Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Extremisme kenmerkt Chili's politiek al twintig jaar lang

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Extremisme kenmerkt Chili's politiek al twintig jaar lang

Partijen lijken eindelijk open te staan voor dialoog

5 minuten leestijd

SANTIAGO — Drie jaar geleden zat generaal Augusto Pinochet van Chili nog stevig in het zadel. In een referendum dat werd gehouden in een tijd dat het Chili economisch goed ging en de bevolking volgzaam was, werd een grondwet goedgekeurd, die impliceerde dat Pinochet tot 1989 president zou blijven. Maar nu kondigen zich politieke veranderingen aan.

De laatste twintig jaar kenmerkten zich door politiek extremisme. Er was nooit sprake van een echte dialoog tussen de partijen. In de jaren zestig kwam president Eduardo Frei met een nieuw program dat bol stond van de sociale maatregelen. De nagestreefde doeleinden werden niet bereikt. Nuchter redeneren maakte plaats voor onbezonnenheid. Splitsingen binnen de rechtse partijen en de christen-democratische partij leidden tot de regering van Salvador Allendeen zijn „Unidad Popular".
Allende wist het tot president te brengen met slechts eenderde van de stemmen. Daarbij verzekerde hij zich van de steun van de christen-democraten door met hen een overeenkomst af te sluiten: de christen-democraten zouden Allende helpen als de grondwet niet geschonden zou worden. De socialist Allende onderschatte echter de invloed van de communisten en de extreem-linksen binnen de „Unidad Popular".
De overeenkomst met de christen-democraten werd snel vergeten, de propaganda-machine kwam op gang en bedrijven werden genationaliseerd. Na twee maanden Allende was het een chaos. Toen de militairen in september 1973 dan ook de macht overnamen stond het land economisch gezien op instorten.

Chicago-boys
Weinigen hadden gedacht dat die staatsgreep onder aanvoering van Augusto Pinochet zo'n wreed karakter zou Ikrijgen. De eerste jaren van Pinochet kenmerkten zich door dood en verderf, verdwijningen, martelingen, enz. Vele Chilenen kozen voor het buitenland, al dan niet gedwongen. Kortom, in deze jaren beheersten politieke extremisten het land.

Negentien maanden later, in april 1975, gingen de militairen de economische problemen aanpakken. Gekozen werd voor een nieuw experiment. De junta ging in zee met een groep Amerikaanse economen die de theorieën van de liberaal Milton Friedman in Chili in praktijk zouden brengen. De shocktherapie van de Chicago-boys, zoals de economen al snel werden genoemd, kwam neer op een vermindering van de overheidsuitgaven in een jaar van zestig procent, een ingreep in de gezondheidszorg van vijftig procent en een besnoeiing op de volkshuisvesting van tachtig procent.
De economische plannen slaagden. Binnen korte tijd werd de inflatie van 1004 procent teruggebracht tot rond de vijf procent en de industriële produktie nam weer toe. Dat deze vooruitgang ten koste ging van vrijheid van meningsuiting en onafhankelijke rechtspraak hinderde niemand.

Vergeten waarden
De Chileense bevolking wist zich echter geen raad met het „Wirtschaftswunder". Velen staken zich in de schulden om luxe artikelen te kopen. Gelijktijdig stagneerde de produktie en ontkwam ook Chili niet aan de wereldwijde recessie. De buitenlandse schuldenlast liep in 1980 op tot achttien miljard gulden. Door het „Wirtschaftswunder", dat vele Chilenen in vervoering had gebracht, dachten velen niet aan de „nieuwe dingen" die na 11 september 1973 tot de orde van de dag behoorden. Nog nooit waren er in Chili zoveel mensen vermoord, en niet alle slachtoffers waren politieke extremisten. Nog nooit had een stand, de militaire, zich in korte tijd zo enorm verrijkt. Nog nooit waren er zoveel schoonzonen met zoveel macht en invloed, die gelijktijdig zo „intelligent" waren dat ze verscheidene ambten konden uitvoeren.
Het huidige probleem is dat het arme Chili moet werken om te leven en om de grote schulden van het „Wirtschaftswunder" af te lossen. Een oplossing voor dit probleem lijkt er niet te zijn. Door de toenemende werkloosheid ziet men bovendien in dat er nooit sprake is geweest van een economisch wonder. In deze situatie worden de Chilenen zich weer bewust van vergeten waarden zoals vrijheid van meningsuiting, en gaat men hieraan weer de meeste waarde hechten.

Concessies
Protesten konden dan ook niet uitblijven. In april van dit jaar begonnen in de hoofdstad Santiago demonstraties tegen de misstanden. Nationale protestdagen werden afgekondigd. Pinochet reageerde net als in het verleden: harde onderdrukkingsmaatregeien, militairen werden ingezet tegen vreedzame demonstraties. Bloed vloeide er weer; talrijke doden werden er geteld, nog meer gewonden. Pas na maanden stelde Pinochet zich realistisch op.
De tijd dat hij zo'n zestig procent van de bevolking achter zich had staan, is voorbij. Nu kan hij volgens opniniepeilingen slechts rekenen op zeventien procent van de Chilenen. Pinochet moest wel concessies doen en dat doet hij dan ook. De noodtoestand is opgeheven, de censuur is verlicht, ongeveer 3.000 politieke ballingen mogen terugkeren, politieke partijen worden weer legaal en in de regering worden weer burgers opgenomen. Kortom, de politiek is weer opengesteld. Sergio Onofre Jarpa, de voormalige voorzitter van de Nationale Partij en ex-ambassadeur van Chili in Colombia en Argentinië, is de nieuwe minister van binnenlandse zaken. Gabriel Valdès, de vroegere christen-democratische minister van buitenlandse zaken, bereidt zich nu al voor op de presidentsverkiezingen. Politieke groeperingen beraden zich over de te volgen tactiek.

Veel geleerd
De Chileense kiezer is na de ervaringen van de laatste twintig jaar gerijpt. De parolen van zo'n tien jaar geleden hebben vandaag hun kracht verloren, ook die van de revolutionairen. Naast de traditionele partijen krijgen nieuwe politieke groeperingen een kans. Bij een nieuw middenbeleid, dat noch naar links, noch naar rechts uitschiet, kunnen de politieke gemoederen tot rust komen.
De toekomst ziet er voor generaal Pinochet duister uit. In de politiek kan hij niet meer aan de weg timmeren, daarvoor kleeft er te veel bloed aan zijn handen. Als hij tot 1989 aan de macht wil blijven, zal hij de corruptie in het land moeten aanpakken. De vrienden van de president moeten bestraft worden als ze misdaden begaan. Bij de opstelling van een nieuwe grondwet zullen de Chilenen zich ook niet meer blind staren op valse economische voorstellingen. De laatste twintig jaar in Chili kenmerkten zich door politiek extremisme. De bevolking heeft er echter wel van geleerd. Ze is gerijpt, heeft meer politieke ervaring, ziet in dat een vreedzame ontwikkeling beter is voor de dialoog en heeft meer ontzag gekregen voor de mening van een ander, een mening die vaak overeenkomt met het eigen standpunt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 17 september 1983

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

Extremisme kenmerkt Chili's politiek al twintig jaar lang

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 17 september 1983

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

PDF Bekijken