Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

De pijlerdam...een weg terug is er niet

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

De pijlerdam...een weg terug is er niet

8 minuten leestijd

DEN HAAG — Minister Zeevalking van Verkeer en Waterstaat heeft deze week bekendgemaakt hoe hij op de Oosterscheldewerken denkt te kunnen bezuinigen.Maar waar er ook op beknibbeld wordt, niet op de pijlerdam zelf. Dat kan ook moeilijk want er is nu eenmaal — en dat is één van de weinige zekerheden —geen weg terug.

,,De oude tijden lijken weergekeerd", grapte voorzitter Van den Bos van de Zeeuwse visserij-organisatie vorige week. Hij doelde op de deining die de laatste maanden rond de afsluiting van de Oosterschelde was ontstaan en die herinneringen opriep aan de roerige eerste helft van de jaren zeventig.

In de Tweede Kamer kwamen de Oosterscheldewerken weer ter sprake nadat bekend was geworden dat de kosten uit de hand dreigden te lopen en dat 1985 als einddatum niet gehaald zou worden. In de Zeeuwse staten werd — via een motie — bij voorbaat geprotesteerd tegen eventuele vertraging van de werken om reden van bezuinigingen. In visserijkringen werd de vrees uitgesproken dat Rijkswaterstaat de Oosterschelde alsnog volledig zou willen afsluiten, .mocht de pijlerdam nog duurder uitvallen. En in milieu-kringen werd voor de zoveelste keer gepleit voor dijkverhoging, terwijl zelfs het comité Samenwerking Oosterschelde (SOS), dat tien jaar geleden één van de felste voorvechters voor een open Oosterschelde was, deze week weer bijeenkwam om zo nodig nieuwe acties te ondernemen.

Tussenweg

Bij alle opschudding is het wellicht goed er nog eens op te wijzen dat niemand — ook Rijkswaterstaat niet — die pijlerdam heeft gewild, behalve een meerderheid in het toenmalige kabinet-Den Uyl en in de Tweede Kamer. De bevolking in het Deltagebied wenste over 't algemeen slechts een verhoogde veiligheid en zat bepaald niet op een per perdure pijlerdam te wachten, de visserij- en milieu-organisaties kozen onvoorwaardelijk voor dijkverhoging, de Zeeuwse staten en gemeenteraden gaven overwegend de voorkeur aan volledige afsluiting en Rijkswaterstaat vond alles best als er maar geen dijken verhoogd moesten worden omdat op die manier volgens haar geen afdoende beveiliging werd geboden.

Waarom die pijlerdam er dan toch kwam? Omdat — kort samengevat — de bewindslieden van PPR en D"66 met aftreden dreigden als de Oosterschelde volledig zou worden afgesloten en omdat minister Westerterp van Verkeer en Waterstaat een ,,politiek dier" was die door middel van een tussenoplossing links en rechts de kolen en geiten wilde sparen. Zodoende rijpte het plan voor die pijlerdam, waarvoor Westerterp intussen ook Rijkswaterstaat warm had weten te maken.

Domper op de politieke vreugde was dat de dam enkele miljarden meer, zou gaan kosten dan de oorspronkelijke oplossing en dat de werken niet in 1978 maar in 1985 voltooid zouden zijn. Toch ging de Kamer akkoord, zij het dat Schakel (AR) nog eens in een motie vastlegde dat het beslist niet later en beslist niet duurder meer mocht worden. Bovendien vermeldde deze motie, die op 23 juni 1976 werd aangenomen, als derde ontbindende voorwaarde dat de dam technisch uitvoerbaar moest zijn.

Pleister?

Achteraf kan men zich afvragen wat de bedoeling van deze mptie geweest mag zijn. Wellicht was het niet meer dan een pleister op de wonde van hen die tot het laatste toe hadden gepleit voor het ,,oude" plan: volledige afsluiting. Want al duurde het meer dan een jaar voordat het officieel werd toegegeven, er veranderde weinig toen minister Tuynman de Kamer afgelopen zomer moest berichten dat het later zou worden dan 1985 en dat de Deltadienst met het oorspronkelijke budget niet zou toekomen. Weliswaar liep de Kamer niet over van geestdrift maar men had het eenvoudig te accepteren. Een weg terug was er niet... en zal er ook niet komen, tenzij men uit is op een kapitaalsvernietiging van gigantische omvang. Strikt genomen zou dit laatste in de lijn van de motie-Schakel liggen maar niemand die daar ook maar naar durft te verwijzen. Later heeft de motie-indiener trouwens toegegeven dat van ,,ontbindende" voorwaarden geen sprake kon zijn. Hij had gewoon het politieke spelletje meegespeeld.

Twijfel

Zoals gezegd wordt aan twee van de drie voorwaarden, genoemd in de motie-Schakel, niet voldaan. Maar hoe zit het nu met de derde: de technische haalbaarheid? Van meet af aan hebben deskundigen en pseudo-deskundigen in twijfel getrokken of die pijlerdam wel te realiseren zou zijn. En toen eind '78/begin '79 vier topfiguren van de Deltadienst kort na elkaar de biezen pakten, werd opnieuw twijfel gezaaid. Zie je wel, zeiden de kritikasters, die gaan weg voordat het debacle zich voltrekt. Verder was er die Delftse oud-hoogleraar. Van de Velde die altijd al gezegd had dat de pijlerdam een zeer riskant avontuur was waaraan men niet had moeten beginnen voordat alle details waren ingevuld.

De twijfel werd recentelijk nog gevoed door een artikel in Elsevier's Magazine, waarin de vraag aan de orde komt of de pijlerdam het straks wel zal houden. Sommige, niet met name genoemde waterstaatingenieurs durven die vraag volgens Elsevier nog steeds niet met ja te beantwoorden. Zij vrezen dat de pijlers bij een langdurige en zware storm verplaatst zullen worden of uit het lood gaan, waardoor de schuiven niet meer open kunnen. Dan is er dus een bedrag van enkete miljarden guldens letterlijk in het water gesmeten.

Hoe gegrond al die twijfels zijn, zal de toekomst moeten uitwijzen. Feit is echter dat de leegloop van de top niets met de technische haalbaarheid te maken had. Tot nu toe is er althans niemand van de afgezwaaide topmensen geweest die zich daar publiekelijk over heeft uitgelaten en dat had in dat geval toch wel voor de hand gelegen. Wat de kritiek van prof. Van de Velde betreft wordt in waterstaatkringen gezegd dat het hele Deltaplan één groot avontuur was waarvan niemand ook maar bij benadering kon aangeven hoe het uitgevoerd moest worden. ,,Maar een beetje pioniersgeest mag van een Hollandse waterstaatdienst toch wel verwacht worden", zegt een Deltadienst-ingenieur.

En wat het verhaal in Elsevier's Magazine betreft wordt door de Deltadienst gewezen op het feit dat de eerste pijlers pas volgend jaar geplaatst zullen worden. ,,Om dan nu al te zeggen dat ze het niet zullen houden, lijkt mij wat voorbarig", schampert onze zegsman. Bovendien — vult hij aan — staat de reputatie van Rijkswaterstaat en de grote Nederlandse aannemers op het spel, wat op zich al een aanzienlijke garantie biedt voor een solide uitvoering van de plannen.

Technocraten

Daarmee is overigens niet gezegd dat de Deltadienst van Rijkswaterstaat een vlekkeloos draaiende organisatie is die de zaak volledig in de hand heeft. Wie z'n oor wel eens in Waterstaatkringen te luisteren legt, krijgt in ieder geval een andere indruk. In de eerste plaats is daar het zogenaamde raamcontract met de DOS-Bouw (de aannemerscombinatie die het karwei uitvoert). Velen vinden dat de Deltadienst daardoor aan de aannemers is overgeleverd en weinig meer in de melk te brokken heeft. Er zijn opzichters die de kostenoverschrijdingen voor een deel aan de opzet van het bewuste contract toeschrijven...

Verder heeft de grote toevloed van voornamelijk jonge ingenieurs onmiskenbaar geleid tot een andere aanpak van het werk; een aanpak die met name de oudere garde een doorn in het oog is en steevast van het etiket ,,ambtenarij" wordt voorzien. ,,Er heerst hier een sfeer", zegt een nauw bij de Oosterscheldewerken betrokken uitvoerder, ,,die de oudere opzichters en ingenieurs een gevoel van machteloosheid bezorgt. Zo van: een clubje technocraten beslist en de rest is er te dom voor ook al hebben die ,,anderen" misschien wel vijftien of twintig jaar lang ervaring opgedaan bij Rijkswaterstaat. Wie nu geen ir. voor z'n naam heeft staan, komt niet meer kijken. En dat geeft veel ergernis want toen de Volkeraksluizen of de Veersedam aangelegd moesten worden, vroegen ze ook niet of je wel in Delft gstudeerd had. Dan moest je het maar zien te klaren. En ze hebben het toch maar voor elkaar gekregen".

Dat er enkele maanden geleden ,,zo maar" voor enkele tonnen aan grind door de stroom werd weggezogen en — om nog wat te noemen — veel geld over de balk is gegooid bij de aanleg van een damaanzet, verwondert hem dan ook niet. ,,Hier gebeuren dingen die niet in de schoolboeken staan maar die je alleen via de praktijk aan de weet komt. Vandaar dat sommigen hier zeggen: de helft van die ingenieurs kan naar huis toe".

Nog duurder

Volgend jaar breekt voor de Deltadienst het uur van de waarheid aan. Dan moeten de filtermatten worden gelegd en zal een begin worden gemaakt met de plaatsing van de pijlers. Beide karweien dienen met grote nauwkeurigheid te worden uitgevoerd, wat de kans op nieuwe vertragingen er niet geringer op maakt. Daardoor zou de kostenoverschrijding nog groter worden, terwijl de Deltadienst toch al met extra financiële tegenvallers rekening houdt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 12 december 1981

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

De pijlerdam...een weg terug is er niet

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 12 december 1981

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

PDF Bekijken