Bekijk het origineel

Verschillen tussen Peres en Shamir niet zo groot als wordt beweerd

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Verschillen tussen Peres en Shamir niet zo groot als wordt beweerd

Beide partijleiders stellen veiligheid van Israël voorop

4 minuten leestijd

Het is wel een reusachtig kabinet dat de leider van de Israëlische sociaal-democraten, Shimon Peres, over een dag of tien aan parlement en volk hoopt te presenteren. Het zal bestaan uit 24 ministers, twaalf uit het Arbeidersblok en twaalf uit de Likoed-combinatie van Yitzhak Shamir. De eerste twee jaar plus een maand zal, zo is in principe overeengekomen, Shimon Peres het premierschap toebedeeld krijgen en zal Yitzhak Shamir zowel vice-premier als minister van buitenlandse zaken zijn. Daarna moeten deze rollen worden omgedraaid, in de hoop dat zo de nationale eenheid kan worden behouden.

De nationale eenheid volgens de politieke verdeling in twee blokken dan wel te verstaan. Want de voornaamste eenheid blijft natuurlijk beslist bestaan: de onwil zich door Israels Arabische vijanden en wie daar allemaal sympathie voor kunnen opbrengen, op de knieën te laten dwingen.

Welnu, de partij-politieke eenheid is minder groot dan vooral voor de socialisten van Shimon Peres wenselijk zou zijn geweest. Zijn Arbeiderspartij, de Maarach, bestaat in feite uit twee partijen die in het verleden tot samenwerking in één blok besloten: de Mapaj, zoiets als een gematigde, of zo men wil „rechtse" Partij van de Arbeid, en de Mapam, een soort Pacifistisch Socialistische Partij, zoals die vroeger ooit in Nederland heeft bestaan, dus mét de wil het vaderland te verdedigen tegen tirannie van buitenaf. De Mapam is ondanks die wens tot verdediging veel extremer links dan de Mapaj, en dus zijn de leden van de Mapamvleugel nu razend op hun premier-in-spe, Shimon Peres.

Ezer Weizman

Het feit dat deze, om deel te kunnen hebben aan de macht met de liberale Likoed van Yitzhak Shamir in zee is gegaan, wordt door de Mapam betiteld als weinig minder dan verraad. Onzin natuurlijk, want politiek is in een democratie de kunst van het haalbare en zonder compromis met Likoed zou er voor de Arbeiderspartij niets anders opgezeten hebben dan binnen afzienbare tijd nieuwe verkiezingen te accepteren, of jarenlang een ondergeschikte rol als oppositie te spelen. Aangezien de huidige betrekkelijke machtspositie van Shimon Peres op het regelrechte verraad van de voormalige Likoed-minister Ezer Weizman aan zijn kiezers is gebaseerd, zou een nieuwe stembusgang via stemmenverlies voor Weizmann winst voor de Likoed hebben opgeleverd. En daar moest Peres allicht niet aan denken. Om Weizman met zijn Jaha (te zamen) partijtje van drie parlementszetels „door de bocht" te krijgen, heeft Peres hem drie verkiesbare plaatsen op de toekomstige kieslijst van de Maarach beloofd.

Weizman heeft vanzelfsprekend niet tevoren aan het electoraat verteld dat hij van zins was met partijtje en al in het sociaHstische blok op te gaan, dus hebben. degenen in Israël, die Weizman beschuldigen van regelrecht kiezersbedrog, het pvootste gelijk van de wereld.

Wie beseft dat in de dertig jaar waarin de socialisten, tot 1977 in Israël de regering hebben geleid, de religieuze partijen voldoende consessies voor hun beginselen van hen hebben weten los te krijgen om tevreden mee te regeren, zal inzien hoe gevaarlijk de situatie met het overlopen van Ezer Weizman voor Shamirs Likoed-blok dreigde te worden. Temeer omdat in de liberale vleugel van de uit de liberale partij en de Cheroet (vrijheid) partij, bestaande Likoed enkele opportunisten op de knopen van hun jas hun kansen bij samenwerking met de socialisten aftelden. Met overtuigingskracht heeft Yitzhak Shamir de religieuzen aan zich weten te binden, waardoor, indien de extreem-linkse arabisch-joodse lijst aan socialistische kant evenzeer werd meegerekend als de communisten, beide blokken konden rekenen op steun van precies de helft van de 120 zetels in de Knesset, Israels parlement.

Wie in die situatie, op grond van de verschillen tussen Likoed en Arbeidersblok, samenwerking in een nationaal kabinet voor onmogelijk had gehouden, overdreef de verschillen en veronachtzaamde de overeenkomsten tussen beide middenpartijen in het Israëlische politieke spectrum. In het verleden, in 1967, is er ook al eens voor korte tijd een regering van nationale eenheid geweest, dus duidelijk was dat de verschillen niet onoverbrugbaar waren.

Peres' beloften

Natuurlijk, Shimon Peres heeft als oppositiechef felle kritiek geleverd op een flink brok van het Libanon-beleid van de regering. Hij beloofde, als voormalige minister van defensie, met enig gezag, Israels troepen binnen zes maanden uit het Libanese wespennest terug te zullen halen. En hij gaf in het kader van zijn verkiezingscampagne te kennen, met de Jordaanse koning Hoessein vrede te zullen sluiten, ook in de vorm van overdracht van gebied. Een loze belofte. Beide zaken kon Peres veilig beweren.

Wat Libanon betreft, omdat hem bekend was dat de Likoed in het geheim zelfs contacten heeft gehad met de broer van de Syrische president Assad, Rifaat, met wie op neutraal-Zwitsers terrein is gesproken over zowel de wens van de Israëli's, als de Syriërs om minder verliezen te lijden in de bodemloze put die Libanon heet. In principe kwamen Syriërs en Israëli's tot een terugtrekkingsakkoord voor beide partijen, afhankelijk van de mate waarin Libanon zelf tot eenheid zou kunnen worden gebracht. Een taak die voor een goed deel aan de Syriërs zou toevallen.

Die zijn daarin verre van geslaagd, ondanks de pressie die zij in Beiroet op president Amin Gemayel uitoefenen; en ondanks de pressie daarbij van SaoediArabië, dat de oliepijpleiding naar de terminal Zaharani aan de Middellandse Zee graag met Israëlische toestemming weer in gebruik zou willen nemen. Die pijpleiding loopt over de door Israël geannexeerde Golan-hoogvlakte, en kan een veiliger olietransportroute betekenen dan de door raketten belaagde Oliegolf en de door mijnen geplaagde RodeZeeroute. Het Syrische belang ligt enerzijds in de voortgezette financiële hulp die Saoedi-Arabië aan deze vazal van Moskou belooft te zullen-geven, anderzijds in de vrees voor een nieuwe militaire confrontatie met Israël, dat zoveel sterker is gebleken.

Israël wil al zeer lang maar één ding: de noordgrens van de joodse staat veilig stellen tegen terreuraanvallen. Dat doen de Israëli's nu zelf, maar een deel van die taak kan worden overgedragen aan generaal Antoine Lahad, opvolger van de na ziekte overleden christen-majoor Saad Haddad. De aftocht uit Libanon is nog verre van rond, maar'Peres wist dat hij hoog van de toren kon blazen over zijn ontruimingsplannen, omdat de Likoed-regering van Yitzhak Shamir doende was de kastanjes uit het Arabische vuur te halen.

Wat betreft de concessie aan Jordanië besefte Peres, dat hij koning Hoessein in het openbaar van alles zou kunnen aanbieden, omdat de Hashemitische vorst die nog immer Jeruzalem opeist — waar ook de Israëlische socialisten vastberaden nee op blijven zeggen — vooralsnog niet in de positie is om zich tegemoedkomend op te stellen. Hij moet ook rekening houden met de PLO van kameraad Yasser Arafat, die door Shimon Peres even hartstochtelijk verfoeid wordt, als door premier Yitzhak Shamir.

Rabin Ariens

Als oud-minister van defensie staat voor Shimon Peres hoe dan ook de veiligheid van de joodse staat voorop. Welnu, Yitzhak Shamir is jarenlang tweede man geweest van de Israëlische geheime dienst, de befaande Mossad, en heeft dus in het verleden juist op het zo vitale veiligheidsterrein nauw met de socialisten zelfs onder de socialisten gewerkt. Geen wonder, dat deze man als politicus meer pragmatisch dan louter ideologisch is gebleken.

Overigens is nog niet op alle punten overeenstemming bereikt. De socialisten willen oud-premier Yitzhak Rabin als minister van defensie. Hoewel hij het op die post zonder twijfel zeer goed zou doen, is daar ongetwijfeld het laatste woord nog niet over gesproken, omdat de Likoed terecht meent dat professor Mosje Arens tot dusverre met deze portefeuille toegerust, evenzeer, zo niet beter voor de defensie-job is toegerust. Als oud-Amerikaan heeft hij bovendien een voortreffelijk contact met de regering Reagan in Washington; Arens zou qua denktrant haast een van Reagans ministers kunnen zijn.

Allicht ligt Rabin, voormalig ambassadeur in Washington, ook goed bij het Witte Huis, maar een socialist spreekt Ronald Reagan allicht iets minder aan dan een man met traditionele opvattingen zoals Arens. Wat die portefeuille betreft gaat het touwtrekken dus nog even voort. Maar midden komende week willen Peres en Shamir hun coalitieplan aan de centrale comités van hun partij voorleggen, dus dan moet de zaak rond zijn. In beide blokken zal felle kritiek losbreken, dat staat nu al vast.

Veiligheid

De kritiek is zelfs al op gang gekomen. Maar de bindende factoren zijn gelukkig in de huidige economische crisis waarin de joodse staat zich bevindt, tussen de voornaamste partijen sterker gebleken dan de verschillen. Of dat zo zal blijven gedurende de hele periode van vier jaar die in het verschiet ligt, moet worden afgewacht, maar voorlopig staat het politieke midden in Israël alle vertoon door extremisten ten spijt, sterk genoeg om de joodse staat de veiligheid blijven garanderen die zo vitaal is.

Dat dit een Westers belang van eerste orde is, beseft de regering-Reagan in Washington terdege. Reagan kan nu met instemming van uiteenlopende sympathisanten van Peres en Shamir de VS, Israël extra hulp geven. Wat hij in zijn tot dusverre zo eclatant verlop wedren naar het Witte Huis van pas gekomen. Al met al valt dus te hopen dat op het laatste moment in Jeruzalem geen kinkjes in de nieuwe coalitiekabel zullen komen. Want wij zijn getuige van een positieve ontwikkeling in Israël, waar invloed van extremisten de voet extra wordt dwars gezet, en waar een gezonde weerzin tegen Israels van het cornmunisme gecharmeerde vijanden de boventoon blijft voeren.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 1 september 1984

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

Verschillen tussen Peres en Shamir niet zo groot als wordt beweerd

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 1 september 1984

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

PDF Bekijken