Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Westen wil serieus overleg met Oost-Europa in Madrid

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Westen wil serieus overleg met Oost-Europa in Madrid

NAVO-landen blijven vasthouden aan mensenrechten

5 minuten leestijd

MADRID — In Madrid is deze week de 7e ronde begonnen van de Conferentie over Veiliglieid en Samenwerking in Europa (CVSE). Deze vervolgconferentie, die de naleving moet toetsen van de slotakte van Helsinki, raakte al snel na de opening in november 1980 in een impasse. Vorig jaar kwam het onderhandelingsproces zelfs volkomen tot stilstand als gevolg van de ontwikkelingen in Polen. In gezaghebbende kringen in Den Haag leeft echter de hoop dat nu weer de tijd is aangebroken voor echte onderhandelingen, zonder dat men voorspellingen durft te doen over een spoedige afsluiting van de conferentie.

Het was het Westen dat vorig jaar februari in Madrid ieder feitelijk overleg staakte. De Westerse landen wilden de conferentie alleen nog gebruiken om de situatie in Polen aan de kaak te stellen. De afkondiging van de staat van beleg in dat Oosteuropese land druiste volgens deze landen in tegen de Slotakte van Helsinki en vooral tegen de paragrafen over de mensenrechten uit die akte.

De spanningen laaiden zo hoog op dat de conferentie volledig leek stuk te lopen. Uiteindetijk besloten de deelnemers — 33 Europese landen minus Albanië en plus de Verenigde Staten en Canada — de vervolgconferentie voor acht maanden te verdagen als een soort afkoelingsperiode voor de verhitte gemoederen.

In onderling overleg kwamen de Westerse landen in de zomer tot de conclusie dat bij de hervatting in november toch weer de draad van de onderhandelingen moest worden opgepakt. Maar omdat men de gebeurtenissen in Polen* niet wilde laten voor wat ze waren, werd besloten een aantal amendementen in te dienen die vooral op het punt van de mensenrechten in eeti aanscherping voorzagen van de in 1975 ondertekende Slotakte van Helsinki. Deze amendementen werden na de hervatting van het overleg gepresenteerd en ingediend.

Niet-gebonden landen

Echt onderhandeld over deze amendementen werd er toen nog niet, maar dat zal nu na het kerstreces wel gebeuren, zo wordt in Den Haag verwacht. Het Oostblok wees in het najaar de voorstellen categorisch af. Het beriep zich onder meer op het formele argument dat de termijn voor indiening van nieuwe voorstellen was afgesloten. De Westerse landen hopen niettemin op beweging aan Oostelijke zijde, die in het verleden wel meer ontstond toen niemand het verwachtte.

Het Westen zal in ieder geval proberen de medewerking te verkrijgen van de groep van neutrale en niet-gebonden landen. Deze toonden zich afgelopen herfst zeer teleurgesteld over het verloop van de Veiligheidsconferentie. Zij zagen geen perspectief meer en staakten zelfs hun overleg met de NAVO-landen. Nu zouden ze weer hoopvoller gestemd zijn en hun oude bemiddelende rol tussen Oost en West wéér op zich willen nemen.

Slotverklaring

De door het Westen ingediende amendementen betreffen onder meer vrijheid van vakbeweging, het recht op zelfbeschikking (in beide gevallen een duidelijke verwijzing naar de ontwikkelingen in Polen), geloofsvrijheid, vrije toegang tot buitenlandse ambassades en erkenning van het optreden van de zogeheten Monitor-groepen die toezien op de naleving van de Akte van Helsinki. Dergelijke groepen is in Oost-Europa tot nu toe altijd het werken belemmerd.

Hoewel de Westerse landen weer bereid zijn tot een serieuze dialoog in Madrid willen zij, aldus de gezaghebbende kringen in Nederland, niet tot iedere prijs een akkoord bereiken. Liever geen slotdocument dan een slecht document, zo stellen zij. Daar komt bij dat het Westen geen tijdsdruk wil aanvaarden, ook al wil het liefst zo snel mogelijk resultaat bereiken. Het gaat erom dat er een ,4nhoudsvolle en evenwichtige" slotverklaring uit de bus rolt. Wanneer dat gebeurt is dan van ondergeschikt belang, zo wordt in Den Haag gezegd.

Mensenrechten

In Westerse regeringskringen wijst men er in dit verband ook op dat de Conferentie in Madrid over Veiligheid en Samenwerking in Europa belangrijk is. De Conferentie biedt een mogelijkheid tot contact met de Oosteuropese landen en is bovendien het enige forum waarin Oost. en West naast wapenbeheersing ook praten over mensenrechten en economische samenwerking. Daarom hebben de Westerse landen ook nooit de aanvechting gehad om het initiatief te nemen tot een afbreken van de conferentie in Madrid, ook al heeft deze tot dusverre een uiterst moeizaam verloop gekend.

Het brede karakter van het overleg in Madrid betekent volgens het Westen overigens wel dat een slotdopument ook betekenisvol moet zijn ten aanzien van de mensenrechten. De Westerse delegaties blijven daarop hameren terwijl hef Oostblok, dat zeer gevoelig is voor kritiek op dit gebied, zich zeer terughoudend opstelt ten aanzien van dit punt. Het is een verschil in benadering dat al vanaf het begin de voortgang van de Veiligheidsconferentie in Madrid bemoeilijkt.

Ontwapeningen

De Sovjet-Unie en haar bondgenoten leggen meer de nadruk op het bijeenroepen door de deelnemers aan de Veiligheidsconferentie van een Europese ontwapeningsconferentie. Het Westerse standpunt over dit voorstel is dat zo een conferentie nuttig kan zijn, maar dan moet ze wel worden belegd op grond van een precies omschreven mandaat opdat het Oostblok haar niet kan gebruiken als propagandaplatform.

Volgens de NAVO-landen moet een Europese ontwapeningsconferentie in een eerste fase praten over een uitbreiding van de zogeheten vertrouwenwekkende maatregelen op militair gebied. Er bestaat met het Oostblok echter nog onenigheid over de grootte van de zone waarop de maatregelen betrekking moeten hebben.

Hoewel de sfeer rond de CVSE-conferentie eingszins verbeterd lijkt, staat nog te bezien of er de komende maanden vooruitgang kan worden geboekt. De afgelopen twee jaar heeft de conferentie zich echter nog niet weten te onttrekken aan de verkoeling van de Oost-Westbetrekkingen en was de impasse, die feitelijk al vanaf het begin bestond een goede afspiegeling daarvan.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 12 februari 1983

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

Westen wil serieus overleg met Oost-Europa in Madrid

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 12 februari 1983

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

PDF Bekijken