Bekijk het origineel

Westduitse Grünen hebben strijd in feite al gewonnen

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Westduitse Grünen hebben strijd in feite al gewonnen

Geen politieke aardverschuiving in Bonn verwacht

8 minuten leestijd

BONN — De Bondsdagverkiezingen die morgen gehouden worden, zouden een keerpunt betekenen in de Duitse politiek. Andere mensen spraken van beslissende verkiezingen. Nu, de dag voor de verkiezingen, ziet de zaak er gejheel anders uit. De Bondsrepubliek Duitsland zal volgens de verwachtingen normale parlementsverkiezingen beleven met een heel inormale uitslag. Aan het einde van de verkiezingsstrijd staat het bijna al vast dat de huidige regeringscoalitie van CDU en FDP zal aanblijven.

; De coalitie, die op 1 oktober van het vorig jaar met de verkiezing van Helmut Kohl tot kanselier bezegeld werd, zal nu bevestigd worden. Weliswaar is nog niet helemaal duidelijk hoe de bekrachtiging er precies uit zal zien, maar er zal in ieder geval geen politieke aardverschuiving plaatsvinden. Op landelijk niveau veranderen zich de zaken nu eenmaal niet zo snel als op deelstaat- of op gemeentelijk niveau. Dit was bij alle vorige Bondsdagverkiezingen het geval en het zal nu niet anders zijn.

Bondskanselier Kohl zal de overwinning natuurlijk als een goedkeuring van zijn persoonlijk beleid vieren, en daartoe heeft hij ook het recht. Hij is het tenslotte geweest die het idee van nieuwe verkiezingen midden in een regeringsperiode doordrukte. En daarmee haalde hij zich niet alleen de kritiek op de hals van partijgenoten, maar ook van de Duitse president en van het constitutionele hof.

Absolute meerderheid

De verkiezingsuitslag zal er evenwel voor zijn partij, de CDU, en voor haar Beierse zusterpartij CSU niet veel anders uitzien dan die van 1976. Toen haalde Kohl ruim 48 procent van de stemmen, en werd toch geen bondskanselier. Hier wordt een belangrijk verschijnsel van de Duitse naoorlogse politiek zichtbaar. De Duitse kiezer wil geen absolute meerderheden meer. Alleen ten tijde van Adenauer was er in 1957 een absolute meerderheid voor de CDU. In alle andere gevallen gaven de kiezers er de voorkeur aan, de macht van de grootste partij in evenwicht te houden door steun te verlenen aan een andere partij. Zoals Kohl zijn kanselierschap op 1 oktober te danken had aan de overstap van de kleine FDP, zo zal men dat ook hier weer na 6 maart aan de kleine liberale partij te danken hebben.

Kiessysteem

De FDP namelijk, dat is intussen zo goed als zeker, zal de beruchte drempel van vijf procent halen en weer zitting nemen in de Bondsdag. Ze heeft zich tijdens de verkiezingsstrijd duidelijk uitgesproken voor een coalitie met CDU/CSU. Dit resultaat wordt in belangrijke mate bepaald door het Duitse kiessysteem. In dit systeem heeft iedere kiezer twee stemmen. Met de eerste stem kan hij op de kandidaat in zijn kiesdistrict stemmen die hem het meest aanspreekt. Met de tweede stem kan hij op de partij stemmen die hem het beste bevalt. Nu verdelen vele kiezers hun stemmen en daarvan heeft de FDP al verschillende malen geprofiteerd. Ze vraagt de kiezer nameljk alleen om zijn tweede stem en vertrouwt erop dat vele kiezers niet weten dat het aantal tweede stemmen beslissend is voor de samenstelling van de Bondsdag. Het aantal tweede stemmen maakt namelijk uit hoeveel mandaten' iedere partij in verhouding tot andere partijen krijgt.

Een partij kan veel zetels bij de directe verkiezmgen winnen, aan het einde wordt alles echter aan de hand van de tweede stem weer enigermate in evenwicht getrokken. Zou deze regeling er niet zijn, dan zou de FDP niet eens in de Bondsdag vertegenwoordigd zijn, want een directe verkiezing van een FDP-kandidaat is al weer enige tientallen jaren geleden.

SPD verdeeld

Iets dergelijks geldt ook voor de Grünen, die fel tekeer gaan tegen milieuvervuiling en kerncentrales. De Grünen zijn ondertussen in zes deelstaatparlementen vertegenwoordigd, maar nog niet in de Bondsdag. Ook uit hun partij zal er geen kandidaat direct in het parlement worden gekozen. Via de tweede stem zal het hen toch lukken in het parlement te komen.

De Grünen hebben de verkiezingen eigenlijk nu al gewonnen, hoe de verkiezingsuitslag ook zal zijn. Ze hebben namelijk de gevestigde partijen gedwongen kleur te bekennen. „Groene" thema's worden in het hele land en door alle partijen besproken. Er is geen een partij meer die niet trots is op haar milieubeschermingsprogramma. In de nieuwe Bondsdag zal nu ^auw blijken of ze de Duitse politiek blijvend zullen beïnvloeden. Hun opgang gaat, zover dat op het

BONN De gaande en de komende man. Helmut Schmidt feliciteert hier zijn opvolger Helmut Kohl met zijn nieuwe ambt (oktober '82). Ogenblik te bepalen is, ten koste van de SPD. De sociaal-democraten krijgen nu pas goed last van de regeringscrisis van het vorig jaar. Weliswaar is het hun kanselierskandidaat Hans-Jochen Vogel gelukt de partij in de verkiezingsstrijd als één blok achter zich te krijgen, onder een dun laagje vernis zijn nog steeds de oude scheuren, en die blijven voortbestaan. Daarbij verliezen de oude rechtse sociaal-democraten steeds meer aan invloed. Of ze stellen zich niet meer kandidaat, zoals bijvoorbeeld Herbert Wehner of de vroegere minister van defensie Georg Leber, of ze fungeren nog slechts als gewaardeerde randfiguren, zoals de vroegere bondskanselier Helmut Schmidt die nu weer door een wereldomvattend economisch programma van zich laat horen. Of ze raken bij schandalen betrokken, zoals minister Franke.

Werkloosheid

De linkse sociaal-democraten beschikken in de partij nog niet over voldoende, stookkracht om het roer onmiddellijk over te nemen. Deze ontwikkeling wordt momenteel alleen nog door SPD-voorzitter Willy Brandt bedekt. De SPD kan echter niet meer verbergen dat ze na het zestien jaar dragen van regeringsverantwoordelijkheid, waarvan dertien jaar als kanselierspartij, ideologisch versleten is. Ze heeft een soort adempauze nodig en zoals de zaken er in Duitsland voor staan, zal deze adempauze wel langer dan vier jaar duren.

Wat de Duitse partijen de komende jaren te doen staat is tijdens de verkiezingsstrijd nauwelijks aangehaald. Dat was in 1976 en in 1980 ook al zo. Iedere partij weet dat de kleine politieke details nauwelijks aan de kiezer zijn over te brengen. Dus blijft men bij grove voorstellingen die nauwelijks de zaken dekken. Thema nummer één was en is natuurlijk de werkloosheid. Ze bedraagt nu 2,5 miljoen mensen en is in februari nog iets gestegen. Hiervoor heeft geen enkele partij een snelwerkend recept. Het CDU maakt wel veel ophei van de lichtpunten in de economie, maar deze zijn maar zeer ten dele aan de korte regeringsperiode — sinds vorige herfst — aan deze partij te danken.

Belangrijk is wel de psychologische werking van een CDU-kanselier. Hier spelen nostalgische gevoelens een rol, die aan de tijd van Konrad Adenauer herinneren. Wanneer wij allen meehelpen, zal het weer beter gaan, zegt het CDU en vergeet daarbij, dat alle westelijke staatseconomieën niet slechts in een voorbijgaande recessie, maar in een structurele crisis verkeren. Hele industrietakken zijn in deze landen verdwenen en een groot deel zal nog volgen. In de staalindustrie en de scheepsbouw zal zich bijvoorbeeld nog een aanzienlijke teruggang voordoen en daarmee ook een nieuw aantal werklozen. Of dat snel met de ontwikkeling van nieuwe industrieën opgevangen kan worden is onwaarschijnlijk.

Franz-Josef Strauss

Het tweede grote thema in deze verkiezingsstrijd is het kernwapenvraagstuk, dat de SPD aan haar veiligheids- en ontwapeningspolitiek gekoppeld heeft. Haar leidende figuren zijn daarbij steeds meer in het vaarwater van Moskou terecht gekomen. De tijden van groot enthousiasme voor een ontspanningspolitiek zijn al lang voorbij. Ook bondskanselierSchmidt heeft deze politiek op een lager pitje gezet. En in de nieuwe regering zullen zich waarschijnlijk geen verdere veranderingen voordoen in de buitenlandse politiek. Zelfs niet wanneer Franz-Josef Strauss minister van buitenlandse zaken zou worden, iets waarover de laatste dagen veel gesproken is.

Strauss, die nog in 1980 oppositiekandidaat voor het bondskanselierschap was en toen voor een van de slechtste verkiezingsresultaten voor zijn partij zorgde, is nu niet veel meer dan een dwaallicht in de Duitse politiek. De tijd werkt in het nadeel van de Beierse premier, die nu langzaamaan een oude man wordt. Als keurvorst van Beieren zal hij nog enige tijd zijn betekenis behouden. In de Bondsrepubliek wordt zijn invloed echter steeds minder. Men doet er dus goed aan zich van de komende verkiezingsuitslag niet al te veel voor te stellen.

BONN Bij de laatste opiniepeilingen is gebleken dat de christen-democraten ruim dertien procent bo- • ven de SPD liggen. Zowel de FDP als de Grünen halen de vijf procent waarmee ze aanspraak kunnen maken op zetels in de Bondsdag. Het kaartje geeft de stand van zaken weer zoals deze week werd gepubliceerd in het weekblad Stern.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 5 maart 1983

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

Westduitse Grünen hebben strijd in feite al gewonnen

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 5 maart 1983

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

PDF Bekijken