Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Experiment gereformeerd-vrijgemaakten met maatschappijleer als examenvak

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Experiment gereformeerd-vrijgemaakten met maatschappijleer als examenvak

„Samenwerking met reformatorische scholen goed mogelijk"

6 minuten leestijd

Enkele honderden eindexamenkandidaten van gereformeerd-vrijgemaakte scholen hebben afgelopen donderdag een bijzonder diploma gekregen. Behalve het algemeen centraal schriftelijk examen hadden zij ook examen afgelegd voor het vak maatschappijleer. Daarvoor kregen ze, als ze geslaagd waren, een apart diploma. Een diploma maatschappijleer. Al met al een uniek experiment. Daarmee is aangetoond dat het mogelijk is een centraal schriftelijk examen in dit vak af ge nemen, waarin terdege rekening wordt gehouden met de levensbeschouwing.

De dag van de arbeid, 1 mei, wordt bij het landelijk centraal schriftelijk examen vrij gehouden. Maar de 282 examenkandidaten van vijf gereformeerd- vrijgemaakte mavo-scholen en de scholengemeenschap voor lager beroepsonderwijs werden dit jaar op die dag wel op school verwacht. Op die dag werd het examen maatschappijleer afgenomen.
Zoals bij de echte examens was het mogelijk ook voor dit examen op verschillende niveaus de opgaven te maken. Voor kandidaten uit het lager beroepsonderwijs waren er examens op B- en C-niveau en voor mavo-leerlingen examens op C- en D-niveau. Met A. Lok, medewerker bij het Gereformeerd Pedagogisch Centrum (GPC) in Wezep voor het voortgezet onderwijs, blikten we terug op dit examen.
Officieel is maatschappijleer nog geen examenvak. Staatssecretaris Ginjaar-Maas is wel bezig een experiment hiervoor op te zetten. Zij wil komen tot een landelijk centraal schriftelijk examen maatschappijleer. Een officieel examen dus, waaraan alle kandidaten, voorzover ze maatschappijleer als eindexamenvak hebben gekozen, kunnen of moeten deelnemen.
De gereformeerd-vrijgemaakte deskundigen, waaronder Lok, hebben grote bezwaren tegen het streven van de staatssecretaris. Naar hun mening is het niet mogelijk maatschappijleer „waardenvrij" te doceren en, in vervolg daarop, een „waardenvrij" examen af te nemen.

Voorbereiding

Maar deze deskundigen beperkten zich niet tot het alleen maar bezwaren maken tegen de plannen van de staatssecretaris. Zij togen zelf aan het werk om aan te tonen dat het ook anders kan. Daarom werd op 1 mei dit examen maatschappijleer afgenomen. Natuurlijk ging aan het examen heel wat voorbereiding vooraf.
In 1980/1981 verscheen onder de titel „Jubelzangen van bevrijding" een rapport, waarin „enkele gedachten over maatschappijleer, waaronder een proeve van een schoolwerkplan" werden weergegeven. Lok was de auteur van dit rapport. Ook gaf De Vuurbaak in Groningen in 1981 een leer- en leesboek maatschappijleer voor 16- en 17-jarigen uit onder de tiel „Wat doe jij in zo'n geval?"
Vervolgens werden voor het examen 1985 twee thema's gekozen, waarop de examenvragen zijn toegespitst. Deze thema's zijn: „Leven en dood" en „Etnische minderheden in Nederland". Ook voor het examen 1986 zijn, zo zei Lok, de examenthema's al vastgesteld. Dan zal het examen gaan over „Het gezin" en „De massamedia en mediabewustwording".
Een volgende stap was het vaststellen van de eindtermen voor de drie niveaus, waarop examen kon worden gedaan. Bovendien moesten de examenopgaven worden samengesteld. Tijdens het examen konden de leerlingen gebruik maken van een bijbeltje waarin ook de belijdenisgeschriften zijn opgenomen.

Discriminatie

Toch wel iets aparts: een examen, waarbij de Bijbel als bron kan worden geraadpleegd. Voor de kandidaten op B-niveau waren er alleen vragen over de etnische minderheden. Eén van de vragen was: Wat is rassendiscriminatie en wat is assimilatie. In een andere opgave waren zeven uitspraken opgenomen. Daarbij moesten de leerlingen per uitspraak aangeven of er sprake was van discriminatie.
Over het thema „Leven en dood" moesten de D-kandidaten 10 vraagstukken beantwoorden en drie van de vijf gegeven opgaven maken. Zo werd gevraagd, drie dingen te noemen, die de Heere in het zesde gebod verbiedt. Een andere vraag had betrekking op de VBOK. Van die organisatie moesten de volledige naam en drie activiteiten vermeld worden. Ten slotte moesten de kandidaten drie argumenten noemen, die ze zouden kunnen gebruiken om iemand lid van de VBOK te maken.
Volgens Lok hebben alle leerlingen enthousiast deelgenomen aan dit examen. Toch was het beslist geen „fluitje van een cent". Zestien kandidaten zijn dan ook gezakt. Opmerkelijk is het dat de gezakten allen van mavo-scholen afkomstig waren. Het lager beroepsonderwijs heeft het dus goed gedaan.

Eindtermen

Er moest echt voor dit examen geleerd worden. De eindtermen logen er niet om. Een examencommissie maatschappijleer heeft hiervoor nogal wat werk moeten verzetten. In de deelnemende scholen zijn zes lessen maatschappijleer aan elk examenthema besteed. Het is, zo zei Lok, de bedoeling dit experiment in het schooljaar 1985/1986 te vervolgen.
„Daarbij zal worden geprobeerd staatssecretaris Ginjaar-Maas zover te krijgen, dat zij dit experiment een officiële overheidsstatus geeft, naast haar eigen experiment". Mevrouw Ginjaar krijgt dan ook het examenverslag.
Op het diploma staat dat het examen heeft plaatsgevonden onder auspiciën van de vrijgemaakte besturenorganisatie, het Landelijk Verband van Gereformeerde Schoolverenigingen (LVGS) en de personeelsorganisatie, de Vereniging van Gereformeerde Onderwijsgevenden (GVOLK).
Volgens Lok is het onmogelijk mee te doen aan het centraal schriftelijk examen van de staatssecretaris. Naar zijn mening zou het wenselijk zijn, dat ook de reformatorische scholen meedenken in de lijn, die LVGS/GVOLK hebben uitgestippeld. Op zich zou er best een vorm van samenwerking te bedenken zijn, waarbij er geen sprake behoeft te zijn van wederzijdse identiteitsvervaging, of verdoezeling van de verschillen tussen gereformeerd-vrijgemaakte scholen enerzijds en reformatorische scholen anderzijds.

Ontwikkeling

Met een gezamenlijk optrekken en front maken naar de staatssecretaris toe zouden beide denominaties gediend zijn. Erkend moet worden dat het reformatorisch onderwijs in de ontwikkeling op het gebied van maatschappijleer beslist achterloopt bij het gereformeerd-vrijgemaakt onderwijs.
Drs. M. Sinke, docent maatschappijleer aan de reformatorische scholengemeenschap „Guido de Brés" in Rotterdam beijvert zich al jaren om tot het opzetten van een werkgroep te komen. In „De Reformatorische School" (DRS) van juni 1985 schrijft hij dat er op initiatief van — ditmaal — de Gereformeerde Onderwijzers- en Lerarenvereniging (GVOLK) voor de „derdemaal" een werkgroep maatschappijleer in het leven is geroepen.
Sinke vraagt in die oproep om een actieve deelname in die werkgroep. „Immers, juist door 'n gebrekkige inzet leden voorgaande pogingen schipbreuk. (...) Aangezien er nog veel reformatorische scholen niet meedoen, is dit stukje bedoeld als oproep/uitnodiging om mee te gaan doen!", zo schrijft Sinke.
Volgens Lok is het niet ondenkbaar dat in de toekomst het centraal schriftelijk examen maatschappijleer wordt omgebouwd tot een examen maatschappijleer/godsdienst. „Beide vakken zijn wezenlijk bepalend voor de identiteit van gereformeerden en reformatorische scholen", zo zei hij. Daarom is een examen voor deze vakken best op z'n plaats.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 29 juni 1985

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

Experiment gereformeerd-vrijgemaakten met maatschappijleer als examenvak

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 29 juni 1985

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

PDF Bekijken