Bekijk het origineel

De Gulden Weg en andere acties voor ontheemden die alleen zichzelf hebben

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

De Gulden Weg en andere acties voor ontheemden die alleen zichzelf hebben

Aandacht vanuit kerkelijke kring voor groeiend aantal dak- en thuislozen

12 minuten leestijd

Ze slapen onder bruggen, in lege rioolbuizen of onder stukken karton: Daklozen. Mensen zonder vaste verblijfplaats. Sinds de Verenigde Naties besloten om dit jaar, 1987, uit te roepen tot het Jaar van de Daklozen, is deze problematiek regelmatig in "the picture". De VN hebben met dit initiatief een een nieuwe impuls willen geven aan activiteiten rond volkshuisvesting en ruimtelijke ordening. Ook in kerkelijk kring wordt aandacht aan dit initiatief geschonken.

Om goed zicht te krijgen op de problematiek wordt doorgaans onderscheid gemaakt tussen thuis- en daklozen. In onze Nederlandse samenleving komen daklozen in de letterlijke betekenis van het woord niet veel voor. Dat hoeft althans niet. Een dak boven je hoofd vind je desnoods bij het Leger des Heils. Wel dakloos zijn bij voorbeeld de 30.000 straatkinderen in Manila, die de nacht veelal letterlijk in de goot moeten doorbrengen.

De outcasts in Nederland die van het ene nachtverblijf naar het andere zwalken, zijn thuisloos: mensen zonder thuis, zonder een eigen stekje waar ze op verhaal kunnen komen. Het is een bonte schare: druggebruikers, alcoholisten, weggelopen jongeren, prostituees, buitenlandse jongeren, psychiatrische patiënten die niet geholpen willen of kunnen worden.

De schattingen over het aantal daken thuislozen lopen nogal uiteen. Wat Nederland betreft variëren de aantallen van 50.000 tot 200.000. Hun aantal in de wereld wordt geschat op meer dan een miljard. Onder hen zijn honderd miljoen kinderen. Elk jaar sterven miljoenen mensen omdat de hygiënische omstandigheden te wensen overlaten of omdat de woonomstandigheden te gevaarlijk zijn.

Krottenwijk of straat
Naar verwachting zal het leger van dak- en thuislozen alleen maar groeien. In het jaar 2000 zal naar schatting meer dan vijftig procent van de wereldbevolking in steden wonen. Het merendeel van hen in steden in ontwikkelingslanden. Hier is het wonen veelal teruggebracht tot een verblijf in een krottenwijk of in het slechtse geval: op de straat.

Om een bijdrage te kunnen leveren aan het Jaar van de Daklozen is ons land de Nederlandse Habitat Commissie opgericht. Deze commissie geeft ter ondersteuning van het VN-initiatief materiaal uit, met name ovef de situatie in DerdeWereldlanden. De Landelijke Stichting voor Thuislozenzorg en Onderdak richt zich met haar informatie op thuislozen in Nederland.

Oplossing?
Hoe kan een bijdrage geleverd worden aan de oplossing van het dak -en thuislozen probleem? Een oplossing blijkt niet zo eenvoudig. „Thuislozen zijn niet te helpen met eenvoudigweg een dak boven hun hoofd. Het zijn mensen wier tijdsbegrip niet boven de 24 uur uitgaat. Een thuisloze vindt het al moeilijk om boodschappen te doen of op te bellen. Een thuisloze heeft alleen zichzelf', aldus een citaat.

Dak- of thuisloosheid is geen probleem op zich zelf. Er schuilen andere moeilijkheden achter. De Nederlandse junk blijkt bij voorbeeld een bank in het park te verkiezen boven een bed bij het Leger, omdat hij zelfs die ene gulden niet kan missen of niet eens meer heeft. In de Derde Wereld spelen heel andere factoren een rol. Daar hangt dakloosheid veelal samen met de politieke situatie.

Prins Claus verwoordde de gecompliceerde problematiek in een toespraak als volgt: „Huizenbouw kan net zo lachwekkend zijn als wanneer tijdens de droogte en hongersnood in Afrika, er kookboeken zouden zijn geschreven ter bestrijding van de honger. Als mensen honger lijden, betekent dat dat zij niet over de noodzakelijke ingrediënten beschikken. Wanneer mensen onder erbarmelijke omstandigheden in krottenwijken leven, betekent dat dat ze te arm zijn (werkloos zijn of te lage lonen ontvangen) om bouwmaterialen te kopen of dat ze bij een bank niet in aanmerking komen voor een lening".

Werkgroep Habitat
Hoewel het dus niet eenvoudig is, proberen naast de genoemde instellingen ook kerken en kerkelijke organisaties een steentje bij te dragen aan het Jaar.van de Daklozen. De sectie Dienst van de Raad van Kerken heeft de werkgroep Habitat ingesteld. Ds. H. Heykoop, die het initiatief voor de installatie van de werkgroep nam, vertelt dat Habitiat zich, in tegenstelling tot de nationale commissie, wil richten op dak- en thuislozen in Nederland. In april organiseerde de werkgroep een landelijke consultatie waar mensen uit het kerkelijke en neutrale opvangwerk het woord voerden.

Daar bleek onder andere wat op plaatselijk vlak, vanuit de kerken, aan de opvang van dak- en thuislozen wordt gedaan. Zo sprak ds. H. Visser, die in 1980 in de Rotterdamse Pauluskerk een diaconaal centrum op poten zette waar dak- en thuislozen dag en nacht terecht kunnen. Ook werd aandacht geschonken aan de StichtingTimon in Zeist, een open huis voor jongeren, waarin enkele plaatselijke hervormde diaconieën uit de provincie Utrecht samenwerken en de stichting Oecumenische Missionaire en Diakonale Utrechtse Werkgroep (Omduw), een diaconale werkgroep van verschillende binnenstadskerken in Utrecht.

Aanbevelingen
Ds. Heykoop: Als vervolg op deze bijeenkomst zal de sectie Dienst op 19  juni een vergadering beleggen waar een aantal aanbevelingen wordt gedaan ten behoeve van de plaatselijke gemeenten. Wij willen de kerken er op wijzen dat ze de opvang van dak- en thuislozen niet alleen aan het Leger over moeten laten. Dat is namelijk steeds een alibi geweest om niets aan deze problematiek te doen. Ook willen wij wijzen op het belang van preventie. Gezinsproblemen zijn vaak de oorzaak van thuisloosheid onder jongeren. Vanuit de gemeenten zou er meer aandacht moeten zijn voor gezinnen met opgroeiende kinderen. Wellicht kan zo voorkomen worden dat jongeren weglopen.

De werkgroep Habitat wil ook een landelijk netwerk opzetten van opvangadressen voor dak- en thuislozen. Het ligt in de bedoeling om mensen die bij dit werk betrokken zijn regelmatig bijeen te laten komen om uitwisseling van ideeën en gedachten te stimuleren. Het is, aldus ds. Heykoop, de bedoeling van de werkgroep om de boel op de rails te zetten. De werkgroep zal geen activiteiten op touw zetten die de doelgroep rechtstreeks ten goede komen.

Ten behoeve van daklozen in de Derde Wereld voert het werelddiaconaat van de Gereformeerde Kerken in Nederland en dat van de Nederlandse Hervormde Kerk projecten in verschillende werelddelen met het doel „thuislozen en naamlozen een onderdak te bieden".

Oorzaken
In het ICCO, de Interkerkelijke Coördinatie Comissie Ontwikkelingsprojecten, werkt een aantal christelijke kerken en organisaties samen ten behoeve van ontwikkelingswerk dat door de overheid gefinancierd wordt. ICCO probeert die programma's in de Derde Wereld te steunen die ingaan op de onderliggende oorzaken van de daklozenproblematiek. Wat zijn de oorzaken van de problemen en wat kunnen en willen de mensen om wie het gaat zelf? Zo financiert de ICCO in Manila een bewonersorganisatie die probeert activiteiten te ontwikkelen om het woon-, leef- en werkklimaat in een krottenwijk in de stad te verbeteren.

De ICCO stelt zich ten doel "om vanuit het evangelie van het koninkrijk Gods, sociale, raciale, culturele en economische gerechtigheid te bevorderen". Of ICCO het Woord ook bij de daad voegt? Uit de criteria die ICCO voo haar hulpverlening geformuleerd heeft blijkt dat de organisatie hulp verleen ten behoeve van duurzame veranderin, in situaties van ongelijkheid en onrecht vaardigheid. Hoewel het Evangelie daarbij als belangrijkste inspiratiebroi wordt genoemd, blijkt nergens dat verkondiging van de Boodschap een plaat in het geheel heeft. Verandering van structuren heeft duidelijk prioriteit.

Doorgeven|
Bij organisaties als Tear Fund e Woord en Daad worden andere accenten gelegd. Op 15 mei verscheen in deze krant een artikel over de activiteiten van de Stichting Reformatorische Hulpaktie Woord en Daad ten behoeve van daklozen in India. Daaruit bleek dat de organisatie, naast het verbeteren van de levensomstandigheden van medemensen ook waarde hecht aan het doorgeven van het Woord.

Tear Fund vertegenwoordigt een deel van evangelisch Nederland. Marianne Loggers, publiciteitsmedewerkster van dit hulp- en ontwikkelingsfonds, vertelt, Tear Fund werkt altijd via kerken en christelijke organisaties ter plaatse. Deze zijn verantwoordelijk voor het samengaan van Woord en daad in het hulpverleningswerk. Zo heeft het Evangelie een eigen plaats. We onderhouden, aldus Marianne Loggers, allerlei contact met organisaties en kerken als we er zeker van zijn dat die samenhang er is. Op de inhoud van de boodschap die gebracht wordt, heeft Tear Fund geen greep. De plaatselijke kerk is verantwoordelijk voor het getuigenis dat gegeven wordt.

Ten behoeve van de daklozen organiseerde Tear Fund in het voorjaar ... actie onder de naam De Gulden Weg. Voor een gulden per dag konden en kunnen gevers iets doen voor daklozen in de Keniase hoofdstad Nairobi, de Fillippijnse hoofdstad Manila, of bewoner van krottenwijken in Indonesië.

De Reddingsboot
Marianne Loggers bezocht Manila waar zij geconfronteerd werd met duizenden dakloze kinderen. De meesten van de 30.000 straatkinderen in Manila hebben (homo-)seksuele ervaringen, zo vertelt zij. Voor deze kinderen een van de weinige efficiënte manieren om aan geld te komen! In Manila staat een christelijk opvanghuis "de Reddingsboot", waar Tear Fund mee samenwerkt. Hier vinden dakloze straatkinderen een tehuis.

Even buiten Manila ligt het Emaus Bijbelkamp dat door Tear Fund gesponsord wordt. Kampmedewerkers pikken regelmatig straatkinderen op. die vrijwillig in het kamp worden ondergebracht. Wanneer ze willen, mogen ze weer terug maar, aldus Marianne Loggers, een paar dagen aandacht, warmte, zorg en voedsel houdt de kinderen vast. De publikaties die Tear Fund in het kader van het Jaar van de Daklozen deed uitgaan, riepen in eigen land onder andere reacties op bij thuislozen en mensen die rechtstreeks met dit probleem te maken hebben. Mevr. Loggers: Mensen uit gebroken gezinnen hebben bij ons hulp gezocht. Voor ons heeft het mes aan twee kanten gesneden. Je kunt wel hard lopen voor kinderen in de Derde Wereld maar wanneer je voorbij loopt aan dak- en thuislozen in eigen land maak je jezelf ongeloofwaardig.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 30 mei 1987

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

De Gulden Weg en andere acties voor ontheemden die alleen zichzelf hebben

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 30 mei 1987

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

PDF Bekijken