Bekijk het origineel

Portugese retornados stelden orde op zaken

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Portugese retornados stelden orde op zaken

Weer werk en geld voor de meesten

5 minuten leestijd

LISSABON — Meer dan een half miljoen Portugezen zijn berooid naar hun thuisland teruggekeerd toen in 1975 het eeuwenoude koloniale rijk van Portugal ineenstortte.

De meesten hadden geen huis, geen erk en veelal geen geld en overroomden de opvangcentra of zwier!n langs de straten, op zoek naar on;rdak en werk.

De meesten hebben het nu voor ellar, zegt Guilherme de Cunha, de jrtugese vertegenwoordiger in Lissa)n van het Hoge Commissariaat voor luchtelingen van de Verenigde Naes. „Ik schat dat ongeveer 85 procent van de ongeveer 500.000 mensen die naar Portugal kwamen, nu hun leven hebben geregeld.

De massale terugkeer was voornamelijk het gevolg van de linkse geregeld". 50 jaar durende dictatoriale bewind in Portugal en tevens aan 13 jaar oorlog in de overzeese gebieden, hetgeen leidde tot de onafhankelijkheid voor de voormalige koloniën.

De vluchtelingen of retomados zoals ze in Portugal genoemd worden kwamen uit Angola en Mozambique in Afrika en van Timor in Zuid-Oost Azië. vluchtend voor de chaos in hun voormalige woonplaats kwamen ze toen ook in een chaos in Portugal terecht, hetgeen hun problemen verergerde.

Onwelkome aanvulling

Engeland, België en Frankrijk dekoloniseerden gedurende periodes van stabiliteit in eigen land, terwijl Portugal zijn koloniën heeft verlaten in een periode van politieke wisseling en economische moeilijkheden, aldus dr. Fernando Couto e Silva, hoofd van de Portugese organisatie ter ondersteuning van de uit de koloniën teruggekeerde Portugezen.

De regering verwachtte slechts 20.000 retomados. De massale intocht vond juist plaats in een tijd dat het land een werkeloosheidscijfer van 15 procent had. De golf van retomados werd dan ook beschouwd als onwelkome aanvulling van het leger werkzoekenden. Duizenden die hun eigen onderneming wilden beginnen, werden aangetrokken door het door de organisatie gevoerde vluchtelingenbeleid dat voordelige leningen mogelijk maakte ten behoeve van bouwen, kopen en investeren. Volgens de organisatie hebben projecten, voorgelegd en in werking gesteld door retomados ongeveer 60.000 banen gecreëerd in de afgelopen drie en een halfjaar.

Supermarkt

Elizete Pires Ribeiro en haar echtgenoot Carios Alberto die samen met hun twee kinderen uit Angola zijn gekomen, beheren een kleine supermarkt in Azeitao, ongeveer 30 km ten zuiden van Lissabon. Om de zaak te beginnen, sloten zij een lening via de vluchtelingenorganisatie. Zij hebben nu een auto, huren een appartement en ze kunnen hun naar de plaatselijke scholen sturen.

Het gezin liet twee auto's, drie juwelierszaken en twee huizen achter in Angola. Gok hebben zij hun spaargeld van 140.000 dollar op een geblokkeerde bankrekening moeten achterlaten.

Ana Sofia Azinhais Mendes verliet in februari 1975 samen met haar zoon Abilio na 38 jaar Mozambique met ongeveer 1.200 dollar in haar handtasje, een heel bedrag voor iemand die terugkeerde. Ze verbleef eerst bij 70,100ngeveer een familielid in de noordelijke stad Oporto, maar keerde na een paar maanden naar Lissabon terug, toen het geld opraakte en het onmogelijk was een baan te vinden.

Gedurende bijna twee jaar werd hen onderdak verleend in het vluchtelingencentrum. Ana Sofia die Engels leerde in Mozambique werkt nu als vertaalster en verdient meer geld dan ze als receptioniste in Maputo, de hoofdstad van Mozambique deed.

Hoop op terugkeer

„Ik kan niet zeggen dat het allemaal zo slecht was", zegt ze over de tijd die ze zonder geld of baan doorbracht in een vluchtelingenhotel.

Enkele retomados dromen nog steeds van een terugkeer naar hun vroegere woonplaats. Vooral de vluchtelingen uit Timor zijn erg verbonden met hun verleden. Vijfhonderd van hen wonen nog steeds even buiten Lissabon in Vale do Janor, het enige kamp dat in het land voor de retomados gebouwd is. ongeveer 480 anderen verblijven in een omgebouwd legerfort in de kustplaats Peniche, 90 km ten noorden van de hoofdstad.

De grote meerderheid van de overgebleven 1000 tot 2000 retomados woont nog steeds in pensions in en rondom Lissabon. Functionarissen van de vluchtelingenorganisatie en van het plaatselijke Rode Kruis zeggen dat zij er niet in geslaagd zijn de "Timorezen in het Portugese leven op te nemen.

Voor de meeste retomados was het leven in de tijd voordat ze naar Portugal terugkeerden beter. Het was er gezelliger, zegt Elizete als zij aan de picknicks op het Angolese platteland terugdenkt. Jonge mensen geven vaak een ander beeld van de situatie van de retomados. Enkelen zoals Elizete's zoon Carlos Manuel, herinneren zich wel de goede kanten van hun vroegere bestaan, maar hebben zich nu sneller en beter aangepast dan hun ouders.

Minder geluk

Terwijl hij toegeeft dat de mensen hier anders leven, voegt Carlos Manuel er aan toe dat hij veel Portugese vrienden heeft en slechts een vage wens kent om zijn geboorteland Angola temg te zien. Misschien over een zeer lange tijd en dan voor een vakantie.

„We werken en we leven hier" zegt zijn moeder, „hoewel mijn man wel terug wil, wil ik het niet, behalve als er garanties waren, dan zou ik het niet erg vinden".

De 22-jarige zoon van Ana Sofia, Abilio, heeft niet zoveel geluk gehad. Hij is nog steeds niet toegelaten tot de universiteit ,,kan geen baan vinden en heeft verder geen vrienden behalve andere retomados". Volgens zijn moeder hebben de retomados zelfmedelijden en blijven ze maar denken aan de prachtige tijd in Afrika en hoe ongelukkig ze zijn dat dit allemaal is gebeurd. „Ze willen niet vooruit, ze zijn stil blijven staan".

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 22 mei 1980

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

Portugese retornados stelden orde op zaken

Bekijk de hele uitgave van donderdag 22 mei 1980

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

PDF Bekijken