Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Eerste kennismaking met de achtergronden van de islam

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Eerste kennismaking met de achtergronden van de islam

Objectieve weergave geloofsvoorstellingen

6 minuten leestijd

UTRECHT — Het onderwerp „de islam" is momenteel in het Westen duidelijk „in". Men behoeft maar vluchtig kennis te nemen van boekbesprekingen in bladen als „The Times Literary Supplement" en dergelijke om te kunnen constateren dat alleen al in de Engelstalige wereld er erg veel publikaties op de markt verschijnen die handelen over de godsdienst en de geschiedenis van de islam.

En ware het niet dat de schrijver V. S. Naipaul pas geleden persoonlijk gekrenkt vroegtijdig ons vaderland verliet, of er zou in Amsterdam met hem een soort debat over de islam hebben plaatsgevonden naar aanleiding van zijn boek „Among the believers — an Islamic journey". van 16 april jl. Met concrete voorbeelden trachtte prof. Brugman Kousbroeks al te simpele islambeeld enigszins te corrigeren.

Objectief

Aan dat debat zou ook worden deelgenomen door de islamkenner dr. P. S. van Koningsveld die sinds 1974 belast is met de taak van onderwijs en onderzoek ter zake van de wederzijdse historische betrekkingen tussen de islam en het christendom bij de vakgroep Godsdienstgeschiedenis in de Faculteit der Godgeleerdheid van de Leidse universiteit. Deze universitaire docent heeft zojuist een boekje gepubliceerd getiteld „De Islam, een eerste kennismaking met geloofsleer, wet en geschiedenis".

Een boekje dat onzes inziens uitstekend in een dringende behoefte voorziet omdat er al te gemakkelijk en generaliserend gesproken en geschreven wordt over „de islam", een feitelijke situatie die nog eens opnieuw boven water kwam bij de open brieven die de columnist Rudy Kousbroek en de Leidse Arabist, prof. J. Brugman, aan elkaar schreven over de islam en die afgedrukt werden in het Cultureel Supplement van NRC Handelsblad van 16 april jl. Met concrete voorbeelden trachtte prof. Brugman Kousbroeks al te simpele islambeeld enigszins te corrigeren.

Objectief

Maar goed, voor ons ligt het boekje van Van Koningsveld, een werkje dat we van harte wensen aan te bevelen aan allen die geïnteresseerd zijn in de wereld van de islam. Van Koningsveld heeft consequent gestreefd naar een zo objectief mogelijke weergave van de belangrijkste geloofsvoorstellingen van de islam alsmede van de hoofdlijnen van de historische ontwikkeling van deze godsdienst.

Uitdrukkelijk heeft de auteur zijn boekje opgezet als een eerste kennismaking met de islam en in die opzet is hij onzes inziens glansrijk geslaagd door de duidelijke, begrijpelijke en tegelijk genuanceerde weergave van de aangesneden onderwerpen.

Wat die onderwerpen betreft komen de volgende aan de orde: de geloofsleer; God en de engelen; de profeten en de schriften; de Laatste Dag; het gebed; de zakat (religieuze belasting); het vasten; de hadj (de pelgrimstocht naar Mekka); het huwelijk; bezit en eigendom; strafrecht; de vrouw; de koran; de traditionele literatuur; Mohammed; sekten en stromingen binnen de islam en de verhoudingen tussen moslims en niet-moslims.

Bovendien heeft dr. Van Koningsveld een zeer waardevolle literatuurlijst van Nederlandstalige werken over de islam uit de 20ste eeuw aan zijn tekst toegevoegd plus nog eens een „kleine bibliografische inleiding tot de studie van de geschiedenis van de islam" waarin belangrijke buitenlandse literatuur wordt vermeld. Een register van geciteerde of vermelde koranplaatsen en een alfabetisch register van personen en zaken complementeren het boekje van in totaal 153 bladzijden.

De aantrekkelijkheid van deze publikatie wordt stellig verhoogd door de opname in het midden van het boekje van een twaalftal afbeeldingen die vergezeld gaan van een leerzame toelichting. Onder deze afbeeldingen komt een handgeschreven amulet voor uit Caïro. En met die amulet stippen wij dan een aspect aan van de islamitische wereld dat nogal eens over het hoofd wordt gezien: het aspect namelijk dat naast en tegenover de officiële godsdienst van de islam er de islamitische wereld evenzeer een lokaal sterk variërende onofficiële godsdienst bestaat, die ook wel aangeduid wordt met de termen „volksgeloof" en „volksgodsdienst".

In dit verband zij trouwens gewezen op de zeer interessante rede van een collega van dr. Van Koningsveld, de islamoloog professor J. M. S. Baljon, die handelt over „De motivatie van de moslimse pelgrim" uit 1972. Maar terug naar Van Koningsvelds toelichting bij de afgebeelde amulet. Hij schrijft daar: „Tussen de officiële, islamitische godsdienst en de onofficiële volksgodsdienst bestaan in de dagelijkse werkelijkheid wel degelijk allerlei samenhangen en overgangsgebieden."

Zo is de wijdverbreide heiligenverering (zie ook de genoemde oratie van professor Baljon - B.); die eigenlijk met de islam in strijd is, in feite, althans voor een zeker doel, lijnrechte voortzetting van pre-islamitische verering van bepaalde belangrijke voorouders, die echter nu in een islamitisch „jasje" is gestoken. Hetzelfde geldt voor witte en zwarte magie. Dat het drinken van water waarin de inkt van een bepaalde heilige tekst is opgelost, iemand de kracht zou geven om voor een examen te slagen is naar rechtzinnig-islamitische opvatting ketterij.

Desalniettemin bestaat dit geloof en uit het zich op „islamitische" wijze door in het water in kwestie de inkt van bijvoorbeeld koranverzen te laten oplossen en deze op te drinken. Ook de beschermende werking die aan bepaalde talismannen en amuletten wordt toegekend, is vanuit islamitisch standpunt bezien verwerpelijk bijgeloof.

Zo treft men op kleine papieren amuletten die de eigenaar bij zich draagt, bijvoorbeeld wel een of meer regels aan uit de „Ode van de Mantel", een Arabisch lofdicht op de Profeet dat in de hele islamitische wereld wordt gekend en bij allerlei gelegenheden wordt gereciteerd.

Eén regel uit dit wonderschone gedicht is, zo verzekeren de amulettenschrijvers en de wonderdokters op de markten in de islamitische wereld, voldoende om u tegen ziekten, koorts, rampspoed of vult u zelf maar in — tegen betaling van een luttel bedrag — te beschermen.

Citeren we nog eenmaal dr. Van Koningsveld en dan wel op het punt van het islamitisch antisemitisme: „Sinds de 19e eeuw is, vooral via christelijk-Arabische auteurs, vanuit Europa ook het antisemitisme in de literatuur van de islamitische wereld binnengedrongen. Zuiver antisemitische publikaties, ook van de hand van islamitische schriftgeleerden, zagen vooral na de Tweede Wereldoorlog het licht. Mede onder invloed van de talrijke drukken van Arabische vertalingen van het antisemitische schotschrift „De protocollen van de Wijzen van Zion" verbreidde zich via islamitische geschriften het geloof in een internationaal komplot door joden tegen de islam en de Arabische wereld, van welke samensnvering de staat Israël geregeld als produkt wordt voorgesteld.

Ook het aan de kaak stellen van dit zich thans in islamitisch gewaad hullende antisemitisme behoort tot de taken van de historicus van de islam." Kortom, wie een stimulerende, betrouwbare, beknopte inleidihg tot het historische en actuele zo ingewikkelde fenomeen van de islam wenst te lezen, die kunnen wij het boekje van Van Koningsveld hartelijk aanbevelen.

Naar aanleiding van dr. P. S. van Koningsveld — „De Islam, een eerste kennismaking met geloofsleer, wet en geschiedenis", Uitgeverij De Ploeg, Utrecht 1982, prijs ƒ 18,50.

Dit artikel werd u aangeboden door: Reformatorisch Dagblad

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 22 mei 1982

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

Eerste kennismaking met de achtergronden van de islam

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 22 mei 1982

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

PDF Bekijken