Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Germanen

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Germanen

5 minuten leestijd

Het hoofdstuk over de godsdienst der Germanen staat op naam van prof. Jan de Vries, een Nederlands geleerde die verscheidene etymologische woordenboeken heeft geschreven. Dat juist een bekend taalgeleerde zich ook met studie op godsdienstig gebied heeft beziggehouden, is veelzeggend. Blijkbaar heeft de Germaanse taalkundige kennis van De Vries hem in staat gesteld de Germaanse godsdiensten beter te begrijpen en omgekeerd. In zijn etymologische woordenboeken vindt men tal van religieus gefundeerde verklaringen.

Evenals over de Germaanse godsdiensten zijn er in „De Godsdiensten der Wereld" ook hoofdstukken over andere Indo-Europese godsdiensten. Ieder van die hoofdstukken is geschreven door een professor en soms is die professor een )ekend taalkundige. Men vindt er zodoende afzonderlijke hoofdstukken over de Keltische, Balto-Slavische, Indische en Iraanse godsdiensten.

Aan iedere godsdienstgroep blijkt een taalgroep te beantwoorden. Dit geldt ook voor het Grieks. Het Grieks wordt door taalgeleerden als een kleine, afzonderlijke taalfamilie beschouwd. Geheel in overeenstemming daarmee is er ook aan de Griekse godsdienst een afzonderlijk hoofdstuk gewijd. De indeling in taalfamilies en oude heidense godsdienstfamilies loopt dus wel nauwkeurig parallel. Daarom zou ik al die talen, althans in oorsprong, heidense talen willen noemen.

Er is een belangrijke uitzondering op deze regel. Dat zijn de Romaanse talen (Frans, Spaans, Italiaans enz.). Hoe men deze uitzondering moet beschouwen

In de laatste drie Grabbels hebben we onze taalkundige mening gegeven over een vraag van enkele lezers. Het lijkt goed de zaken die hiermee samenhangen, nog eens samen te vatten en tevens wat algemene opmerkingen te maken.

In de eerste plaats is er de vraag of het taalkundig verantwoord is om „Heere" in plaats van „Heer" te gebruiken. In de tweede plaats: wanneer men „Heere" gebruikt, moet men dit woord dan met één of met twee e's spellen, dus „Heere" of „Here"?

De eerste vraag is de oudste; het is niet voor het eerst dat deze vraag aan de orde gesteld wordt. Bij mijn weten is Abraham Kuyper in 1880 een der eersten geweest die deelgenomen heeft aan een pennestrijd hierover. Hij verdedigde het gebruik van „Heere" in plaats van „Heer" o.a. tegen A. W. Bronsveld.

Daarna zijn er vooral in kerkelijke bladen discussies over deze zaak geweest en ze duren voort tot op de dag van heden. Het zou niet onbelangrijk zijn om een overzicht samen te stellen van de verschillende meningen en argumenten die hierbij een rol gespeeld hebben. Als er lezers zijn die ons kunnen helpen aan artikelen hierover, dan zouden wij ze graag ontvangen. We zouden dan te zijner tijd nog eens op deze zaak terug kunnen komen. De argumenten die wij hier gebruikt hebben, zijn strikt taalkundig en berusten op taalhistorische feiten. hoop ik in een volgend artikel te bespre ken. zeer veel. Het Oudnoors was een Germaanse, dus een Indo-Europese taal. Maar De Vries geeft in zijn etymoloIndo-Europees g'sch woordenboek voor het Oudnoors lijsten van honderden woorden die uit

Hier gaat het dus over de heidense taalfamilies. Dikwijls wordt er getracht de godsdiensten van deze groepen IndoEuropese volken af te laten stammen van een soort van Indo-Europese oergodsdienst. Daar zal ook wel een kern van waarheid in zitten, want waarom zouden al die volken niet veel van hun (geestelijke) voorouders overgenomen hebben? Maar alle overdreven theorieën in mechanische, evolutionistische zin zijn natuurlijk uit den boze. In zijn hoofdstuk over de Germanen waarschuwt De Vries dan ook herhaaldelijk tegen conclusies en combinaties die te ver gaan dit Oudnoors zijn ontleend door het Fins of het Laps, beide niet-Indo-Europese talen. Omgekeerd hebben de Indo-Europese volken soms veel aan andere talen te danken, vaak aan slecht bekende of geheel onbekende talen van buiten de

Op taalkundig gebied moet men zicfi eenzelfde voorstelling maken want ook de talen lijken veel op elkaar. Alles wijst erop dat er wel zoiets geweest zal zijn als een Indo-Europese taal; veel Indo-Europese woorden kan men „raden" of, wetenschappelijk uitgedrukt, reconstrueren. Maar verder blijft er veel onzekerheid. Want in hoeverre de Indo-Europese talen door de lijfelijke afstammelingen van dit zogenaamde oervolk gesproken zijn is niet bekend. En in hoeverre er een soort van uitwisseling van talen en godsdiensten tussen hen en andere volken heeft bestaan is zeer onzeker. Af en toe kan men daar wel veel tekenen van vinden, soms zelfs van twee verschillende woorden die oorspronkelijk hetzelfde waren. Onzes inziens handelen de moderne woordenboeken dan ook onjuist, voor zover ze niet etymologisch of historisch van aard zijn, als ze spreken van één woord. Er is nog een woord „heere" in het oudste Nederlands in de betekenis van leger. daarmee afgesplitst van het woord „groef in de betekenis van rimpel. Indo-Europese kring. Dit blijkt uit het volgende.

Het Latijn en het Grieks waren beide Indo-Europese talen, maar zij hebben veel ontleend aan talen van niet-IndoEuropese volken, namen van vruchten en wilde dieren bijvoorbeeld. Het Latijn De hand heeft in verschillende talen een andere haam, zoals in het Germaans handus, cheir in het Grieks en raka in het Slavisch. een goede genoemd kan worden. Het kan immers de communicatie alleen maar ten goede komen, wanneer we voor verschillende zaken ook verschillende woorden gebruiken. De naam „Heere" duidt op een Wezen dat enig is en deswege is het goed om hiervoor een apart woord te bezigen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 11 maart 1983

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

Germanen

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 11 maart 1983

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

PDF Bekijken