Bekijk het origineel

SANCTIES, HOE DOE JE DAT?

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

SANCTIES, HOE DOE JE DAT?

4 minuten leestijd

<br />

Morgen, helaas op zondag, gaat in Londen de minitop van het Gemenebest—de leden van het vroeger wereldwijde Britse rijk— van start. Economische sancties moeten Pretoria op de knieën dwingen en de totale afschaffing van apartheid bewerken. Zo lulden althans de voorstellen.


De missie van de Britse minister van buitenlandse zaken Howe is mislukt. Hij heeft van zijn Zuidafrikaanse collega Roelof Botha vrijlating geëist van de zwarte ANC-leider Mandela en opheffing van het verbod op het Afrikaans Nationaal Congres. Het is niet zo vreemd dat president Botha op dergelijke eisen niet ingaat. Ze zijn immers zeer verstrekkend.


De situatie wordt er voor Engeland niet eenvoudiger op. Howe zelf is volgens The Times voor sancties. Maar het Britse kabinet steunt Thatcher in haar weigering om daartoe over te gaan. Daarbij zitten de Britten tussen de vuren van het Gemenebest en de EG. De twaalf EG-leden kwamen in juni overeen besluiten over sancties op te schorten tot september.


Formeel is het mandaat van Howe—die immers zijn eisen stelde namens de EG — nog niet afgelopen. Maar het Gemenebest is al „verder". Oktober vorig jaar kon men — wegens Brits verzet— geen overeenstemming bereiken over sancties. Daarna heeft het Gemenebest een soortgelijk eisenpakket op de regeringstafel in Pretoria gelegd als Howe later namens de EG. De „wijze mannen" van het Gemenebest bereikten evenmin resultaat als Howe. En die „wijze mannen" leggen nu als voorstel op de minitop van het Gemenebest opnieuw de eis van sancties op tafel. Engeland zal zich daar opnieuw krachtig en onvermunwbaar tegen verzetten. Dit alles betekent dat noch de EG, noch het Gemenebest een krachtige vuist kan maken tegenover Zuid-Afrika. Minister Van den Broek zei begin vorige week in Brussel nog zich er niet over uit te laten wat Nederland zou doen, als de missie Howe zou mislukken. Premier Lubbers heeft er deze week in de Tweede Kamer echter op gezinspeeld dat Nederland desnoods met een kleiner aantal landen tot sancties zal" beslissen.


Weliswaar verheffen ook de kerken hun stem tegen apartheid. De Evangelische Kerk in Duitsland is „om". Lange tijd heeft de leiding van deze kerk economische druk op Zuid-Afrika afgewezen. De argumentatie was dat ook economische druk tot geweld gerekend moet worden. Deze week echter werden economische maatregelen als vrijwel de enige weg aangewezen om nog iets te bereiken in Zuid-Afrika.


Toch is de uitvoering van al deze grote woorden — vanuit het Gemenebest, vanuit de EG, vanuit de kerken — zo eenvoudig niet. Zo hebben de drie grootste Zwitserse banken een kerkelijke oproep om geen leningen meer te verstrekken aan Zuid-Afrika, afgewezen. En er bleek begin juni ook nog weinig schot te zitten in het terugtrekken van de miljoenen van het pensioenfonds van de Ned. Herv. Kerk uit de bedrijven die zaken doen met Zuid-Afrika. Intern neemt de steun van de blanke Zuidafrikanen voor Botha toe. Bovendien hebben nu ook enkele zwarte landen in Afrika tegen Engeland gezegd niet veel heil te zien in een embargo. Economische sancties? Die kun je wel beloven, maar de uitvoering is niet zo eenvoudig.


De eisen van EG en Gemenebest zijn verstrekkend. Dat beseft men, lettend op de aanslag in Transkei waarbij zeven mensen om het leven kwamen. Transkei is een formeel onafhankelijk thuisland. Maar juist de niet-blanken die deze onafhankelijkheid hebben aanvaard, zijn doelwit van het ANC. Dat tekent de situatie: er is niet slechts sprake van een conflict tussen rassen, maar er is sprake van een strijd tussen ideologieën.


President Reagan is geen voorstander van economische maatregelen tegen Zuid-Afrika. Dat is hem door de Amerikaanse senaat niet in dank afgenomen. Hij poneerde de stelling — lijnrecht tegenover die van diverse landen van de EG — dat Zuid-Afrika niet verplicht is te gaan onderhandelen met het ANC, een organisatie „die zich de stichting van een communistische staat ten doel stelt". Dit onderstreept de kwestie dat er meer aan de hand is dan een strijd tussen blank en zwart.


Bewijs daarvan is de eveneens weigerachtigheid van Tutu, de ANC-leider Mandela en het Verenigd Democratisch Front, om met Howe te praten. Howe nota bene, die hun belangen kwam bepleiten. Ook de in Port Alfred vorige week in beslag genomen marxistische pamfletten bevestigen dat er sprake is van een strijd tussen de ideologieën.


In het Zuidafrikaanse Beeld van 15 juli bepleitte prof. dr. B. Spoelstra van Hammanskraal als richtlijn voor binnenlandse hen^orming „vrijheid en verantwoordelijkheid". Ironisch genoeg, zo zegt Spoelstra, geven de socialistische profeten die zich zo sterk maken voor „one undivided South Africa" wel voor dat zij apartheid willen bestrijden. Maar in werkelijkheid willen zij slechts de machtspool binnen een gecentraliseerde bureaucratie verschuiven.


Daarom wees Spoelstra het gewelddadige verzet van al deze profeten af. Want dat is iets heel anders als het recht op opstand voor de lagere overheden, zoals Calvijn het erkent.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 2 augustus 1986

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

SANCTIES, HOE DOE JE DAT?

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 2 augustus 1986

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

PDF Bekijken