Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Met deel

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Met deel "Nederlands-Engels" reeks vertaalwoordenboeken compleet

Van Dak ondernam grootste lexicografische project in Nederlands taalgebied

5 minuten leestijd

Enige tijd geleden verscheen de laatste aflevering in de serie "Van Dale woordenboeken voor hedendaags taalgebruik", het "Groot woordenboek Nederlands-Engels". De uitgevers hebben ermee een gigantisch karwei voltooid. In 1977 is men met het project begonnen en is aan gewerkt door vier hoofdredacties (Nederlands, Frans, Duits en Engels) en meer dan 300 medewerkers. Het is de grootste lexicografische onderneming ooit in het Nederlandse taalgebied opgezet. Alleen al in de Nederlands-Engelse editie zijn .. mensjaren geïnvesteerd. Het resultaat mag er dan ook zijn: een prachtig uitgevoerd standaardwerk van ..60 bladzijden, gebonden in ..nen, in een royaal formaat. En dat voor 'slechts' 125 gulden.

Kortgeleden stond er in een opinieweekblad een artikel met de kop: Zonder (veel) Engelse woorden staan we met de mond vol tanden". Nederland is maar klein en onze taal is onderhevig aan veel invloeden van het buitenland, met name van het Engels.
Hoeveel Engelse woorden zijn er niet onze taal binnengeslopen? Dat gebeurt op vele manieren. Sommige woorden worden gewoon geïmporteerd, bij voorbeeld business en manager. Er zijn ook woorden die zich daarna aanpassen aan de Nederlandse spelling. Maar hoe vaak komt het niet voor dat we van typisch Nederlandse woorden een goed Engels equivalent moeten hebben? Hiervoor is de nieuwe Van Dale Nederlands-Engels (VDNE) buitengewoon handig. Het is bijna een 'must' voor iedereen die Engels doceert of studeert.
Bovendien is het een vertaalwoordenboek bij uitstek. Vooral beroepsvertalers, die bij voorbeeld werkzaam zijn op minfsteries, bij de EG of vertaalbureaus, kunnen er veel aan hebben. De VDNE is bovendien up-todate. Wat is bij voorbeeld het ministerie van volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en milieubeheer in het Engels? Het staat erin, evenals veel technische woorden en computertermen. Iemand die moet vertalen: „Ik werk in de automatisering", kan de vertaling letterlijk vinden.

Uitgangspunt

Waar zijn de samenstellers van uitgegaan? Het grote voordeel van dit woordenboek is volgens een van de vertaalsupervisoren het feit dat er een enorm corpus aan woorden is genomen vanuit de Nederlandse situatie. De basis is geweest het "Van Dale Groot Woordenboek van het hedendaags Nederlands". Zo zijn vrijwel alle bestaande Nederlandse woorden erin terug te vinden. In geen enkel ander woordenboek kom je bij voorbeeld een uitgebreide vertaling van "reformatorisch" tegen. Veel moderne woorden zoals voordeurdeler, regeerakkoord, enzovoort worden, ook gegeven. Met Nederlands-Frans en Nederlands-Duits hadden de uitgevers hier enige ervaring mee opgedaan. Bij de Nederlands-Franse editie werd er zoveel aan de Nederlandse basis toegevoegd, dat men al sprak van de "Franse slag".

Alle Van Dale-woordenboeken zijn opgezet volgens dezelfde uitgangspunten. Daardoor zijn ze onderling vergelijkbaar. In de Nederlands-Engelse editie staan ongeveer 100.000 trefwoorden. Aan de hoofdbetekenis worden vaak talloze verwijzingen en typeringen toegevoegd. Het zal voor de meeste gebruikers wel even wennen zijn om iets snel op te zoeken vanwege de uitgebreidheid van het Van Dale-systeem. Er is wel een goede gebruiksaanwijzing, maar die beslaat maar liefst veertien bladzijden. Dat maakt duidelijk dat dit woordenboek niet zozeer geschikt is voor middelbare scholieren. Daar is het gewoon te dik, te onoverzichtelijk en te professioneel voor.
Nu de uitgever zo'n grote investering heeft gedaan voor een doelgroep die in feite niet zo groot is, ligt het voor de hand dat er een "populaire, beknopte" versie komt. Volgens insiders zou men hieraan bezig zijn.

In welk opzicht onderscheidt deze editie zich van anderen? In de eerste plaats is het corpus aan woorden veel groter. Een Nederlands-Engels woordenboek van 1560 bladzijden is nog nooit eerder verschenen. In de tweede plaats wordt het als een voordeel beschouwd dat men nu uitgegaan is van een Nederlands woordenboek. Dit heeft het grote voordeel dat we zelden tevergeefs zullen zoeken naar de vertaling van een woord. Hoe vertaal je een term als de "bevindelijk gereformeerden"? Het woord bevindelijk wordt vertaald. Dat geldt ook voor politieke termen, maar ook voor technische woorden, computerterminologie, diersoorten en gebruiksvoorwerpen. Wat is bij voorbeeld een motormaaier in het Engels? Het staat erin.

Eindoordeel

Naast het eigenlijke woordenboek is er ook een lijst met onregelmatige werkwoorden, een lijst van Engelse woorden die in dezelfde spelling in het Nederlands voorkomen en zelfs een spreekwoordenlijst: 692 spreekwoorden worden vertaald of omschreven.
Het is in de eerste plaats een prestatie dat een uitgever zo'n grote serie woordenboeken als deze kan initiëren, uitvoeren en voltooien in een klein taalgebied als het onze. Van Dale Lexicografie kan daar met recht trots op zijn. Dit kwam tot uiting toen de hoofdredacteur, prof. dr. W. Martin, op 28 augustus 1986 een eerste exemplaar van de Nederlands-Engelse editie aanbood aan de voorzitter van de Tweede Kamer, dr. D. Dolman. Het was de hoofdredacteur niet ontgaan dat dr. Dolman veel belang hecht aan het gebruik van goed Nederlands. En dat terwijl veel politici het juist interessant vinden om Engelse woorden te gebruiken, ook als er best Nederlandse woorden voor zijn: bottle-neck, the benefit of the doubt, brain-drain, trouble-shooter enzovoort.

In het algemeen kan van dit laatste deel van de grote Van Dale-serie gezegd worden: Last but not least. Dat neemt niet weg dat er in deze eerste editie zeker nog wel onvolkomenheden zitten: zetfouten, soms een wat ongelukkige vertaling. Maar toch is het een prachtig standaardwerk geworden, dat veel mensen kunnen gebruiken, met name omdat de trefkans om een woord te vinden buitengewoon groot is. Ten slotte vormen de beide 'Engelse' woordenboeken samen een aanwinst voor de boekenkast, maar natuurlijk is dit niet het belangrijkste aspect...

N.a.v. "Groot Woordenboek Nederlands-Engels"; Uitg. Van Dale Lexicografie,' Utrecht, 1986; gebonden; prijs 125 gulden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 9 april 1987

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

Met deel

Bekijk de hele uitgave van donderdag 9 april 1987

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

PDF Bekijken