Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Eigensoortigheid kerken erkennen en waarborgen

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Eigensoortigheid kerken erkennen en waarborgen

Mr. van Spaendonck over taak overheid:

4 minuten leestijd

UTRECHT — „De kerken als inhoudelijke organisaties moeten door de overheid in hun eigensoortigheid erkend en gewaarborgd worden. Ook de eigensoortigheid van confessionele organisaties verdient, naar analogie van de onderwijsvrijheid, een wettelijke regeling die de vrijheid van inrichting op andere zorggebieden van de overheid waarborgt." Dat zei mr. F. H. M. van Spaendonck zaterdag in Utrecht tijdens de algemene vergadering van de Vereniging van Kerkvoogdijen in de Nederlandse Hervormde Kerk.

Mr. Van Spaendonck is secretaris van het Interkerkelijk Contact in Overheidszaken (CIO), waarin nu 18 christelijke en joodse kerken samenwerken. Van Spaendonck sprak over de „Verhouding Kerk en Staat" en belichtte daarbij de verhouding van de kerken en de overheid in actueel perspectief.
Mr. Van Spaendonck stelde dat het CIO de belangen behartigt van kerkgenootschappen „die ook organisaties zijn in de samenleving en als zodanig in contact komen met wetgeving en overheidsbestuur". Met instemming citeerde hij artikel 6 van de grondwet (over de vrijheid van godsdienst en levensovertuiging). Hij plaatste echter vragen bij de invulling.

Autonoom
De ClO-secretaris noemde het opmerkelijk en verwonderlijk dat overheden, politieke partijen en kerkelijke beleidsorganen zich nog steeds lijken te baseren op historisch bepaalde opvattingen over de scheiding van kerk en staat. Mr. Van Spaendonck noemde de zelfstandigheid en de verantwoordelijkheid van de kerken voor het belijden (in ruime zin), voor zover niet in strijd met de algemene rechtsorde, autonoom zodat het handelen en spreken der kerk niet door de overheid beoordeeld kan en mag worden.
Mr. Van Spaendonck onderscheidde de relatie kerken-overheid in een dubbele gelaagdheid. Hij noemde eerst de functioneel inhoudelijke relatie en anderzijds de organisatorisch/ voorwaardenschapende relatie. Het feit dat mr. Van Spaendonck artikel 6 van de grondwet ook van toepassing noemde op confessionele instellingen had veel vragen tot gevolg tijdens de discussie. Zo kwam ter sprake dat de overheid in het verleden voor subsidieverlening eerst aandrong op meer openheid en samenwerking met anderen en nu het argument van identiteitsverlies gebruikt om bijvoorbeeld confessionele instellingen verder te laten opgaan in grotere niet-confessionele verbanden.
Mr. Van Spaendonck noemde dat in flagrante strijd met de grondwet. Hij merkte onder andere op dat het argument dat bezuinigingen dwingen tot algemene organisaties niet zonder argwaan bezien dient, te worden. „Politieke partijen fuseren hun wetenschappelijke bureaus ook niet om te bezuinigen aangezien dan de politieke identiteit niet verzekerd is, ook al heet wetenschapsbeoefening soms waardevrij te zijn".

Knechten
Mr. Van Spaendonck merkte verder op dat minder identiteitsbewuste overheidsbestuurders de pluriformiteit doelmatig en democratisch kunnen knechten. Hij wees onder andere op de verschillende plaatselijke of provinciale regelingen voor geestelijke verzorging in bejaardenoorden.
De ClO-secretaris hekelde de verkiezingsprogramma's van alle drie de grote partijen „die tonen dat men blijkbaar de overheidszorg voor een pluriforme pers en cultuur een „heilig" goed acht, doch de fundamenteler oorsprong en inspiratie van normen en waarden die individu en samenleving bepalen en beïnvloeden, namelijk religieuze en levensbeschouwelijke bronnen en verbanden, geen aandachtgeven".

Verwondering
Mr. Van Spaendonck zei dat in het kader van een democratische rechtsstaat met gelijke behandeling verwondering wekt „de vanzelfsprekendheid dat Stopera en andere cultuurpaleizen honderden miljoenen kosten terwijl kerk- en gebedsruimten het spiegelbeeld van deze vanzelfsprekendheid ervaren, ook al smaken zij het voorrecht van een veelvoud van bezoekers". Het vaak aangevoerde bezwaar dat subsidiëring eventueel consequenties zou hebben is eigenlijk ongehoord, aldus Van Spaendonck.

Een kerkvoogd legde de ClO-secretaris de vraag voor of het geoorloofd was dat de plaatselijke overheid eist, zoals gebeurd is, dat een subsidie voor een restauratie van een kerkelijk gebouw zou resulteren in de aanstelling van twee vertegenwoordigers van die plaatselijke gemeente in de kerkvoogdij. Men had die, overigens geringe, subsidie toen niet aanvaard.

Mr. Van Spaendonck noemde deze eis verbijsterend en in strijd met de grondwet. Hij betreurde het dat men de subsidie niet had aanvaard om vervolgens de rechter uit te laten maken dat het onaanvaardbaar was wat die gemeente geëist had. Hij sprak over de „spandoekloze beleefdheid van de kerken". Vele overheden zouden een toontje lager zingen als wij hun doen en laten zouden toetsen aan het wettelijk recht. Het optreden van linkse programcolleges en de ernstige gevolgen daarvan kwam in dit verband ook ter sprake. Als voorbeeld noemde men het schrappen van subsidies voor godsdienstonderwijs op 17 lagere scholen in Vlaardingen.

Meerjarenplan
De voorzitter van de Vereniging van Kerkvoogdijen, mr. J. A. van Riessen, bepleitte zaterdag de opstelling van meerjarenplannen in hervormde gemeenten. Hij betrok dit op financiering van predikantsplaatsen, organisten, kosters, administrateurs en kerkelijke gebouwen. Dat voorkomt onverantwoorde oplossingen. De voorzitter deelde tevens mee dat de Vereniging zich uitgesproken heeft tegen verhoging van het gemeentelijk quotum voor 1986, ondanks „het uiterst verontrustende tekort op de begroting van de kas voor het algemeen kerkewerk.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van maandag 5 mei 1986

Reformatorisch Dagblad | 12 Pagina's

Eigensoortigheid kerken erkennen en waarborgen

Bekijk de hele uitgave van maandag 5 mei 1986

Reformatorisch Dagblad | 12 Pagina's

PDF Bekijken