Bekijk het origineel

Luns: „Ik zie Navoberaad als voorspel voor acties

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Luns: „Ik zie Navoberaad als voorspel voor acties"

ISLAMITISCHE WERELD OOK IN VERZET

8 minuten leestijd

BRUSSEL/MOSKOU/TUNIS — De NAVO zowel als de zogenaamde Islamitische conferentie van zo een veertig moslem-landen in de wereld hebben dinsdag fel gereageerd op het Russische militaire ingrijpen in Afghanistan. De secretarissen-generaal van beide organisaties, Josef Luns en de Tunesiër Habib Chatty riepen de leden-landen op tot eensgezinde tegenacties.

Luns sprak op nieuwjaarsdag na afloop van een tweede speciale bijeenkomst van de NAVO-raad in Brussel in vier dagen. Hij noemde het Russische militaire ingrijpen in Afghanistan, donderdag een flagrante schending van het internationale recht en een bedreiging van de vrede. „Het is de eerste maal, dat de Sovjet-Unie op grote schaal direct gebruik maakt van haar militaire macht in een land, dat geen deel uitmaakt van het Sovjetblok", zo zei hij.

Verzet Islam

Chatty verklaarde in Tunis, dat de „organisatie van de Islamitische Conferentie niet onverschillig kan blijven staan tegenover gewapend ingrijpen van een vreemde mogendheid in een moslem-land". Saoedische kranten riepen dinsdag op tot daadwerkelijke militaire en Hnanciële actie van de Moslem-landen tegen de Russische aanwezigheid in Afghanistan, die volgens een hunner „gericht is op de vernietiging van de Islamitische revolutie". In de Iraanse hoofdstad Teheran drongen dinsdag bij een anti-Russische betoging demonstraten de Russische ambassade binnen.

Kaboel

In de omgeving van de door Russische soldaten beheerste Afghaanse hoofdstad Kaboel zelf, waar het dinsdag na ongeregeldheden van zondag en maandag alleen nog maar rustiger werd, werden dinsdag volgens Pdcistaanse berichten kleine gevechten geleverd van opstandige Moslems met Russische troepen. Overal - op de luchthaven en in de straten - stonden zwaarbewapende Russische soldaten.

Volgens ofHciële AmerikaauBe schattingen waren er, naar de stand van dinsdag rond 40.000 Russische soldaten in Afghanistan (volgens andere schattingen reeds 50.000).

Moskou sprak via zijn radio van een „Amerikaanse manoeuvre om de aandacht van de wereld af te leiden van de Amerikaanse agressiecampagne tegen Iran", maar reageerde niet op de beschuldiging van president Carter maandag aan het adres van Sovjetleider Brezjnjev, dat deze tegenover hem heeft gelogen over Iran.

NAVO

In het NAVO-beraad van dinsdag in Brussel kwamen de Verenigde Staten en hun westelijke bondgenoten overeen, dat er met concrete poUtieke en economische maatregelen moet worden gereageerd op de Russische actie. Maar er werden nog geen concrete besluiten genomen. In het communiqué na afloop werd alleen meegedeeld, dat het „nauwe overleg zal worden voortgezet" in de komende weken. De NAVO-raad nam op verzoek van Frankrijk zelf nog geen standpunt in, doch liet het in plaats daarvan aan secretaris-generaal Luns over een verklaring voor de pers te geven.

De bijeenkomst van de Raad werd gehouden op het niveau van ambassadeurs en werd ook bijgewoond door de Amerikaanse onderminister van Buktenlandse Zaken, Warren Christopher. Deze zei, dat hij, evenals op een bijeenkomst van hoge regeringsfunctionarissen van Engeland, Frankrijk, West-Duitsland, Italië en Canada maandag in Londen, namens de VS had gepleit voor „nauw overleg over bilaterale acties die zouden kunnen worden genomen met betrekking tot de Sovjet-Unie en over acties tot steun aan landen in het betrokken gebied".

Volgens NAVO-kringen kwamen een boycot ven de Olympische Spelen in Moskou en stopzetting van handelskredieten en culturele contacten met de Sovjet-Unie aan de orde. Over vergroting van wapenleveranties aan Pakistan werd volgens deze niet gesproken. Secr.-gen. J. Luns ...zeer ernstig...

Luns zei, dat „bepaalde mogelijkheden (van actie) op bepaalde niveaus werden aangesneden". Naar zijn zeggen zijn er diverse alternatieven, variërend van actie in de VN tot de mogelijkheid van economische maatregelen en andere. President Carter had bij de beschuldiging over het bewust onwaarheid spreken door Brezjnjev gewaarschuwd voor de „ernstige gevolgen" en verklaard, dat de Verenigde Staten en hun bondgenoten het niet bij verbale protesten en protestnota's zullen laten. Elke Amerikaanse actie om de uitvoer naar de Sovjet-Unie stop te zetten van hoogwaardige technologie of graan zal evenwel waarschijnlijk nauwe coördinatie met de NAVO-bondgenoten behoeven.

Bezorgdheid

In Londen hadden de vertegenwoordigers van de zes grootste NAVO-landen maandag hun vastbeslotenheid uitgesproken „zonodig te verzekeren, dat de jongste gebeurtenissen in Afghanistan zich nergens anders herhalen". Met militaire maatregelen ter versterking van de veiligheid van Pakistan en eventueel ook Saoedi-Arabië wil Washington kennelijk wachten op het verdere verloop van de gebeurtenissen in Afghanistan. Naar onder,,Daily Mail" dat hij bereid is zich voor zijn bewind te verantwoorden voor iets als een internationaal tribu» naai. De ex-monarch legde er echter de nadruk op, dat de procedure, onpartijdig dient te zijn en dat hij een precedent kan scheppen, d.w.z. dat ook andere staatshoofden ter verantwoording geroepen kunnen worden indien zij in de toekomst plaats zouden moeten maken voor een nieuwe machthebber.

Op de vraag hoe hij het lichamelijk matdct, zei de ex-sjah, die in de Verenigde Staten onder andere geopereerd is wegens galstenen en lymfkanker: „Ik ben beter", waaraan de journalist in zijn artikel toevoegde dat zijn gastheer voortdurend gestaan had tijdens hun ontmoeting met uitzondering van het moment dat hij ging zitten nadat de telefoon gegaan was.

Pakistan

Minister Sadeq Ghotbzadeh van Buitenlandse Zaken van Iran verklaarde dinsdag dat Pakistan op herhaald verzoek besloten had een ex-medewerker van de Sjah uit te leveren, die er door Iran van verdacht wordt schuldig te zijn aan massamoord.

Naar het officiële persbureau „Pars" meedeelde, bevindt Ali Asghar Afarzeli, die gezocht werd in verba d met het schieten op betogers in de heilige stad Qom, zich reeds in de macht van de procureur-generaal in Teheran.

Hardnekkig

De verklaring besloot met te zeggen: de minister besloot zijn bekendmaking aldus: „Wij hopen spoedig de grootste misdadiger voor de Islamitische Revolutionaire rechtbank van Iran te kunnen brengen", een kennelijke verwijzing naar de afgezette Sjah, wiens uitlevering bij herhaling geëist is als voorwaarde voor de beëindiging van de bezetting van de Amerikaanse ambassade in Teheran, waar nu al sinds 4 november vorig jaar ongeveer 50 Amerikanen vastgehouden worden.

Om hun vrijlating te bepleiten is de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, Kurt Waldheim, persoonlijk naar Teheran gereisd. Onzeker is, of de leider van de Iraanse revolutie, ayatollah RuhoUah Chomeiny wiens woord wet is voor de Islamitische bezetters, genegen is hem te ontvangen. Zelf was Waldheim dinsdag terughoudend in zijn verwachtingen van de speciale missie. „Dit kan slechts een eerste stap zijn", aldus de secretarisgeneraal, die geacht wordt op 7 januari (maandag a.s.) in New York verslag uit te brengen van zijn bemiddelingspoging. De veiligheidsraad van de internationale volkerenorganisatie beraadt zich dan tevens op eventuele dwangmaatregelen tegen Iran. minister Christopher in Brussel zei wijst niets er nog op, dat de Russische troepen hun actie van Afghanistan tot naar buurlanden uitbreiden. Uit kringen van het Brusselse NAVO-beraad werd evenwel vernomen, dat de bezorgdheid van het Westen vooral wordt veroorzaakt, dat de Russische troepen ondanks de verzekeringen van Moskou in Afghanistan zullen blijven en dat de Russen daardoor dichter komen bij het oliegebied van Perzische Golf en Indische Oceaan en daarmee de belangrijke levensaders van het Westen.

Moskou

In Moskou, waar het Kremlin dinsdag nog niet direct reageerde op de beschuldiging door Carter, begon men zich dinsdag tegen de achtergrond van de allerwegen rijzende protesten in de wereld in diplomatieke kringen af te vragen of het Kremlin de kracht van de Amerikaanse reactie wel goed heeft voorzien en in zijn berekeningen ingecalculeerd..

Door verklaringen poogden Kaboel en Moskou dinsdag de sfeer nog wel te matigen, maar de Russische leiders zullen de verklaringen van president Carter zeker niet licht kunnen opvatten inzoverre hij een „belangrijke verandering" aankondigde in de huidige betrekkingen tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie.

Via het blad en regeringsspreekbuis Izvestia liet Moskou dinsdag weten, dat de Sovjet-Unie „op grond van en verzoek van de nieuwe Afghaanse leider, Babrak Karmel, had besloten tot het zenden van een expeditionaire macht naar Afghanistan". Het verzoek om „dringende militaire hulp" werd volgens het blad gedaan in december, een dag nadag Karmel door middel van een staatsgreep aan de macht kwam.

Het nieuwe door de Russen in Afghanistan gemstalleerde bewind verklaarde dinsdag intussen, dat het zijn militaire samenwerking met de Sovjet-Unie zal beëindigen zodra het gevaar voor agressie van buitenaf is geweken.

Normaal

In een verklaring van het ministerie van Buitenlandse Zaken in Kaboel, die werd uitgezonden via de Afghaanse radio en opgevangen in Pakistan, werd gesteld, dat geen enkel land Afghanistan ervan kan weerhouden steun te vragen van de Sovjet-Unie. Het verzoek om hulp was volgens de verklaring in overeenstemming met door de VN gevolgde principes en het een jaar oude vriendschapsverdrag met' Moskou. Russische hulp werd in hét bijzonder gevraagd om een „einde te maken aan militaire schendingen en provocaties door buitenlandse vijanden van het Afghaanse volk" - de term, die in de Afghaanse en Russische berichtgeving wordt gebruikt voor opstandelingen die vechten tegen de regering in Kaboel. Het spijt me, ik kan er ook niets aan doen...

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van woensdag 2 januari 1980

Reformatorisch Dagblad | 10 Pagina's

Luns: „Ik zie Navoberaad als voorspel voor acties

Bekijk de hele uitgave van woensdag 2 januari 1980

Reformatorisch Dagblad | 10 Pagina's

PDF Bekijken