Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Apostolischen: verscheidenheid in naam maar niet in streven

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Apostolischen: verscheidenheid in naam maar niet in streven

8 minuten leestijd

Oud Apostolisch, Nieuw Apostolisch, Katholiek-Apostolisch, namen die Edward Irving, toen hij in 1833 de Katholiek-Apostolische Gemeenten stichtte, de haren te berge zouden hebben doen rijzen. Hoewel Irving behept was met een grote dosis fantasie die door geen enkele theologische kennis in toom kon worden gehouden, moet de gedachte dat de door hem gestichte kerk zo'n anderhalve eeuw later ruim 10 verschillende scheuringen doorgemaakt zou hebben, hem toch wel erg fantastisch hebben geleken. Niettemin is het een feit dat we in Nederland de tien verschillende Apostolische kerken en groepen gekend hebben, waarvan een deel nog steeds bestaat. We zullen echter zien dat de verscheidenheid in streven niet zo groot was als die in naam.

De Apostolischen vinden hun oorsprong in Engeland in het midden van de negentiende eeuw. Rond 1830 hadden in Schotland en Engeland godsdienstige revivals plaatsgehad. Als gevolg hiervan vond de gedachte van een aanstaande wederkomst van Christus steeds meer aanhang.

Door een vernieuwing van het apostelschap wilde men de gelovigen op deze wederkomst voorbereiden. Men was ervan overtuigd dat de kerk apostelen nodig heeft om de kerk te leiden en om de leden van Christus' lichaam door gebed en handoplegging te dopen met de Heilige Geest (vuurdoop).

Belangrijk aandeel
In de tijd dat deze gedachte terrein won was Edward Irving predikant bij de Schots-Presbyteriaanse kerk in Londen. Hij was een welsprekend man die vooral in hoge kringen veler sympathie won. Op de „prayer-meetings" waar men bad om een vernieuwde uitstorting van de Heilige Geest en op de „Albury-conferences", waar men bijeen kwam om de profetische geschriften te onderzoeken, leverde Irving een belangrijk aandeel aan de gesprekken.

In de bijeenkomsten sprak men uit dat de tegenwoordige bedeling ten einde spoedde en het duizendjarig rijk nabij was. Irving kwam in de ban van deze gedachte. In zijn eigen kerk preekte hij de spoedige wederkomst van Christus en de noodzakelijkheid om de gaven en krachten uit de Apostolische tijd door gebeden en geloof weer op te wekken.

Dit leidde tot de stichting van de Katholiek-Apostolische Gemeenten of de Apostolische Katholieke kerk. Beide namen worden gebruikt. Voor de duidelijkheid zullen we ons aan de eerste naam houden.

Ambten
De Katholiek-Apostolische Gemeenten gingen uit van de gedachte dat de bestaande kerken door hun zonden en gebreken de wederkomst van Christus tegenhielden. De oorspronkelijke nieuwtestamentische ambten werden hersteld: apostelen, bijgestaan door profeten, evangelisten en herders.

In deze begintijd, toen er gehamerd werd op de verkrijging van de gaven uit de apostolische tijd. hoorde men al spoedig van wonderlijke krachten. In Schotland waren enkele vrouwen die in vreemde talen begonnen te spreken. Ook in de gemeente van Irving begon de geest te werken, zoals men dacht. Vooral de gave der profetie werd aan velen verleend.

Later bleek echter dat die profetieën niet betrouwbaar waren. Enkele profeten erkenden later dat zij niet door de Heilige Geest maar door een leugengeest gesproken hadden. Een profetes die plotselinge ingevingen van de Geest had, vertelde later dat zij alles opschreef en dat uit haar hoofd leerde. Wanneer zij de tijd daarvoor geschikt achtte dreunde zij haar lesje op.
Toch heeft dit „belastend materiaal" een verdere groei van de Katholiek-Apostolische Gemeenten niet verhinderd.
Naast de eerder genoemde ambten kende men in de plaatselijke gemeente nog drie rangen: engel of opziener, priester en diaken. Men moest tot een bepaald ambt verkoren worden. Hoe dat precies in zijn werk ging is niet duidelijk. Wel speelde het al of niet kunnen beschikken over geestelijke gaven een rol. Tot zijn grote teleurstelling werd Irving zelf niet tot apostel verkoren. Hij bracht het niet verder dan engel. Al spoedig stierf hij.

Eerste apostel
De eerste apostel die werd geroepen was John Cardale. Na hem volgden nog elf anderen. In 1835 vond in Londen hun plechtige afzondering plaats en werden hun stamgebieden toegewezen. Tevens werd een eredienst ingesteld met sterk Roomse elementen. De liturgie vertoonde zowel Anglicaanse als Roomse trekken. In de dienst stond de eucharistie op de voorgrond.

De eerste scheuring in het apostolisch blok had plaats in 1860. In 1855, toen drie van de twaalf apostelen waren overleden, hadden de overgebleven negen besloten om geen nieuwe apostelen meer te benoemen want zij waren ervan overtuigd dat Christus zou wederkomen voor de dood van de laatste apostel. Toen in 1860 tijdens een congres van apostelen toch nog twee apostelen geroepen werden, konden de negen hier niet mee akkoord gaan.
De Hersteld Apostolische Zendingsgemeente ontstond.
De Hersteld Apostolischen - en ook de uit haar voortgekomen groeperingen - besloten om het apostelbestand wel steeds aan te vullen. De gemeente noemt zich zendingsgemeente om hiermee tot uitdrukking te brengen dat ze haar apostelen als van God gezonden beschouwt. De laatste apostel van de Katholiek-Apostolischen overleed in 1901. Toch bestaat deze groep nog steeds, zij het dat zij zeer klein is. In de strijd om het voortbestaan besloot men tot samenwerking met de Oud-Katholieke Kerk.

Rustig vaarwater
Lange tijd bevond de Hersteld Apostolische Zendingsgemeente zich in rustig vaarwater. Onder leiding van apostel Schwarz had een sterke versobering van de liturgie in protestantse zin plaats. Na zijn overlijden kregen extreme ideeën die uit Duitsland kwamen overwaaien, hun vat op de Herstelden. Volgens het Duitse idee hadden de apostelen een gezag dat gelijkwaardig was aan dat van de oorspronkelijke twaalf apostelen.
Deze gedachte, geprogageerd door de Duitse apostel Krebs, leidde in Nederland tot de stichting van de Herstelde Apostolische Zendingsgemeente in de eenheid der Apostelen (HAZEA). De HAZEA week het verst van de Schrift af. Het apostelambt werd gezien als de rots des behouds. Verder was men de volgende mening toegedaan: Christus verschijnt aan zijn gemeente in de apostelen. Als zij spreken spreekt de Heilige Geest. Wat de Schrift zegt is als „bedorven manna" en „vuil putwater".
Deze extreme stellingname leidde uiteindelijk toch tot spanningen. In 1954 scheidde zich een groep af: de Nieuw Apostolische Kerk. In 1960 vond echter weer hereniging met de HAZEA plaats. Deze groep draagt nu de internationaal meest voorkomende naam: Nieuw Apostolische Kerk. De Nieuw Apostolische Kerk is over de hele wereld verspreid en telt 43 apostelen.
In 1926 trad onder leiding van een Enkhuizense priester een groep uit de HAZEA die de naam Hersteld Evangelische Apostolische Gemeente aannam. In 1955 trad opnieuw een groep uit de HAZEA die zich met die van de priester uit Enkhuizen verenigde. Samen kozen zij voor de naam: Apostolische Geloofsgemeenschap.

Nog een gemeente
Inmiddels was er naast de Hersteld Apostolische Zendingsgemeente nog een gemeente met dezelfde naam ontstaan. De apostel van deze nieuwe gemeente werd door de oorspronkelijke kerk niet erkend. Hij begon toen voor zichzelf. Later veranderde men de naam toch een weinig, waarschijnlijk om praktische redenen. Voortaan ging men als de Hersteld Apostolische Zendingskerk door het leven. Deze groep onderscheidt zich van de anderen door haar sterk naar buiten gerichte activiteiten. Zij telt 1700 leden.

De grootste groep Apostolischen die we momenteel in ons land kennen is het Apostolische genootschap. Dit telt 33.000 leden in 100 plaatselijke afdelingen. De groep trad in 1946 uit de HAZEA. Ook hier ging het om een apostel die niet erkend werd. Zij die dat wel deden traden, met apostel Slok, uit. Apostel Slok is voor zijn volgelingen het orgaan van God in onze tijd, door hetwelk Hij nu spreekt. Van Jezus gold in Zijn dagen: „Zonder mij kunt gij niets doen," maar, zo zeggen deze Apostolischen, nu geldt: „Die na mij komen zullen grotere dingen doen dan ik".
In 1930 werd de Scheveningse voorganger van de plaatselijke HAZEA geschorst en trad uit. Resultaat was het ontstaan van de Nieuwe Herstelde Apostolische Zendingsgemeenten. Ondanks de naam van de gemeente kennen zij geen apostelen. Begin van deze eeuw traden in Den Haag en Amsterdam een paar mensen uit de Hersteld Apostolische Zendingsgemeente. Samen vormen zij nu een Apostolische gemeente.
Onafhankelijk van bovenstaande kerken ontstond in 1961 de Apostolische Kerk in Nederland, die haar oorsprong vindt in een revival in Wales (1904). De toen ontstane Apostolische Kerk in Engeland heeft zich van daaruit over Europa verbreid.


Dit jaar is het 150 jaar geleden dat Edward Irving in Engeland de Katholiek-Apostolische Gemeenten stichtte. De Apostolischen zijn in hun leer ver van de Schrift afgeweken. Toch hebben zij de afgelopen 150 jaar steeds mensen voor zich weten te winnen. Daar zijn ze niet altijd zonder kleerscheuren vanaf gekomen. Dat blijkt wel uit de vele scheuringen die er hebben plaatsgehad. Hoewel de Apostolischen niet aan de weg timmeren zijn zij in Nederland wel degelijk aanwezig, zij het vaak in kleinen getale. Het eerste verhaal biedt een overzicht van de verschillende groepen apostolischen en hun geschiedenis. Omdat het niet mogelijk is om een uitgebreide beschrijving te geven van de huidige situatie bij die diverse groepen heb ik er één groep uit gekozen: De Nieuw Apostolische Kerk.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 9 september 1983

Reformatorisch Dagblad | 26 Pagina's

Apostolischen: verscheidenheid in naam maar niet in streven

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 9 september 1983

Reformatorisch Dagblad | 26 Pagina's

PDF Bekijken