Bekijk het origineel

Gardeniers op bres voor ,,confessioneel bolwerk

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Gardeniers op bres voor ,,confessioneel bolwerk"

Principieel conflict tussen regeringspartijen

6 minuten leestijd

DEN HAAG,— De ,,welzijnsprobIematiek" is een vèerbarstige materie. Daardoor is de aandacht voor vat zich in het welzijnswereldje afspeelt, betrekkelijk ;ering. Toch gaat het om instellingen en organisaties, vaarmeë de gemiddelde burger zeer regelmatig te maten heeft. Bekende voorbeelden zijn de bibliotheken, Ie ziekenhuizen, de woningbouwcorporaties en de beaardentehuizen. Dat is dan nog maar een greep want Ie lijst is in werkelijkheid veel omvangrijker. Onder iet welzijnswerk hoort in feite alles wat verband houdt net de hedendaagse verzorgüig ,,van de wieg tot het ;raf."

Van een onzer redacteuren I De instellingen die, in welke vorm an ook, het welzijn van de burger rachten te bevorderen, zijn vooral oor particulieren opgezet. Door beliddelde families bijvoorbeeld, die en gasthuis financierden. Of door de e.rk die een bibliotheek op poten zet3. Of door burgers die, door naasteniefde gedreven, een bejaardenhuis lichtten. Iedere instelling heeft zo aar eigen geschiedenis. Over het alemeen hebben ze echter één ding gemeenschappelijk: het initiatief kwam oort vanuit een bepaalde levensbechouwelijke overtuiging, of die nu geaseerd was op de rooms-katholieke, e' protestantse of de joodse religie. Van lieverlee kwam echter verandeing in dit beeld. De exploitatie van de istellingerf was niet meer op te brenen en steeds vaker werd een beroep edaan op de overheid. Zodoende ,'erd ,, vadertje staat" de belangrijkste eldschieter van de welzijnsinstellinen, een ontwikkeling die zich niet onemerkt voltrok. Want de overheid iste in ruil voor de - meest royale ubsidies een zekere zeggenschap, die ij verkreeg door de subsidie voor/aarden te verbinden. Op den duur /erd die greep op de instellingen zo terk, dat zelfs gesproken kan worden an ,,regeren door subsidie".

Miljarden
Toch was deze situatie weinig beredigend. Omdat alles vanuit Den laag werd geregeld, sloeg al gauw het pook van de bureaucratie toe. Als het uurthuis in Bovenkarspel bij wijze an spreken een lekke dakgoot wilde ernieuwen, moest eerst toestemming evraagd worden van het ministerie, iovendien dijde het welzijnswerk norm uit. Het aantal welzijnsinstelng nam toe tot meer dan 15.000 en de edragen die voor het instandhouden rvan nodig waren, begonnen in de bilj|den te lopen. In het welzijnsbestel met zijn 550.000 werknemers) moest us nodig wat ordening aangebracht /orden, ook al omdat verschillende GARDENIERS departementen zoals CRM, Volksgezondheid, Volkshuisvesting en Onderwijs zich met het welbevinden van de burgers bezighielden.

„Bolwerk'*

Het was het kabinet-Den Uyl dat hiertoe de eerste aanzetten gaf. Onder leiding van CRM-minister Van doorn werden plannen ontworpen, die tot doel hadden het welzijnswereldje grondig te reorganiseren. Het accent lag daarbij op de decentralisatie. De burgers dienden, vond men, nauwer betrokken te worden bij het beleid. Niet de departementen maar de gemeenten en provincies zouden, in overleg met de bevolking, uit moeten gaan maken hoe de welgevulde subsidiepotten dienden te worden verdeeld. De wet die hiertoe de weg zou effenen, kreeg de naam ,,Kaderwet specifiek welzijn" mee. Overigens wilde Van Duorn de lagere overheden geen blanco cheque geven. Den Haag zou over de schouders van de gemeenten en provincies mee blijven kijken om te voorkomen dat zij al te eigenzinnig met het belastinggeld zouden omspringen. Ook nam deze minister in de kaderweg de bepaling op dat het particulier initiatief niet bevoorrecht mocht worden. Hij wilde gelijke kansen voor particuliere en overheidsinstellingen. Dat was een venijnige beperking, die duidelijk maakte dat progressief Nederland de tijd rijp achtte om af te rekenen met de invloed - of macht - van de particuliere instellingen. Later schreef Den Uyl daarover in zijn boek Inzicht en Uitzicht: ,,Het bolwerk van het particulier initiatief is in handen van CDA'ers, omdat in de nog weinig omstreden na-oorlogse uitbreiding van de verzorgingsstaat dit vooral in de welzijnssector een uitbreiding is geweest van de bestaande confessionele organisaties. Echte socialistische bestonden er nauwelijks. Het is daarom niet voor niets dat tot op heden de confessionelen de sterkste verdedigers van het p.i. (particulier initiatief-red.) zijn, zij hebben daar - vooral in de besturen - een beslissende stem." Vandaar dus dat Van Doorn zeker geen voorkeursbehandeling wilde bij het verdelen van de subsidies.

Botsing

Hoezeer ,,de confessionelen" gehecht waren aan het particulier initiatief, kwam aan het licht toen mevr. Gardeniers (CDA) het roer op CRM van Van Doorn had overgenomen. De kaderwet, die nog steeds niet was afgehandeld, werd prompt gewijzigd. Het particulier initiatief, zo vond minister Gardeniers, had wel degelijk recht op een voorkeursbehandeling. Slechts als men in gebreke zou blijven, was een taak voor de overheid weggelegd.

De fracties van PvdA en VVD zijn het met die opvatting niet eens, zo bleek vorige week tijdens de behandeling van de kaderwet in de Tweede Kamer. De PvdA wil terug naar de beperkende bepaling van Van Doorn, de VVD wenst geen bevoogding en vindt dat de lagere overheden zelf maar moeten uitmaken wie voorrang krijgt. Omdat PvdA en VVD samen genoeg zetels hebben om de kaderwet te kunnen bijstellen, dreigde het particulier initiatief vorige week dus ernstig in het gedrang te komen.

Zover heeft minister Gardeniers het echter niet laten komen. Zij heeft de behandeling van de kaderwet voorlopig uitgesteld voor nader beraad. Thans zal eerst in het Catshuis uitgemaakt moeten worden wie zijn zin krijgt: óf het CDA óf de VVD. Men mag daarbij aannemen dat de christen-democratische bewindslieden het zullen opnemen voor hun partijgenoot Gardeniers, temeer omdat de particu

Vorige week is in de Tweede Kamer vrijwel onopgemerkt een conflict tot uitbarsting ge- • komen dat vooralsnog onoplos-1 baar lijkt. Het gaat om de Ka- I derwet specifiek welzijn, waar-1 in een Kamermeerderheid wij- | zigingen wil aanbrengen die • voor de verantwoordelijke mi- ! nister, mevrouw Gardeniers • van CRM, onaanvaardbaar I zijn. Op het eerste gezicht lijkt | het onderwerp zich nauwelijks te lenen voor politiek vuurwerk, Het welzijnswereldje is immers zo onoverzichtelijk dat maar I weinigen zich er bijzonder druk | over kunnen maken. Toch heeft he conflict tussen Kamer en • minister een principieel karakter en minister-president van I Agt heeft al te kennen gegeven de kwestie zo belangrijk te vin- [ den dat hij die eerst in het kabinet wil Bespreken. Dat beraad zal morgen - vrijdag - plaats- ' vinden. Eén van onze redacteu- I ren schetst de achtergronden | van het conflict. • Here instellingen toch al ,,opengebroken" zullen worden als gevolg van de democratiseringsvoorschriften, die de overheid wil gaan invoeren. Er zal al met al wel een stevig robgertje in het Catshuis worden geknokt, zonder dat te voorspellen is wie aan het langste eind trekt. Misschien zit er wel niets anders op dan de kaderwet in te trekken, waardoor een volgend kabinet de twijfelachtige eer heeft deze erfenis wellicht in gewijzigde vorm - in het parlement te mogen verdedigen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 26 maart 1981

Reformatorisch Dagblad | 14 Pagina's

Gardeniers op bres voor ,,confessioneel bolwerk

Bekijk de hele uitgave van donderdag 26 maart 1981

Reformatorisch Dagblad | 14 Pagina's

PDF Bekijken