Bekijk het origineel

(Griekse) Orthodoxie: liturgie vieren en mysteriën schouwen

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

(Griekse) Orthodoxie: liturgie vieren en mysteriën schouwen

4 minuten leestijd

CHANIA, Kreta Orthodoxie in de zin van de Oosterse Orthodoxe kerken betekent niet rechtzinnigheid in de leer, maar „rechtgelovigheid" in de zin van de juiste, de rechte lofprijzing. Het staat tegenover „heterodoxie": anders van opvatting. In de kerkgeschiedenis is Athanasius de vader der Orthodoxie tegenover de ketterse Arius, die de Godheid van Christus loochende.

Later zal de Kerk van Griekenland zich Orthodox noemen: zij staat in de traditie van de rechtzinnige Johannes de Damascener en viert elk jaar seder 842 op 19 februari haar,,Feest der Orthodoxie".

De Grieks-Orthodoxe Kerk is verdeeld in een groot aantal bisdommen. In Thessaloniki en aan de universiteit van Athene heeft de kerk haar eigen theologische ,,geestelijke academies". De „Kerk van Griekenland" zoals zij officieel heet — tegenover de kleine Evangelische Kerk, die Griekenland ook kent — domineert echter niet kerkelijk het gehele Griekse grondgebied. Een deel van het land en vooral de eilanden ressorteren onder de oecumenisch patriarc van Constantinopel.

De kerken van bijv. Griekenland en Rusland zijn in naam zelfstandig (autokephal), maar het oecumenisch patriarchaat van Constantinopel (Istanbul) kent zichzelf binnen het geheel der Oosterse Orthodoxie wel een uitzonderingspositie toe. Hoewel er geen sprake is van een eenhoofdige leiding zoals bij de R.K. Kerk heeft het er veel van weg, dat de oecumenisch patriarch door velen toch wel gezien wordt als een soort paus der Orthodoxie, ook al worden deze aanspraken niet letterlijk zo opgeëist. Rivaliteit tussen de Kerk van Griekenland en het patriarchaat in Constantinopel is dan ook nauwelijks te vermijden.

Kenmerken

In navolging vn W. F. Golterman kan men als wezenlijke kenmerken der Oosterse Orthodoxie vooral wijze op de „sobornosf-gedachte: de ajeenheid, eenheid van het geheel, het gemeenschappelijk delen in de éne waarheid, de gezamenlijke lofprijzing, het samen beleven van de volstrekt centraal staande liturgie, die elke zondag opnieuw de Opstanding viert. Verder: de zeer wezenlijke betekenis der ikonen, die geen afbeeldingen of illustraties zijn, maar oerbeelden van de heilige gestalten.

Dan de sterke nadruk op de traditoTiele leer, de betekenis van de sacramenten als mysteriën en symbolen (waarvan het aantal niet per se tot ze.ven beperkt blijft zoals bij de RK Kerk), de grote verering van Maria als de Moeder Gods (Theotokos), maar geen afzonderlijke Mariologie naast de H. Drievuldigheid. De Orthodoxie heeft ook geen juridisch-dogmatische doordenking van leerstukken als uitverkiezing, verzoening door voldoening (Anselmiaanse satisfactieleer).

H eEIA AEITOYPriA
TOY AflOY inANNOY. TOY

XPYZOSTOMOY
concilies gelden als doorslaggevend; andere zijn niet door elke kerk gelijkelijk aanvaard. De traditie neemt daarnaast ook een grote plaats in anders dan bij Rome, maar toch ook als bron van openbaring naast de H. Schrift.

De kerkstructuur is ondanks de strakke hiërarchie toch in zekere zin democratisch: de bisschoppen zijn in rang allen gelijk; de patriarch is alleen maar de eerste onder de gelijken. De Orthodoxie kent geen verplicht celibaat, behalve voor de bisschoppen die uit de monnikenstand komen. De priester dient zelfs te huwen voor zijn wijding. Zls hij weduwnaar wordt mag hij kiezen: óf als monnik ongehuwd blijen óf terugtreden in de lekenstand en eventueel hertrouwen.

Kerkleiding

De synode van elke autokephale kerk wordt geleid door een aartsbisschop of patriarch en bestaat verder uit de bisschoppen, priesters en leken. Veel monniken zijn nog altijd leken: in ieder klooster is slechts een aantal monniken tot priester gewijd. Er bestaat één monniksorde, die van St. Basilius de Grote naar wie de beroemde Wassili-kathedraal op het Moskouse Rode Plein is genoemd

Een paar termen uit de wereld der Orthodoxie. Eem metropoliet was vroeger de bisschop van vooral die kerken die door de apostelen zelf gesticht zouden zijn: Rome, Antiochië, Jeruzalem enz. Hij was dus veelal een aartsbisschop. Een archimandriet is in de Griekse kerk het hoofd van een of meer kloosters. In rang staan zij onder de bisschop, al zijn bisschoppen nogal eens voormalige archimandrieten. De ikonen nemen in de Oosterse Orthodoxie een zeer grote plaats in, maar ze zijn niet bedoeld als beelden en prenten in de R-K Kerk. Een ikoon is geen afbeelding, maar een symbool, een verwijzing naar de werkelijkheid achter de gestileerde uitbeelding. Vooiral Maria als Moeder Gods komt men veelvuldig tegen. Zij wordt echter niet vergoddelijkt als konigin des hemels. Deze ikoon. „de Passie-Madonna" komt uit het atelier van de 15e-eeuwse Kretenzer meester AndreoRicco.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 9 november 1979

Reformatorisch Dagblad | 32 Pagina's

(Griekse) Orthodoxie: liturgie vieren en mysteriën schouwen

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 9 november 1979

Reformatorisch Dagblad | 32 Pagina's

PDF Bekijken