Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Land van Vollenhove

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Land van Vollenhove

7 minuten leestijd

Een van de mooie gedeelten van Nederland is het stuk van Overijssel dat ingesloten wordt door het Steenwijker Diep en het Meppelerdiep, de Drentse grens en het IJsselmeer, dat is het aloude Land van Vollenhove...", schreef A. J. de Boer in „Op en om De Wieden". En wat verder schrijft hij zelfs: "Men kan gerust zeggen, dat het nergens in ons land mooier is".

  Dat boek verscheen kort na de laatste oorlog. Dus nog voor de enorme uitbreiding van bevolking, woningen en wegen. Ook voor de snel gestegen behoeften aan en mogelijkheden voor buitenrecreatie. Het Land van Vollenlove, met het plassengebied van de Beulaker en Belter Wijde, vormden tot de jaren dertig landschappelijk nog een eenheid met de Weerribben, samen een uniek natuurgebied. De Boer schreef als slot in zijn boek over „De toekomst van dit land": „Er kan hier nog een gebied ongeschonden worden gereserveerd. Want natuurwetenschappelijk is dit terrein onschatbaar. Nergens in Nederland is het nog mogelijk een gelijkwaardig moerasgebied aan te wijzen, dat als reservaat in aanmerking komt".

Natuurmonument
  
Wel, het is beschermd reservaat geworden, want na de oorlog begon Natuurmonumenten, de vereniging die al enkele gebieden had aangekocht, haar bezit daar snel uit te breiden. Met grote terreinen en ook soms heel kleine percelen. Nu is er een oppervlakte van uim 4200 hectare moeras- en plassengebied eigendom van Natuurmonumenten. Op een na haar grootste bezit.
  
De auteur van het bovengenoemde boek overdreef niet. Van De Wieden samen met De Weerribben, een staatsnatuurmonument, geldt zonder beperking wat in het handboek van de vereniging staat: „Door hun uitgestrektheid, hun verscheidenheid en hun soortenrijkdom aan planten en dieren zijn beide gebieden gezamenlijk te beschouwen als het belangrijkste moerasgebied van Noordwest-Europa".
  
In de zomermaanden staat het onder grote recreatiedruk, vooral door de watersport. De Boer schreef al: „Deze zomer was het er vol lawaai van kampeerders en dagjesmensen. Daarom besloten we er terug te keren als het herfst was". Om dezelfde reden, die veertig jaar later nog dringender is geworden, ben ik er in de herfstvakantie heengegaan.

Tussen De Wieden
  
Van Sint-Jansklooster gaat de autoweg tussen de Beulaker en Belter Wijde door. Aan beide kanten is een van breedte variërende strook riet en ruigte, met hier en daar hoog opgeschoten elzen en wilgen. De kleur van de herfst tekent de ruigte, maar is nog niet overheersend. Het koninginnekruid is uitgebloeid, hangt vol pluizige zaadhoofdjes. De plassen zijn stil en verlaten, het water is grijs, de lucht is grijs en de begroeide oevers aan de overkant zijn vaag in een lichte nevel.
  Op de palen van de waterkeringen, enkele meters uit de oever, staan rijen kokmeeuwen, roerloos als gebeeldhouwd, wit op de zwarte beschoeiing. Verder uit de kant zwemmen een stel meeuwen waartussen enkele grote mantelmeeuwen opvallen. Geweldige knapen zijn dat, de oude vogels met een mooie zwarte „mantel" waaraan ze hun naam danken. Futen drijven er vanzelfsprekend ook, waar tref je die niet aan... Waar maar water is van enige omvang kun je deze boeiende vogels observeren. Laag boven het water, met snelle vleugelslag, vliegt nu en dan een aalscholver: gitzwart contrast met de meeuwen. De wilgen, dit jaar vol gallen, beginnen geel te worden, de harige wilgenroosjes zijn roestbruin. In de berm bloeien nog dovenetels, wat koolzaad, een enkele paardebloem. De bloeitijd is voorbij. De Wieden zijn nu van een andere schoonheid, vooral door de rust en stilte in dit wijde land, die er in voorjaar en zomer, als de flora in gevarieerde pracht prijkt, jammerlijk worden verstoord.

De Foeke
  B
ij het bezoekerscentrum De Foeke maak ik nog even de Veenschuurwandeling, die erg kort is; maar toch juist een goed beeld geeft van het moerasgebied. Bij het centrum begint het Beulakerpad, dat lang geleden naar het dorp Beulaker voerde. Ruim tweehonderd jaar geleden werd het tijdens een dijkdoorbraak van de Zuiderzee door het water verwoest. Tegelijk ontstond toen de Beulaker Wijde. Nu is het een bijzonder rijk natuurgebied waar wij, met ruim toegemeten vrije tijd, komen genieten van flora en fauna. De kleine huisjes spreken van een andere tijd, toen arme turfstekers dagelijks lang en zwaar moesten werken om een karig bestaan te kunnen voeren. Aan de noeste arbeid van de geslachten voor ons danken wij dit moeras- en piassenreservaat. 
  Een hoog bruggetje voert naar het rietland. De grond veert onder mijn voeten; tussen het gras groeit veenmos, hier en daar wat haarmos en waternavel, het moerasplantje dat zijn blad precies zo op de steel draagt als Oostindische kers. Er staat een originele Tjaskermolen waarvan er vroeger vele waren om de waterstand te regelen. In het bezoekerscentrum heb ik zojuist een miniatuur ervan bestudeerd, waardoor de eenvoudige werking duidelijk is. Een visser is op de oever zijn fuiken aan het uithangen om te drogen. „Is de vangst de moeite waard?" „Nee, alleen wat dunne paling. We moeten storm hebben en ruig weer, dan gaan de dikke palingen trekken." Veertig jaar geleden zeiden de beroepsvissers al dat de vangsten steeds minder werden....

Drijvend land
  
Een knuppelpad voert door het rietland. Van die knuppels is niet veel meer te zien, ze zijn bijna onder groen en modder verdwenen. Toch is het slechts daardoor mogelijk om hier te lopen. Het is een stuk land dat in de 17e of 18e eeuw is verveend. Het water is weer land geworden dat drijft op het water en wordt kragge of trilveen genoemd. Nog is het drassig en plaatselijk onbetrouwbaar. Het verlandingsproces is hier te zien en .wordt in het centrum schematisch weergegeven.
  
Turf winnen is verleden tijd; wij vinden het romantisch, wat het nooit is geweest. Dat kun je in de veenhut, waar het pad heenvoert, lezen... Het riet is juist bezig geel te worden en ik vind aan de waterkant nog een bloeiende dotter. Een tweede brug voert over bijna dichtgegroeid water en biedt een mooi uitzicht over de plas. Uit het riet komt het driftige geluid van een winterkoninkje; achter de Veenschuur, aan de rand van de plas, stuiven een paar eenden weg. Op de terugweg kom ik langs een grote koningsvaren in herfstkleur maar nog heel mooi.
  
Wie eerst in het bezoekerscentrum gaat lezen en zien hoe dit gebied is ontstaan, wat er leeft en groeit, daarna tijdens de wandeling de beschrijving ervan raadpleegt, krijgt een goede indruk van dit moerassen- en plassenreservaat. Die zal er ook graag eens naar toe gaan in lente en voorzomer, nog voor de vakantiedrukte, om het gebied in volle pracht te zien.

Rijke natuur
  
De Boer schreef: „Eigenlijk hoort bij dit waterland een beetje ruig weer, een grijze lucht, en een bries, die het schuim tegen de walkant jaagt". Ik had het tijdens mijn tocht, verkies echter lente en zomer als de flora in volle schoonheid het Land van Vollenhove in bloei zet.
  
Door bijzondere plantenvegetaties. de zeggetrilvenen en blauwgraslanden is deze streek beroemd. Er groeien blaasjeskruid, parnassia en orchideeën, om slechts enkele bijzonderheden te noemen. Purperreiger, roerdomp, bruine kiekendief, zwarte stern en snor broeden er in gezelschap van vele andere meer gewone vogelsoorten. Een rijk gebied. Een beschermd gebied. Toch een bedreigd gebied, opnieuw. Want in de zomer is er een te grote recreatiedruk waardoor flora en fauna te lijden hebben. Helaas hebben lang niet alle liefhebbers van watersport oog en eerbied voor de natuur, die in dit gebied uniek, maar ook erg kwetsbaar is.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 25 oktober 1985

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

Land van Vollenhove

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 25 oktober 1985

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

PDF Bekijken