Bekijk het origineel

Inwoners van Canadees Quebec naar de stembus

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Inwoners van Canadees Quebec naar de stembus

René Levesque hoopt op verwezenlijking van droom

5 minuten leestijd

TORONTO — Vandaag, dinsdag 20 mei is de dag waarop René Levesque's jarenlange droom ofwel waarheid wordt en de inwoners van de Canadese provincie Quebec voor onafhankelijkheid kiezen, danwei zijn hoop in stukken zal worden geslagen door het tegendeel. Het is nu al meer dan 12 jaar geleden dat René Levesque zijn entree maakte met zijn nu sterk stuk Quebecse Parti Quebecois.

Deze partij had als een van haar doelstellingen de Franstalige minderheidsgroep in Canada, doch dezelfde tijd meerderheidsgroep in Quebec, een sterkere positie te doen innemen. De opkomst van deze partij kwam slechts enige jaren na de beroemde woorden, gesproken door de toenmalige Franse premier Charles de GauUe tijdens een bezoek aan Canada: ,,Vive Quebec." Quebec". Zijn woorden deden het smeulende fatuatisme onder de Canadese Fransen opnieuw en sterker opleven. De Frans Canadezen hebben als volk een homogeniteit, door taal, godsdienst en het feit dat zij voor het merendeel in een provincie wonen, weten te bewaren. Vermenging onder de Engels Canadezen komt dan ook slechts sporadisch voor en de Frans-Canadees voelt zich vaak „bedreigd" tussen een meerderheid van Engels sprekenden. Canada is opgebouwd uit vele minderheidsgroepen, die zich van over de gehele wereld op zijn grondgebied hebben gevestigd. Toch iunnen we zeggen dat er in Canada slechts twee soorten mensen wonen: Canadezen en Quebeckers. Buiten de grenzen van Quebec kunnen Canadezen wonen in Ontario, Newfoundland of Alberta, maar zij zijn in de eerste plaats Canadees. In Quebec echter zijn de Frans-taligen en vele van hun Engels-talige medeburgers, in de eerste plaats Quebecker.

Federatie

Het Canadese regeringssysteem heeft in zijn grondwet veel ruimte voor zelfstandigheid van de provincies gelaten, alhoewel toegegeven moet worden dat de positie van de centrale overheid over de jaren aanzienlijk is versterkt. Onder toenemende druk van Frans-Canadese zijde onder leiding van René Levesque, die vier jaar geleden zijn Parti Quebecois tot een meerderheidspositie leidde, heeft de centrale regering toegestemd in herziening van de grondwet. In die herziening moet meer zelfstandigheid aan individuele provincies worden toegekend.

Deze gedachte geldt trouwens niet alleen in Quebec. Met name de Westerse provincies steunen het voorstel tot grondwetsherziening, vooral na de laatst gehouden verkiezing. In die verkiezing kwamen de liberalen weer aan de macht. Als men daarbij in aanmerking neemt dat de liberalen ten westen van Ontario slechts twee gekozen vertegenwoordigers hebbn, kan men zich afvragen of deze provincies niet meer recht hebben op onafhankelijkheid dan Quebec. Niet voor niets gaan in de Westerse provincies steeds weer stemmen op, zich bij de Verenigde Staten te voegen, hetwelk geen onmogelijkheid geacht wordt indien Quebec zich daadwerkelijk afsluit. Omstandigheden hebben zich echter reeds zover ontwikkeld dat aan herziening van de grondwet niet kan worden gedacht alvorens het referendum tot het verleden behoort.

Meer invloed

René Levesque heeft de laatste jaren in Quebec sterk aan invloed gewonnen. Vele Franstaligen waren van mening dat hij zich inzette voor een sterkere prositie van Quebec in Canada. Slechts de laatste maanden is het tot velen doorgedrongen dat Levesque •bij een meerderheid van stemmen, werkelijk wil afscheiden. Een aanzienlijke groep ,,Oui"-stemmers had gehoopt dat hij als winnaar in het referendum slechts postieverbetering binnen de federatie zal nastreven. Nu echter zijn werkelijke doelstelling openbaar is geworden helt de opiniepeiling over ten gunste van Levesque's tegenstander, de liberaal Claute Ryan. Ryan, en met hem alle tegenstanders van de afsluiting realiseren zich maar al te goed hoe klein de kansen van een onafhankelijk Quebec zullen zijn in een dergelijke geïsoleerde positie.

Geen onafhankelijkheid

De leiders van alle overige provincies hebben duidelijk laten weten dat zij geen prijs stellen op economische samenwerking met Quebec na de afscheiding. Alberta's premier Lougheed heeft enige tijd geleden in een felle aanval op René Levesque duidelijk gemaakt dat export van goedkope olie naar Quebec zal worden beëindigd. Deze en dergelijke dreigementen hebben de Fransen, onzeker over de politieke en economische toekomst van een geïsoleerd „Frankrijk" tot nadenken aangezet. Het feit dat Levesque niet slechts een sterkere positie verlangt, heeft vele van zijn vroegere aanhangers waarschijnlijk tot inkeer gebracht. Meer cijfers der opiniepeiling doen namelijk vermoeden dat Levesque's politieke onderneming schipbreuk zal leiden.

Moeilijke positie

In de hele problematiek in en rond Quebec, verkeert Canada's premier Pierre "Trudeau in een moeilijke positie. Quebec is de provincie met wier steun hij al deze jaren aan de macht is geweest en ook bij de laatste verkiezingen weer een meerderheidsregering heeft behaald. Hij heeft dan ook laten weten dat als Quebec onafhankelijk zal worden, hij zich daar zal vestigen. Quebec komt voor hem dus op de eerste plaats en ongetwijfeld ook voor de andere 73 Quebecse parlementsleden. Men zou zich kunnen afvragen wat het verschil is tussen Levesque en Trudeau. Levesque wil een onafhankelijke Franse Staat in Noord-Amerika, met een voorkeursbehandeling van Canada. Trudeau wil Quebec in de Canadese Staat houden die dan geregeerd zal blijven worden door politici van Quebec. Trudeau's Canada buiten de grenzen van Quebec zal dan Franse scholen, radio en televisie, Franse gerechtshoven en Frans overheidspersoneel hebben, en naarmate de Franse invloed zich uitbreid, Franse politici. De Engelstalige Canadezen die nog steeds de meerderheid vormen, hebben geen leider en op nationaal niveau, ook geen spreker. Het is daarom natuurlijk voor Trudeau een andere Franse parlementariër te proberen Quebec binnen de federatie te houden. Quebec immers houdt hen aan de macht. Daarom belonen zij Quebec met giften en subsidies, ontleend aan Engels Canada.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 20 mei 1980

Reformatorisch Dagblad | 10 Pagina's

Inwoners van Canadees Quebec naar de stembus

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 20 mei 1980

Reformatorisch Dagblad | 10 Pagina's

PDF Bekijken