Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Confessionelen A'dam nu geheel herderloos

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Confessionelen A'dam nu geheel herderloos

Hulp van GB en IZB mocht niet baten

8 minuten leestijd

AMSTERDAM — „Ik heb heel kerkelijk Amsterdam met eigen ogen zien afbrokkelen. In de Hervormde Kerk is de gereformeerde-bondsprediking er nog. Maar de Confessionele Vereniging heeft niet één predikant meer. Wij in Nieuwendam, Amsterdam-Noord, mogen niet meer beroepen. Wij zijn al zes jaar vacant". Een gespek met een 76-jarige hervormde Amsterdammer. Beter: het aanhoren van de noodkreet van iemand die er vijftig jaar kerkewerk op heeft zitten, dertig jaar ouderling, diaken, koster of bestuurslid van een evangelisatie is geweest. Droevig is het relaas van C. Bevaart.

„Soms ben ik zo verdrietig. Hoe weinig mensen komen er maar naar ons prachtige oude kerkje. Het schommelt rond de 85. Dat is al heel veel hoor voor Amsterdam," zo voegt Bevaart er aan toe. „Was ik nog maar jong en kon ik mijn schouders nog maar eens onder het kerkewerk zetten. Duizenden stencils maakten wij vroeger hier in huis. Die verspreidden wij onder de grote massa omwonenden. Nu missen we alle jeugdwerk. De geestelijke nood onder de jeugd is zo groot. Het feit dat we vacant zijn is mede oorzaak van het ontbreken van jeugdwerk", aldus Bevaart.
Hij vervolgt echter: „Wat ik zei is eigenlijk gebrek aan geloof en vertrouwen. Wij willen het allemaal zelf doen. Ik ook hoor. Ik moet opeens aan de preek van een bonder hier denken. Dat ging over die man in het badwater van Siloma. Heere, ik heb niemand om mij te helpen. „Kijk", aldus Bevaart, „zo mag ik het nou ook wel eens beleven, zeker in onze kerkelijke situatie. Niemand om te helpen dan de Heere alleen. Dan ben ik dankbaar dat ik zoveel kerkewerk mocht doen".

Gereformeerd 
Nieuwendam is een zeer oude hervormde gemeente. In 1644 had men al een kerkje. De huidige kerk dateert uit 1849 en er staat een prachtig Batzorgel in. Echt reformatorische predikers stonden er, getuige het feit dat ds. Everhardus van der Hoogt er van 1680 tot 1716 het Woord bediende. Dat was een van de knapste leerlingen van Voetius en hij werd de biograaf van Jodocus van Lodenstein. Verder gaf ds. Van der Hoogt Hebreeuwse lessen aan voorname Amsterdammers, verzorgde preekcursussen voor zijn collega's en op alle wereldzeeën werd gelezen uit de prekenbundel die de Nieuwendammer predikant schreef voor zeevarenden.
Tot 1961 maakte Nieuwendam deel uit van de classis Edam, een van de oudste classes van ons land. In 1961 ging men op in hervormd Amsterdam maar toen had deze kleine gemeente al heel wat stormen en veranderingen ondergaan. Men had inmiddels de sprong van zuiver gereformeerd in de oude zin van het woord tot uiterst vrijzinnig achter de rug.

Evangelisatie
Na de Eerste Wereldoorlog kwam in Nieuwendam de hervormde evangelisatie „Moria" tot stand omdat de „Grote Kerk" vrijzinnig was. Bevaart is jaren bestuurslid van die evangelisatie geweest. In 1948 kwam ds. W. J. Klaar naar Nieuwendam en toen is de kerkeraad „om" gegaan. In de evangelisatie kenden wij altijd een ouderwetse prediking in de lijn van de Confessionele Vereniging.
Bevaart noemt namen van kandidaten die in Nieuwendam preekten. Daar was ook nu wijlen ds. J. Catsburg bij. Om te laten zien wat de inhoud van de prediking was toont hij de prekenserie „Stemmen uit Jeruzalem" onder redactie van ds. D. van Heijst uit Ommen, bekend van de „Vrienden van Kohlbrugge". Namen als (wijlen) G. Kaastra, S. Kooistra en A. Noordegraaf komen daarin voor. „Die stak ik altijd bij me voor als de dominee niet kwam en er moest worden gelezen".
In 1972 kwam ds. A. A. Spijkerboer naar Nieuwendam. Sinds diens vertrek in '80 is de gemeente Nieuwendam, die met de gemeente Schellingwoude een geheel vormt, vacant.

Bonte verzameling
Bevaart, pas sinds een jaar uit de kerkeraad, is slecht te spreken over de houding van de Amsterdamse hervormde Centrale Kerkeraad. Hij zat er zelf enige tijd in. We mogen slechts beroepen binnen eigen Amsterdamse kring. Het liefst zouden ze hier ds. J. W. Mazurel „droppen", zo is gezegd. Die is vrijzinnig, dat kan toch niet?
Bevaart omschrijft de hervormde gemeente van Nieuwendam als „een verzameling van vogels van allerlei kerkelijke pluimage, een samenraapsel met een min of meer confessionele binding. Wij zijn beslist geen bonders zo zegt hij duidelijk, maar wij willen geen oppervlakkige prediking"om duidelijk te maken wat hii bedoelt zegt hij wel eens in Leersum te zijn om daar een maal naar de Hervormde Kerk te gaan — ik ben hervormd, maar voel me daar kerkelijk dan niet thuis — en een maal naar ds. du Marchie van Voorthuysen, „en die man spreekt uit zijn hart".
Het is ook wel een beetje een aparte ervaring om een echt confessioneel hervormde te ontmoeten die televisie heeft met vlak daarbij een kalender van de GBS— „natuurlijk ben ik daar lid van, dat is een goed doel" — die het RD van a tot z spelt en De Schakel en Terdege leest naast De Waarheidsvriend. Het is niet alledaags iemand te ontmoeten die waardering heeft voor zowel ds. du Marchie van Voorthuysen als voor dr Spijkerboer, „al was ik het vaak niet met met hem eens maar dat praatten wij uit".

Nieuwendam kent één vrouwelijke diaken. Schellingwoude heeft er twee. „Ik ben er wel altijd tegen geweest, We konden op een gegeven ogenblik echt geen mannen krijgen. We hadden ook enige tijd een vrouwelijke ouderling. Zij ging echter akkoord met de eis terug te treden als een bonder kwam preken. Zij deed ook veel in de gemeente. Akkoord, die mevrouw had iets pinksterachtigs maar was erg hoogstaand.

Taartjes eten
Bevaart voert een ander argument aan om de keuze voor vrouwelijke ambtsdragers te vergoelijken. „Wij hadden hier best mensen die de gereformeerde prediking begeerden. Zondags zwermden die echter met de auto uit om, zoals wij dat noemden, lekkere taartjes te gaan eten. Als al die mensen gewoon bij ons gekerkt hadden en actief meegedaan hadden in het kerkewerk waren wij al jaren geleden een bondsgemeente geweest.
We zingen een gezang maar wij gaan volkomen akkoord als dat niet gebeurt. Ds. C. Vos preekt hier al lange tijd min of meer regelmatig. Hij is tegen vrouwelijke ambtsdragers en nam altijd stencils mee met psalmen in de oude berijming. Toen zeiden wij: „Dat hoeft niet hoor dominee want die boekjes hebben wij ook nog". Nu hoeft hij geen stencils meer mee te nemen. Het liedboek hebben wij nooit gebruikt. Daar ben ik fel tegen want het bracht alleen grotere verdeeldheid, in plaats van eenheid.

GB en IZB
Sinds de gemeente vacant is hebben wij geprobeerd weer te beroepen. Ir. J. van der Graaf van de Gereformeerde Bond bracht ons in contact met enkele kandidaten. Dat resulteerde echter niet in het aannemen van een beroep. Wel komen er nu regelmatig bonders preken. Dat kunt u in het RD lezen. Kand. J. Haeck preekt hier regelmatig, evenals ds. J. de Vreugd uit Amersfoort en ook ds. C. Vos, die geheel vasthoudt aan zijn eigen liturgie. 
Met de Hervormde Bond voor Inwendige Zending op Gereformeerde Grondslag IZB hadden wij contact. De IZB was bereid bij te dragen in de aankoop van een pastorie en te helpen bij het zoeken van een kandidaat, maar de centrale Kerkeraad hield dat tegen. Niet alleen bonders preken hier maar ook confessionelen zoals ds. D. Driebergen uit Katwijk aan Zee. Ook ds. A. J. Kret, burgemeester van Sassenheim preekt hier veel en prof. A. van de Beek gaat weleens voor.

Nood der prediking
Wij zijn vacant en blijven dat. Ons lot is menselijkerwijs gesproken verbonden met dat van groot hervormd Amsterdam. Dat is een financieel drama. De nood van de kerk in Amsterdam, ook financieel, is de nood van de prediking. Als de prediking weer gereformeerd wordt, komt er geld ook. Kijk maar naar de Noorderkerkgemeente van drs. C. Blenk."
Verder beschouwt Bevaart Samen op Weg als een zeer grote bedreiging voor de Hervormde Kerk in het algemeen en de gereformeerde prediking in Amsterdam in het bijzonder. Toen deze gemeente in de jaren zestig wat lichter was wilden de Gereformeerden zelfs niet met ons hervormingsdag vieren omdat wij „vrijzinnig" waren. Wij zijn maar iets naar rechts opgeschoven maar de Gereformeerden nu vinden ons veel te zwaar. In het plan van Samen op Weg moet onze oude kerk dicht. Het jeugdwerk is verlopen, mede vanwege de „jeugdpredikant" die we zomaar, ongevraagd én ongewild toegewezen kregen. Dat was iemand die nog geen vijf minuten kon preken en eens op een zondag een bijbelgedeelte niet kon vinden, zo bijbelvast was die man. De kans op een predikant die bij de signatuur van de gemeente past is voorbij, aldus Bevaart.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 23 januari 1986

Reformatorisch Dagblad | 12 Pagina's

Confessionelen A'dam nu geheel herderloos

Bekijk de hele uitgave van donderdag 23 januari 1986

Reformatorisch Dagblad | 12 Pagina's

PDF Bekijken