Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Oude strijd tussen conservering of reconstructie is nog altijd onbeslist

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Oude strijd tussen conservering of reconstructie is nog altijd onbeslist

Studie Denslagen over omstreden restaureren in ons land en elders

9 minuten leestijd

Ze restaureren maar raak, tegenwoordig. Ze slopen hele interieurs en laten alleen de gevel staan, die dan eigenlijk 'loos' is. En hóe restaureren ze oude panden? Door uiterst moderne elementen toe te voegen aan historische gebouwen (zoals bij het Kantongerecht in Utrecht). Trouwens, moet je bij restauratie terug naar het allereerste begin, of dien je latere toevoegsels, soms ook weer monumentaal en eeuwenoud, mee te herstellen? Dit soort geluiden lijkt oppervlakkige praat. Maar er is nu een wetenschapper, die dezer dagen zijn Nijmeegse doctorstitel in de Letteren verwierf, met een proefschrift over dat "Omstreden herstel".

Daar wordt historische kritiek geleverd op het restaureren vafi monumenten. Dat boek werd gepresenteerd in het zojuist ook met nieuwe elementen herstelde Mauritshuis. Dr. W. F. Denslagen, werkzaam bij Monumentenzorg, is die auteur en zijn boek verscheen mede onder de paraplu van 'zijn' Rijksdienst die nogal eens overhoop ligt met de Rijksgebouwendienst en Rijksbouwmeester F. J. van Gooi. Wellicht daarom mocht mr. R. Hotke van de Monumentenraad het boek van Denslagen juist aan Van Gooi aanbieden... De handelsuitgave verscheen bij de Staatsuitgeverij. Het telt 228 blz. en 141 zwart-wit illustraties.

Oude restauraties

Denslagen noemt zijn boek "Omstreden herstel" een „thema uit de architectuurgeschiedenis van Engeland, Frankrijk, Duitsland en Nederland (1779-1953)" zodat het werk zich niet alleen met Nederland en ook niet met recente restauraties bezig houdt. Het door ir. J. D. Mol en de zijnen in vijf jaar grondig 'opgeknapte' Mauritshuis valt dus buiten de behandeling door de auteur. Zijn boek draagt eerder een historisch-onderzoekend karakter dan dat hij recente miskleunen of juweeltjes aan de kaak stelt of prijst.

É)e 'voorgeschiedenis' van zijn studie is te vinden in de langdurige discussie in tijdschriften en dergelijke over de wenselijke aard van
restauraties: zo ver mogelijk terug naar het senfatie wees Hotke op de scherpe reacties in bouwbegin? Of de 'gegroeide' toestand res- 1976, toen de minister van CRM, mr. H. W. pecteren en zo goed mogelijk herstellen? De van Doorn, besliste dat Paleis Het Loo moest Nederlandse Oudheidkundige Bond schreef worden gereconstrueerd naar het 17e eeuwse erover in 1980. Er kwam een restauratiesta- jachtslot van stadhouder-koning Willem III, tuut van de Monumentenraad in 1984, maar waarbij o. m. een complete etage weer van de discussie kwam niet tot een eind. Voor- het hoofdgebouw moest worden verwijderd, standers van 'naar het begin' konden wijzen In het boek laat Denslagen de felle penneop architecten als Viollet-le-Duc in Frankrijk strijd zien over de aanpak van bij voorbeeld en onze eigen dr. P. J. H. Cuypers.

Notre Dame en Sens

Denslagen stelde een onderzoek in naar opvattingen over restauratieprincipes in het verleden. Centraal stond de vraag: waren er toen, zoals beweerd, alleen voorstanders van reconstructie of verzette men zich ook vroeger al tegen tè ingrijpende restauraties? Welnu, de auteur trof in de bouwhistorie van de genoemde landen beide, elkaar fel bestrijdende, partijen aan de ruïne van kasteel Brederode bij Santpoort. De befaamde kunsthistoricus prof. J. A. Alberdingk Thijm wenste in 1855 dat door de vaderlandse „bouwheeren en architekten óók het axioma der historische komitees van de Franse Regeering ware aangenomen". Dat hield in dat consolideren beter is dan repareren, repareren beter dan restaureren, restaureren beter dan herbouwen en herbouwen beter dan opnieuw bouwen. Thijm zou later geweldig overhoop liggen met architect J. Gosschalk, die het aanvullen van de ruïne van

Achtereenvolgens komen, na een inleiding, Brederode met nieuw metselwerk „de boeken onder meer de volgende zaken aan bod: de der geschiedenis vervalschèn" noemde. De restauratie van de kathedraal van Salisbury 'ronie van diezelfde geschiedenis wilde, dat aan het eind van de 18e eeuw; idem van de toen juist Gosschalk de denkbeelden van Notre Dame in Parijs als uitzondering op de Thijm uit 1855 moest verdedigen tegen Thijm "Archeologische Doctrines"; het gezag van '" 1866... Viollet-ie-Duc bij het herstellen van de kerken van Sens en Roermond; de Duitse "Catechismus van de Monumentenzorg"; de kritiek op de eerste restauraties van domkerken; de kwestie van het (bij toeristen welbekende, v. A.) slot van Heidelberg.

Hollandse theorie

Pan komt ons land aan de beurt in zes hoofdstukjes, te beginnen met vandalisme en pedantisme tussen 1840 en 1866 (ook tóen dus al!); restauratie met conservatie of met renovatie, met name de rellen rond de vroegere Haagse Loterijzaal (nu Ridderzaal); J. VerLoren contra de bekende Victor de Stuers in 1879; een discussie tussen Adolph Mulder en Jan Kalf in 1917: 'restaureeren en toevoegen zijn twee verschillende zaken'. Verder nog de testauratietheorieën tussen 1936 en 1946 en een evaluatie van de "Grondbeginselen" uit 1917 in 1953.

Denslagen concludeert dat in Engeland de strijd min of meer ten einde was in 1877; de theorie bleef sindsdien ongewijzigd, de praktijk niet direct. Oudheidkundigen stonden alom tegenover bouwkundigen in hun waarderen van de gotiek. De laatsten wilden die middeleeuwse kunst verfraaid nabootsen. Die tegenstelling bestaat nog steeds. In Frankrijk had men in de 19e eeuw kritiek op de neogotische restauraties van Viollet-Ie-Duc, met wie Pierre Cuypers bij ons juist dweepte. Viollet noemde de gotiek een 'wetmatige bouwkunst'.

Gietijzeren kap..

Een zeer geruchtmakende restauratie-affaire was die van wat toen nog de Loterijzaal heette, de huidige Ridderzaal, die in 1861 van Rijksbouwmeester W. N. Rose een gietijzeren kap kreeg in neo-gotische stijl. Kort daar

Hypotheek informatie
5 jaar vaste rent* met gemeente garantie Annuïteiten Lineair Leven werke- opge- opgegeven lijke geven rente rente rente werlce- opge* lijke geven rente rente Geldverstrekker GeldverEtTekker

Het bekende kasteel van Heidelberg gezien achter op de Otto-Heinrichsbau in 1979. vóór was er zelfs gepleit voor het maar compleet slopen van die "vormlooze massa, die waarlijk uit het oogpunt van kunst niet behoeft te blijven". Ondanks veler verontwaardiging kwam dat gietijzer er, maar mede dank zij genoemde Thijm kwam bij de nieuwe restauratie rond 1900 een gereconstrueerde middeleeuwse houteji kap tot stand, nu van Rijksbouwmeester C. H. Peters. Ver. Spaarbank Zwolsche Alg. Bondsp. dm /o Ned Bondsp. M,d /N /o Ned 7,22 Fnese Bondssp. HNG ABP AMEVHyp.Bedr. C en E Utrecht Direktbank Postbank Aegon Hypoth. Gelders.UIr.sp. W.U.R Metallicus Nulssp. West Ned, Rabo Hypoth. Bouwfonds N.G. Nutssp.'s-Grav. Nat.Ned.'Optie' Mees & Hope ABNCABHK) AMRO Avista Bank (CL) NMB F.G.H. WoonfondsHoll. Bank v.Hyp.Fin. 7.01 7,14 7,17 7,22 7,25 7,33 7,33 7,33 7,33 7,33 7,38 7,44 7,4S 7,46 7,46 7,46 7,49 7,49 7,45 7,67 7,60 7,60 7,60 7,60 7,61 7,66 7,77 6,7 6,7 6,9 6,9 6,9 6,8 7,0 7,0 7,0 7,0 7,0' 7,0 7,1 6,9 7,1 7,1 7,1 7,0 7,15 7,2 7,1 7,2 7,2 7,2 7,2 7,0 7,1 7,2 6,7 6,9 6,9 6,9 6,8 7,0 7,0 6,9 7,1 7,2 7,2 7,2 7,25 Zwolsche Alg. Prudential Equity & Law DeAmersfoortse AEGON AMEVLev.VeB, Delta Lloyd Nationale Ned. NOG Vera. RVS Stad Rotterdam Wintenhur 6,59 6,80 6,91 7,23 7,23 7,23 7,23 7,23 7,23 7,23 7,23 7,23 6,4 6,5

p,6
7,0 7,0 7,0 7,0 7,0 7.0 7,0 7,0 7,0 Vraag uw NVM-makelaal om een vergelijkmg van de andere factoren die bij uw keuze van belang zijn: premie, afkoopwaarde en winstdeling. •n omoai^ciio gosooren NVM

NVM
Andere vormen Geldverstrekker Roparco krediet BouwfRente Rust Rabo Rente Stabiel opgegeven rente 6,7 7,2 7,4 Bovengenoemde percentages komen uil het NVM-Stappcnplan. Mei behulp van dit plan kunt u samen met de NVM-makelaar tot de juiste hypotheekkeuze komen. Vraag uw makelaar om nadere informatie. De genoemde instellingen verstrekken ook hypotheken met andere looptijden, bijvoorbeeld 3.7,10 of 12 jaar vast. Om een juiste vergelijking mogelijk te maken worden alleen de 5-jaars tarieven vermeld. De werkelijke rente bestaat uit de opgegeven rente plus een aantal vanabelen, die per geldverstrekker kunnen variëren (bijv. afsluitprovisie). Voor hypothckenzonder gemeente garantie is de rente in de meeste gevallen 0,2% hoger dan bovengenoemde rente. Peildatom: 19juni 1987 Bron: Stappenplan NVM

Onroerend goed informatie
Prijsonlwikkeling bestaande woningen

Denslagen beschrijft de op het oog ietwat 'droge' materie zeer levendig. Beginselen als "behouden gaat vóór vernieuwen" en het ijveren voor "eerlijke bouwmaterialen" hebben het ook in Nederland niet immer uitgehouden. Jaar Absoluut Index 1980= 100

1982 138.100

1983 142.100 83

1984 139.600 82

1985 140.100 82

1986 147.200 86 81 Februari I/m april 1986:/ 143.388,-. Februari t/m april 1987:/ 152.579,-. De prijs ligt in deze periode 6''/o boven het niveau van dezelfde periode in 1986,

ZES VRIENDEN IN HET VERZET
DE HOUTDIEVEN

SIBE VAN AANGIUM
77. „Moeten we ook andere kleren aan hebben, hij de tijding gehoord van de verloving van Jippe Jippe? , vroeg Klaas Dat is met nodig", gaf Jip- en Sietske. Vaak dwaalde hij in de avond rondom pe ten antwoord. „Ik heb wel Duitse uniformen, de woning van Sietske. Wat zocht hij daar"» Hii maar die kunnen misschien later beter te pas ko- zou het zelf niet hebben kunnen zeggen Mismen Neen, kom maar gewoon, zoals jullie zijn. schien was het de begeerte Sietske nog eens te En de wapens meenemen". ontmoeten. Misschien om Jippe te beschimpen Nu gaf hij z n nadere instructies. Aan ieder als hij Sietske bezocht. Hij wist het zelf niet' werd een taak gegeven. „Onder alle omstandighe- Maar ook deze avond had hij bij de woning omeeden je taak vervullen , zei Jippe. „En alleen in hangen. Plotseling zag hij zijn vijand Jippe; o hij uiterste noodzaak schieten". ging natuurlijk weer naar Sietske. En hem had ze .... geweigerd! Hij wilde reeds naar voren treden om „Wees toch voorzichtig, jongens , zei oude Jippe heimelijk een slag te geven, toen hij plotseGerrit. „Jullie worden zo brutaal. Als er maar ling andere voetstappen hoorde. Nog meer bezoegeen verraders komen". „Bij ons niet", zei Jippe. kers en dan zo laat? Want het was vlak bij achten „Neen dat bedoel ik ook met", antwoordde Ger- En na achten mocht niemand meer op straat Wat rit. „Maar je kunt beluisterd worden". „Och, zou dat betekenen? daarvoor zullen we wel oppassen", antwoordde Hij wilde voor de tweede maal naar voren tre•''P^^:^ u- u. ^ , •_••,- '^^"' '"^^'" ^^^"^ '''^''^ ^'^i z'n schreden in. Want Had hij echter de gestalte gezien, die buiten, weer naderden voetstappen. Weer jonge mannen met zn oor tegen het raam gedrongen, luisterde, die zich naar het huis van Gerrit Harms begaven' dan had hij minder luchthartig geantwoord. Het Wat zou dat toch betekenen? Hoor daar had ie was Simon Ages. Bijna berstend van jaloezie had er nog meer. '

Dit artikel werd u aangeboden door: Reformatorisch Dagblad

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 27 juni 1987

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

Oude strijd tussen conservering of reconstructie is nog altijd onbeslist

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 27 juni 1987

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

PDF Bekijken