Bekijk het origineel

BASKEN EN CATALANEN MORGEN NAAR STEMBUS

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

BASKEN EN CATALANEN MORGEN NAAR STEMBUS

Naar zeljbestmr voor Spaanse gewesten

6 minuten leestijd

MADRID — In de twee dichtst bevolkte en meest geïndustrialiseerde gewesten van Spanje, het veelvuldig door gewelddaden geplaagde Baskenland en het stabiele Catalonië, worden donderdag volksstemmingen gehouden over autonoraie-statuten die deze gebieden na veertig jaar rechtstreeks bestuur vanuit Madrid weer een grote mate van zelfbestuur moeten geven.

Het lijdt geen twijfel dat de kiezers in beide gewesten zich met een ruime meerderheid voor de autonomie zullen uitspreken, maar de mogelijkheid bestaat dat een geringe opkomst een zwakke basis zal verschaffen voor de nieuwe regionale parlementen en regeringen, die bevoegd zullen zijn voor zaken als onderwijs, politie en openbare werken.

Een hoog percentage wegblijvers in het Baskenland zou ook een ernstige tegenslag betekenen voor de hoop van Madrid, dat het herstel van de autonomie het begin van het einde zal betekenen voor de afscheidingsbeweging ETA.

Al 70 doden

De militaire vleugel van de ETA, die dit jaar al bijna 70 mensen heeft gedood, verwerpt het autonomie-statuut en lijkt erop uit te zijn haar bloedige campagne voor een onafhankelijke, marxistische Baskische staat voort te zetten.

De terroristen worden op politiek vlak gesteund door een linkse coalitie, de Herri Batasuna (Volksunie), die haar aanhangers heeft opgeroepen donderdag niet te gaan stenïmen. In twee verkiezingen eerder dit jaar behaalde de Herri Batasuna ongeveer 15 procent van de stemmen in de Baskische provincies Vizcaya, Guipuzcoa en Alava.

Dit cijfer, gecombineerd met een groeiende neiging tot onthouding van partijloze of gedesillusioneerde kiezers, zou de opkomst kunnen drukken tot 50 a 55 procent. Volgens de gematigde Baskische nationalistische leider Carlos Garaicoechea zou een opkomst van 60 procent al een groot succes zijn.

Verwarring

Catalonië en Baskenland hadden in de jaren '30 korte tijd zelfbestuur, totdat daar een einde aan werd gemaakt door dictator Francisco Franco tegen het einde van de burgeroorlog van 1936-39.

Sinds de dood van Franco vier jaar geleden heeft Catalonië even lïard aangedrongen op herstel van zijn autonomie, maar het is gespaard gebleven voor het separatistische terrorisme van het Baskenland. In Catalonië is de voornaamste hinderpaal vooreen grote opkomst apathie van de kiezers. Sinds de dood van Franco zijn al vijf verkiezingen- gehouden. Maar er is meer. ,,Vfiel mensen verkeren in verwarring en menen dat hét statuut al is goedgekeurd", zei de bejaard Catalaanse leider Josepf Tarradellas. Hij zei dat een opkomst van 65 procent een succes zou zijn.

Nog belangrijker dan het referendum of het statuut zelf acht de 80-jarige Tarradellas de mensen, die de autonomie in de komende jaren in de praktijlc moeten gaan verwezenlijken. „Het statuut is alleen maar een vertrekpunt voor Catalo

Deze mening wordt gedeeld door Garaicoechae, die evenals Tarradellas aan het hoofd staat van het voorlopige gewestelijke bestuur. „Het referendum is een poort naar de toekomst, maar alles moet nog gedaan worden", zei hij.

Garaicoechea, de leider van de gematigde Baskische Nationalistische Partij (PNV) en de vermoedelijke leider van de eerste democratisch gekozen gewestelijke regering, is voorzichtig als hij spreekt over de ETA. ,,De ETA is een factor in de moeilijkheden van Euzkadi (Baskenland), maar het is al te eenvoudig te zeggen dat het de enige is", zei hij in een interview. Op de vraag wat zijn partij in een regionale regering zou doen om de ETA aan te pakken zei hij: ,,Wij zouden een enorme inspanning doen om te komen tot communicatie en verzoening. Maar als de PNV de regering vormt heeft zij de plicht de wet te doen naleven. Het is natuurlijk paradoxaal te spreken over verzoening als een sector zijn wapens niet neerlegt".

Uitholling

Weinigen verwachten dat de ETA zijn dodelijke campagne zal stopzetten als zijn eisen voor zelfbeschikking voor het Baskenland niet worden ingewilligd. Maar de regering in Madrid en alle politieke partijen, met uitzondering van de Herri Batasuna, hopen dat het zelfbestuur de volkssteun voor de terroristen geleidelijk aan zal uithollen. Volgens Julen Guimon, een vooraanstaand Baskisch lid van de regerende centrumpartij, is het autonomie-statuut de beste hoop voor het Baskenland sinds het einde van de burgeroorlog.

De Herri Batasuna is het daar niet mee eens. „Ga niet stemmen, Euzkadi geeft zich niet over", staat op affiches van deze partij in de straten van Bilbao. „Het statuut zal de problemen van Euzakadi niet oplossen", zegt Volksunie-leider Txomin Ziluaga.

Hoewel het afscheidingsprobleem de campagne voor het referendum in Baskenland beheerst, leggen politici aldaar pr de nadruk pp dat het zelfbestuur ook biedreigd wordt door de slepende econonjische crisis, die zich trouwens ook doet gevoelen in Catalonië en de rest van Spanje. wordt beheerst door drie politieke partijen en een coalitie: De Baskische Nationalistische Partij PNV (7 zetels in het parlement). De Socialistische Arbeiderspartij (5 zetels), de Unie van het Democratisch Centrum (5 zetels) en de Coalitie Herri Batasuna (3 zetels). De voornaamste partijen bevelen de kiezers aan donderdag „ja" te stemmen, de Herri Batasuna roept op tot stemonthouding en alleen extreem-rechts voert campagne voor ,,nee"-stemmen, onder het motto dat de autonomiestatuten de eenheid van het koninkrijk bedreigen.

De economische bedrijvigheid in Baskenland is geconcentreerd in vier grote sectoren: de visserij, de staalindustrie, de chemische industrie, en wapenfabrieken. De werkloosheid ligt met ongeveer 15 procent boven het nationale gemiddelde.

Catalonië

Catalonië telt zes miljoen inwoners, van wie er vier miljoen wonen in Barcelona en zijn voorsteden. Het gebied omvat vier provincies: Barcelona, Gerona, Tarragona en Lerida. De Catalaanse taal wordt nog gesproken door ongeveer 60 procent van de inwoners.

De sterk gegroeide industrie, die veel „immigranten" vooral uit Andalusië heeft aangelokt, is geconcentreerd rond Barcelona. De metaalsector is de voornaamste. In Tarragona bevindt zich het voornaamste olieveld van Spanje.

De burgemeester van de hoofdsteden van de vier provincies zijn leden van de Catalaanse sociaUstische partij, een tak van de Spaanse socialistische arbeiderspartij. Naast deze partij, die de vorige keer 23 procent van de stemmen behaalde, treden nog drie partijen op de voorgrond: De Verenigde SociaUstische Partij van Catalonië (communistisch, 17 procent), de Democratische Bundeling van Catalonië (centrum-nationalisten, 15 procent) en de Unie van het Democratisch Centrum (15 procent). Al deze partijen hebben de kiezers opgeroepen „ja" te stemmen. Slechts zeer kldne groepjes extremisten hebben opgeroepen tot stemonthouding of „nee" stemmen. Te koop in Ede:

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van woensdag 24 oktober 1979

Reformatorisch Dagblad | 12 Pagina's

BASKEN EN CATALANEN MORGEN NAAR STEMBUS

Bekijk de hele uitgave van woensdag 24 oktober 1979

Reformatorisch Dagblad | 12 Pagina's

PDF Bekijken