van het buurland Iran. De islamitische machthebbers onder ayatollah Chomeiny hebben duidelijk laten blijken dat ze een afkeer hebben van de communistische machthebbers in het buurland. President Taraki wordt in Teheran slechts als een lakei van de Sovjetunie beschouwd. De Iraanse leiders dragen de vooral door islamitische leiders ingegeven opstanden in Afghanistan dan ook een warm hart toe. Een direct militair ingrijpen van Sovjetrussische zijde zal dan ook voor de moslems in Iran als een directe uitdaging worden uitgelegd. Hetzelfde geldt voor andere staten waar de islam heerst, zoals Saoedi-Arabië, Pakistan enz.

Daar de Russen ook in eigen huis met een vrij grote islamitische minderheid te kampen hebben zal het politiek niet meevallen om met harde hand in Afghanistan huis te houden. Tot op heden is men in het openbaar dan ook nog niet diep ingegaan op het vriendschapsverdrag met de communistische machthebbers in Kaboel, wat onder meer militaire bijstand op grote schaal inhoudt.

Over het incident van vorige week in Kaboel berichtte de Pravda dan ook als volgt: „Ditmaal hebben de vijanden van de revolutie besloten om de vastberadenheid van de revolutionaire beweging in Kaboel op de proef te stellen. Ze speculeerden erop dat de islamitische massa's zich onder invloed van de contra-revolutionaire propaganda wel aan de zijde der opstandelingen zouden opstellen. De reactie heeft zich echter verrekend''.

Materiële steun

Tot op heden houden de Sovjet-leiders het, net als ten tijde van de oorlog in Vietnam, op massieve materiële ondersteuning voor het Afghaanse leger dat overwegend met wapens uit de Sovjet-Unie is uitgerust. Het bezit onder andere gevechtsvliegtuigen van het type MIG-17, hefschroefvliegtuigen en tanks en pantservoertuigen van de types T-34 en T54/55. In de hoofdstad Kaboel bevinden zich bovendien ongeveer 2000 militairen en 5000 adviseurs en ambtenaren van allerlei aard. De gevechtskracht van het leger is ondanks de aanwezigheid van genoemde wapens echter gering te noemen. Dat ligt vooral in het feit dat de bevolking van Afghanistan uit allerlei minderheidsgroeperingen is ópgebouwd. Dat heeft z'n weerslag op het functioneren van het leger, desertie en dienstweigering komen vooral voor wanneer het gaat om het bestrijden van stamleden waarmee men verwant is. Het is dan ook onduidelijk hoe Moskou het klaar wil spelen om hef aan alle kanten rammelende bewind van Taraki op de been te houden.

Een ingrijpen in de binnenlandse verhoudingen door troepenzendingen op grote schaal kan een forse weerslag hebben op de internationale politieke verhoudingen. Niet alleen Chomeiny in Iran zou protesteren, een dergelijke actie zou ook de Araerikaans-Russische betrekkingen ernstig schade doen lijden. Het ratificeringsproces van het tweede verdrag ter beperking van de strategische bewapening (SALT-Il) zou een gevoelige vertraging kunnen ondervinden. Het Amerikaan.se ministerie van buitenlandse zaken liet op 3 augustus al ongevraagd weten dat men een Russische actie als een inmenging in de binnenlandse aangelegenheden van Afghanistan zou beschouwen.

Het blijft echter de vraag wat Carter en zijn regering in de praktijk zouden ondernemen. Tijdens de omwenteling in Iran was er in het optreden, of moeten we juist schrijven in het niet optreden(?), van Amerikaanse zijde geen spoortje te ontdekken dat aan het aanzien van een grootmacht deed denken. De beweringen van president Carter dat zijn land zijn plaats als eerste militaire macht in de wereld nooit zal opgeven wordt door velen met een korrel zout genomen. Het is zo dat onlangs werd gesproken van een Amerikaans crisisleger dat zou kunnen ingrijpen ingeval de wereldenergiesituatie in gevaar zou komen. Afghanistan lijkt het eerst terrein waar zo'n macht zou kunnen functioneren. Weinigen geloven echter in het laatste gezien het povere optreden van Washington bij successen die het oprukkende Sovjet-imperialisme de laatste jaren onder meer in Afrika boekte. Dat bestond vrijwel alleen uit hulpeloos toezien. Dat geldt voor de Hoorn van Afrika, voor Angola en bijvoorbeeld ook voor Vietnam (optreden sinds 1975). Zeer waarschijnlijk heeft deze houding het Russische optreden in Afghanisatan, bij de staatsgreep van vorig jaar, bevorderd.

Pakistan

Pakistan is het derde land dat direkt betrokken is bij het Afghaanse conflict. Duizenden vluchtelingen uit Afghanisaan hebben daar een heenkomen gezocht. Net als Iran steunt ook Pakistan de opstandelingen; Dit geldt in het bijzonder de oorlogszuchtige Pasjtoenen in het westen van het land. Het optreden van deze stam werpt een helder licht op de problemen van het door Russische adviseurs ondersteunde leger. Weliswaar werd de muiterij in Kaboel neergeslagen doch de afmattingsoorlog in het binnenland zal langdurig zijn. Het leger wordt in zijn acties zeer bemoeilijkt door de bergachtige gesteldheid van het land. In de hogere streken woont 90^ van de totale bevolking. Velen leven als nomaden. Veel gebieden zijn bijna onbereikbaar. Er zijn geen spoorlijnen en het land beschikt slechts over een dun net van goed berijdbare wegen. Grote delen van het land zijn slechts te voet bereikbaar na tochten die weken kunnen duren. De steeds van woonplaats veranderende Pasjtoenen zijn daardoor, net als sommige andere stammen, ongrijpbaar. Vanuit onverwachte posities zetten zij hun verrassingsaanvallen voort.

Daar de machtsbasis van de Afghaanse communisten zeer smal is en op de weinige steden geconcentreerd, kunnen de opstandelingen zich als een vis in het water voelen, gesteund door de overgrote meerderheid van de bevolking.

Oorspronkelijk hadden de heersers in het Kremlin naar het scheen een strategische positie in het gebied van de Indische Oceaan, waar Afghanistan vlakbij ligt, veroverd. Nu lijkt Afghanistan een giftige slang te zijn waarin men zich toch nog kan verslikken. ; .,, ••„.:,_ :..„ _,..), .

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 14 augustus 1979

Reformatorisch Dagblad | 10 Pagina's

Moskou verstikt zich in strijdbaar Afghanistan

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 14 augustus 1979

Reformatorisch Dagblad | 10 Pagina's

PDF Bekijken