Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Theologie maakt huidige duplex ordo onmogelijk

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Theologie maakt huidige duplex ordo onmogelijk

Prof. Van de Beek bij ambtsaanvaarding:

4 minuten leestijd

LEIDEN — „Alleen de belijdende gelovige kan theologisch wetenschappelijk onderzoeker zijn. Dit onderzoek bestaat uit de levende omgang met een persoon, met God in Jezus Christus. Dat maakt de duplex ordo (het benoemen van hoogleraren door kerk en staat), die sinds ruim een eeuw voor de theologische faculteiten van de rijksuniversiteiten van kracht is, onmogelijk. De kerk zou de hoogleraren en de medewerkers moeten benoemen."

Dit zei prof. dr. A. van de Beek op vrijdag 18 juni bij de aanvaarding van het ambt van hoogleraar vanwege de Nederlandse Hervormde Kerk aan de Rijksuniversiteit Leiden. Hij volgt prof. dr. H. Berkhof op. Prof. Van de Beek begon als hervormd-gereformeerd predikant en diende de gemeenten van Lexmond, Vriezenveen en Raamsdonk. Later bedankte hij als lid van de Gereformeerde Bond.

„Voor elke wetenschap geldt, dat slechts datgene de toets der kritiek van wetenschappelijkheid kan doorstaan, wat berust op zelfstandig onderzoek", aldus Van de Beek. „Zelfstandig onderzoek is alleen mogelijk als men toegang heeft tot het object waarmee het onderzoek zich bezighoudt. Zelfstandig theologisch onderzoek is alleen mogelijk als men toegang heeft tot het object van de theologie: tot God. Slechts de gelovige, die God kent, kan theologische wetenschap bedrijven. Slechts de mens die overmand is door de Goddelijke Geest, kan wetenschappelijk meepraten over God. Ieder ander is óf bezig met iets anders dan theologie, bijvoorbeeld psychologie of sociologie, óf hij praat over dingen waarvan hij geen verstand heeft. Op zijn gunstigst praat hij iemand na die er verstand van heeft."

Confessie

De kerk dient er zich voor te hoeden zo te spreken alsof zij „de laatste waarheid over God zou kunnen uitspreken". „Confessionele genoegzaamheid is het laatste dat de kerk kan dienen. Dan is de levende omgang met God afgesloten. Dan is er geen ruimte meer voor de Geest. De kerk is een zoekende kerk en daarom bij uitstek een wetenschappelijke kerk, waar altijd weer alles ter discussie staat. Een kerk waarin God zichzelf altijd weer bewijzen moet", aldus Van de Beek.

De kerk kan zich niet neerleggen bij problemen van welke aard dan ook omdat deze problemen de alomvattendheid van God steeds weer ter discussie stellen. „Daarom moet de kerk zich het belang van een theologische faculteit voortdurend bewust zijn, zowel ter wille van de wetenschap als om haars zelfs wil.

Als de kerk haar wetenschappelijk onderzoek staakt, geeft zij daarmee te kennen dat God haar niet ten diepste interesseert. Daarmee verliest zij haar geloofwaardigheid. De kerk moet daarom kritisch'wetenschappelijk onderzoek niet afwijzen, er nog veel minder bang voor zijn, maar de kerk moet dit onderzoek juist stimuleren. God kan wel tegen kritisch onderzoek. Als Hij er niet tegen zou kunnen, zou Hij geen God zijn", aldus prof. Van de Beek.

Gesprek

Naar de mening van prof. Van de Beek geldt dit alles niet alleen voor de discussie tussen gelovigen onderling, maar evenzo voor het gesprek tussen de gelovige en God.

De enkeling en de gemeente moeten God bevragen op de weg die hij met de wereld gaat en niet te snel oplossingen aanvaarden". Al eerder in zijn betoog had prof. Van de Beek duidelijk gemaakt dat het bij „kennis van God" gaat om een kennis „die aan alle ervaringen voorafgaat". „Geloof is niet een conclusie uit ervaringen die we hebben, maar het kader waarin we de ervaringen plaatsen". Hierbij gaat het dan om alle ervaringen in een mensenleven, zowel de heel uitzonderlijke als de meest voor de hand liggende.

Zo is ook, naar de mening van prof. Van de Beek, het geloof in de aanwezigheid van God niet een willekeurige keuze die iemand kan maken en evengoed nalaten, maar een „zekerheid, die zich met gezag aan ons opdringt".

Ondersteunend

Worden de hoogleraren en medewerkers aan de theologische faculteit door de kerk benoemd dan kunnen volgens Van de Beek deskundigen uit andere faculteiten worden uitgenodigd om ondersteunend mee te werken. „Ook kunnen zulke deskundigen benoemd worden om bij de theologische faculteit bepaalde voor de theologie wenselijke basiskennis te doceren.

„Als er al over een duplex ordo gesproken zou kunnen worden, dan zou het een omkering moeten zijn van de huidige duplex ordo. Wie zich niet bezighoudt met God zelf maar met literair onderzoek naar godsdienstige geschriften of met menselijke religieuze ervaringen, behoort in die bezigheid niet tot de theologische faculteit maar respectievelijk tot de faculteit der letteren of de sub-faculteit der psychologie. Op deze wijze kan de confrontatie tussen theologie en de andere wetenschappen pas goed tot haar recht komen.

Het zou van groot wetenschappelijk inzicht getuigen indien de minister en de volksvertegenwoordiging de verdere voorbereiding en de afronding van de nieuwe wet op het wetenschappelijk onderwijs in deze zin zouden uitvoeren. Dat zou geen aanslag zijn op de grondwettelijke scheiding tussen kerk en staat, het is een zaak van wetenschappelijke importantie. Het enige alternatief is het opheffen van de theologische faculteit", aldus Van de Beek.  

Dit artikel werd u aangeboden door: Reformatorisch Dagblad

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 19 juni 1982

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

Theologie maakt huidige duplex ordo onmogelijk

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 19 juni 1982

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

PDF Bekijken