Bekijk het origineel

Reagans hoop op wijziging van Hooggerechtshof steeds kleiner

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Reagans hoop op wijziging van Hooggerechtshof steeds kleiner

Bejaarde, progressieve leden willen niet opstappen

5 minuten leestijd

De kans dat het Amerikaanse Hooggerechtshof nog onder het presidentschap van Ronald Reagan een conservatievere bezetting krijgt, wordt steeds kleiner. De negen invloedrijke rechters hebben dezer dagen hun werkzaamheden hervat en niemand van hen, die te kennen heeft gegeven ermee te willen ophouden.

  De gemiddelde leeftijd van de rechters is 71 jaar. Vijf van hen zijn ouder dan 76 jaar. De rechters van het Hooggerechtshof worden voor het leven benoemd. Vervanging vindt slechts plaats bij overlijden of wanneer een rechter uit eigener beweging aftreedt. „Maar niemand maakt aanstalten te vertrekken", zegt Benno Schmidt, hoofd van de rechtenfaculteit van de universiteit van Columbia. „Of er een plaats vrijkomt is vooral een medische kwestie".
  
De onafhankelijke geest van het college werd onlangs geïllustreerd door de 76-jarige rechter Harry Blackmun. Hij zei een brief te hebben gekregen van een advocaat, waarin die hem vroeg of hij er niet aan dacht af te treden. De advocaat kreeg de volgende brief terug: Geachte meneer X: Nee. Hoogachtend, Harry A. Blackmun.

Schoolgebed
  
Aanhangers van president Reagan hadden gehoopt dat het Hof onder leiding van opperrechter Warren Burger een aantal progressieve wetten uit de jaren vijftig en zestig zou terugdraaien. Maar in plaats daarvan keerde het Hof zich tegen regeringsmaatregelen als het verplicht bidden op school en het abortusverbod terwijl ze ook een aantal bezuinigingsmaatregelen af  zwakte. Kort voor het zomerreces nog maakte het Hof een wet van de staat Alabama ongedaan, waarbij het schoolgebed werd geïntroduceerd.
  
Op het gebied van de openbare orde is het Hooggerechtshof wel een eind meegegaan met de wetgeving van de overheid. De bepaling dat de politie geen gebruik mag maken van onwettig verkregen bewijsmateriaal werd verzacht en voorts hoeven agenten verdachten in het vervolg niet meer te wijzen op hun recht te zwijgen totdat hun advocaat bij het verhoor aanwezig is. Maar voor de Amerikaanse conservatieven is dit niet genoeg.
  
Zij hadden graag gezien dat president Reagan een aantal rechters had kunnen benoemen, waardoor het Hooggerechtshof tot aan het eind van deze eeuw een conservatief stempel zou dragen. De enige benoeming die Reagan heeft kunnen doen was die van de conservatieve rechter Sandra O'Connor, de eerste vrouw in het hooggerechtshof. 

Verdeeldheid
  
„Natuurlijk hadden we verwacht dat we in een periode van acht jaar meer mensen hadden kunnen benoemen, juist gezien ook de leeftijd van de huidige rechters", zegt Terry Eastland, een woordvoerder van het ministerie van justitie die de gangen van het Hooggerechtshof nauwkeurig volgt.
  E
astland wijst er op dat president Reagan nog geen drie jaar meer heeft om wijzigingen aan te brengen in het Hof. Hij gaat er daarbij van uit dat het verkiezingsjaar 1988 geen gunstig tijdstip is om dergelijke ingrijpende beslissingen te nemen. Het Congres moet namelijk de benoemingen bevestigen.
  
Ondanks de lichte zwenking naar rechts, vergeleken met de progressieve samenstelling van het Hof in voorgaande decennia, is het Hooggerechtshof nog steeds verdeeld in twee vleugels, een gematigd-progressieve van vier rechters en een evenveel leden tellende conservatieve vleugel. De negende rechter, Lewis Powell CS), stemt afwisselend met de conservatieven of met de gematigd-progressieven mee. Om de balans definitief naar rechts te doen doorslaan moet Reagan in ieder geval twee van de vier progressieve rechters vervangen: William Brennan (79), Thurgood Marshall (77), John Paul Stevens (65) en de al eerder genoemde Blackmun.

Lange zittingsperiode
  
De conservatieve rechters zijn opperrechter Burger (78), Sandra O'Connor (55), William Rehnquist (60) en Byron White (68). Burger heeft al te kennen gegeven zeker aan te blijven tot aan de viering van het 200-jarig bestaan van de Amerikaanse Grondwet, in 1987. En Brennan, de oudste rechter die bijna 30 jaar geleden door president Eisenhower werd benoemd, zal actief blijven als de belangrijkste strateeg van de progressieve vleugel, zo verluidt in Washington.
  
De negende rechter, Powell, heeft in de afgelopen zittingsperiode als gevolg van een ingrijpende operatie ongeveer een derde van alle vergaderingen gemist. Dit jaar is hij echter weer volop van de partij.
  
Een lange zittingsperiode is overigens kenmerkend voor de rechters van het Hooggerechtshof. Van de sinds eind 18e eeuw benoemde 102 rechters zijn er 34 die na hun 75e actief zijn gebleven. „De kansen voor Reagan om de samenstelling van het Hof te wijzigen worden steeds kleiner", is ook de mening van Charles Sims, functionaris van de organisatie voor burgerrechten ACLU (American Civil Liberties Union).

Veranderingen
  Andere juridische experts menen dat er niettemin op relatief korte termijn veranderingen in de samenstelling van het Hof moeten komen, ook als ze niet door president Reagan kunnen worden aangebracht.
  
„De gevorderde leeftijd van de rechters kondigt mogelijk een grondwettelijke revolutie aan", schrijft de hoogleraar in de rechtswetenschappen Laurence Tribe in zijn nieuwe boek „God redde dit eerbiedwaardige Hof". Het is „welhaast onvermijdelijk", aldus Tribe, „dat de aanwezigheid van zoveel oudere rechters zal leiden tot een stroom benoemingen, die het Hof radicaal van samenstelling zal veranderen.
  
Wanneer die benoeming nog in het tijdperk-Reagan vallen, zijn de eerst in aanmerking komende kandidaten Robert Bork, Antonin Scalia en Richard Posner, allen rechter van een Hof van Beroep en allen ook de opvatting van de president delend, dat rechtbanken slechts de Grondwet mogen toetsen en zich niet met nieuwe wetgeving dienen bezig te houden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van maandag 4 november 1985

Reformatorisch Dagblad | 10 Pagina's

Reagans hoop op wijziging van Hooggerechtshof steeds kleiner

Bekijk de hele uitgave van maandag 4 november 1985

Reformatorisch Dagblad | 10 Pagina's

PDF Bekijken