Bekijk het origineel

„Als je dit vijf jaar geleden verteld had, was je vierkant uitgelachen

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

„Als je dit vijf jaar geleden verteld had, was je vierkant uitgelachen"

De balans van ,,het jaar van de waarheid'

7 minuten leestijd

Een pijlerdam bouwen in open en dan nog wel in de monding van één van onze meest onberekenbare zeearmen — dat kon helemaal niet. „Weggegooid geld, die dam houdt het nooit", voorspelden gezaghebbende waterbouwkundigen enkele jaren geleden. Maar nu nog nooit vertoonde huzarenstukjes met een griezelige perfectie blijken te worden uitgevoerd, moeten de onheilsprofeten beschaamd zwijgen. Hun boze voorspellingen ten spijt krijgt de stroomvloedkering in de Oosterschelde stukje bij beetje gestalte.

„1983 wordt voor ons het jaar van de waarheid", kondigde topman ir. Tj. Visser van de Deltadienst van Rijkswaterstaat vorig jaar om deze tijd aan. Hij wees er toen op dat in I983 het merendeel van de funderingsmatten op de Oosterscheldebodem diende te worden gelegd en dat tevens de eerste pijlers moesten worden geplaatst.
Operaties, die van levensbelang waren (en zijn) voor het welslagen van het miljardenproject in de monding van de Oosterschelde. Uit woorden van ir. Visser kon worden opgemaakt dat, als beide operaties succesvol zouden verlopen, de rest ook wel voor elkaar zou komen. Nu het jaar van de waarheid bijna is verstreken, kan dus een voorlopige balans worden opgemaakt.

Prijskaartje
De keuze voor een pijlerdam is in 1976 gemaakt. Tot die tijd werd ervan uitgegaan dat de Oosterschelde door middel van een „dichte"' dam geheel van de Noordzee zou worden afgesloten. Onder druk van de milieubeweging en de visserij besloot het toenmalige kabinet-Den Uyl echter dat de Oosterschelde met zijn unieke flora en fauna een open verbinding naar zee diende te houden. Maar tegelijkertijd moest de veiligheid van Zuidwest-Nederland worden gegarandeerd.
Het was aan de ingenieurs van Rijkswaterstaat om daar een oplossing voor te bedenken. Allerlei varianten kwamen op tafel, waarvan er uiteindelijk één overbleef: een pijlerdam met schuiven die alleen bij superstormen zouden worden neergelaten. Op die wijze zou het milieu behouden blijven en het achterland tegen overstromingen kunnen worden behoed. Aan die oplossing hing overigens wel een prijskaartje van 6 miljard gulden; dat was 3 miljard meer dan voor de „dichte" dam geraamd was.

Waagstuk
Een mooi plan ontwerpen is één ding, maar de uitvoering ervan is nog weer heel iets anders. Op de ingenieurs van de Deltadienst (Rijkswaterstaat) en van Dosbouw (de gezamenlijke aannemerscombinatie) kwamen problemen af waar men nog nimmer mee te kampen had gehad. Als gevolg van de onbetrouwbaarheid van de zeebodem en de ongekend hoge stroomsnelheden van het water dreigden de pijlers binnen de kortste keren te worden ondermijnd. Weg dam, weg miljarden, riepen kritische waterbouwkundigen in koor.
De honden mochten blaffen, de karavaan trok evenwel verder. De gevonden remedie voor het euvel van de weke bodem luidde: leg in de drie sluitgaten waarin de pijlers worden geplaatst, „vaste vloerbedekking", zodat het zand onder de pijlers zich niet meer kan verplaatsen. Daartoe werd een kolossaal ponton vol cumputers ontworpen, de Cardium geheten, dat in staat was funderingsmatten van 200 meter lang en 40 meter breed feilloos op de Oosterscheldebodem neer te leggen. Aan de voorzijde van de Cardium kwam een superstofzuiger die de bodem moest effenen, aan de achterzijde een verwisselbare spoel met daarop de funderingsmatten.
Toch bleef dat „stofferingsbedrijf" een waagstuk, want niemand kon garanderen dat die matten egaal zouden komen te liggen. En dat was wel een absolute vereiste. Maar het lukte. Na de nodige aanloopproblemen kon het ene na het andere sluitgat van „vloerbedekking" worden voorzien. Thans ziet het ernaar uit dat de Cardium, een vaartuig dat maar liefst 120 miljoen gulden heeft gekost, in april volgend jaar de laatste van de 120 matten op de zeebodem zal laten afzinken. De operatie-Cardium kan dan ook een doorslaggevend succes worden genoemd.

Uitgelachen
Maar er was nog een ander probleem: hoe en waar maken we de pijlers? Niet in open zee, dat was al vrij snel duidelijk. Dan dus op het droge, in een dok zogezegd. Maar dat betekende een ware revolutie omdat de in totaal 66 pijlers voor de stormvloedkering alleen met behulp van een monstrueus vaartuig van het bouwdok naar de plaats van bestemming konden worden gebracht. Opnieuw gingen de ingenieurs in conclaaf. „Er werd toen een zware aanslag op onze creativiteit gepleegd", blikt ir. T. Gijzel van Dosbouw terug. „Het werken met geprefabriceerd materiaal was helemaal nieuw. Aanvankelijk dachten we, voor het vervoer van de pijlers, aan een hefeiland. Zo'n ding op poten dus. Maar het probleem was dat die poten de matten zouden kunnen beschadigen. Dat werd niks. Totdat iemand op het lumineuze idee komt om die poten weg te laten. Eerst kijk je dan raar want je denkt dat het hefeiland dan om zal slaan. Maar bij nader inzien bleek dat het ei van Columbus te zijn. Door ervoor te zorgen dat het hefeiland, of zo je wilt: hefschip, de pijler „omarmt", blijft hij precies in balans. De pijler doet dan dienst als een soort anker, mooier kan het eigenlijk niet. En zo is op een gegeven ogenblik de Ostrea geboren".
Diezelfde Ostrea heeft in augustus j.l. de eerste pijler geplaatst. Deze week — nog geen 4 maanden later — was de vijftiende al aan de beurt. ledere keer weer bleek de bemanning van de Ostrea de pijler met een nauwkeurigheid van enkele centimeters op z'n plaats te kunnen zetten. Een klus waar niet gering over mag worden gedacht. Een gemiddelde pijler weegt al gauw 18.000 ton (18 miljoen kilo) en de Ostrea met zijn hefvermogen van 10.000 ton heeft dan ook alles nodig om de betonnen kolossen uit het dok te hijsen en te versjouwen (wellicht ten overvloede: door de opwaartse druk van het water vermindert het gewicht van de pijlers tot ongeveer de helft).
„Het vlaggeschip van de Oosterscheldevloot", zo werd de Ostrea bij de tewaterlating genoemd. Die naam heeft het waar gemaakt want het hefschip blijkt uitstekend voor zijn taak berekend. „Als je vijf jaar geleden gezegd had dat je op deze manier een pijlerdam wilde bouwen, was je door alle waterbouwkundigen vierkant uitgelachen. Maar het werkt, én perfect", zegt ir. Gijzel met gepaste trots.

Vertrouwen
Nu deze lastige hindernissen zijn genomen, is het vertrouwen in het welslagen van het project enorm toegenomen. „We hebben aangetoond", zegt projectleider ir. André Burg van de Deltadienst, „dat de stap voorwaarts die de Nederlandse waterbouwkunde destijds heeft genomen, verantwoord was. Het is altijd het gemakkelijkst om de bekende methodieken te volgen omdat je daarmee vertrouwd bent. Maar de conventionele technieken konden bij dit project niet worden toegepast. We hebben toen een grote stap voorwaarts gedaan. Volgens sommigen was die stap te groot maar tot nu toe is dat niet bewaarheid. Weliswaar is het nog te vroeg om te juichen maar gezien de prestaties die dit jaar zijn geleverd, zijn wij zonder meer optimistisch. Met het plaatsen van de pijlers zijn we bijvoorbeeld enkele weken voor op het schema en dat hadden we echt niet durven dromen".
Burgs optimisme wordt overigens getemperd door de ophef die wordt gemaakt over de kostenoverschrijding. Was destijds als eis gesteld dat de pijlerdam niet duurder mag worden dan zes miljard gulden, thans is men daar al vele honderden miljoenen overheen, terwijl men nog tot 1986 te gaan heeft. „Als je de overschrijding in percentages uitdrukt, valt het allemaal wel mee. Maar het vervelende is zoals minister Smit-Kroes onlangs ook zei, dat je direct praat over een getal met zes nullen. Daardoor ontstaat er iedere keer grote deining als we meer geld nodig blijken te hebben. We zullen daar gewoon mee moeten leren leven", aldus ir. Burg.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 24 november 1983

Reformatorisch Dagblad | 12 Pagina's

„Als je dit vijf jaar geleden verteld had, was je vierkant uitgelachen

Bekijk de hele uitgave van donderdag 24 november 1983

Reformatorisch Dagblad | 12 Pagina's

PDF Bekijken