Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Milieu-rampen bedreigen het leven van de bergbevolking

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Milieu-rampen bedreigen het leven van de bergbevolking

Deelstaat Beieren verbiedt aanleg van nieuwe ski-pistes

5 minuten leestijd

Enkele er in een jaren geleden verscheen buitenlands tijdschrift voor milieubehoud een fictieve beschrijving van een milieu-catastrofe. De auteur beschreef hoe in een dal in Tirol in Oostenrijk dagenlange regenbuien voor een "ramp van ongekende omvang" hadden gezorgd. Inmiddels hebben de gebeurtenissen van de afgelopen zomermaanden in de Alpen deze fictie al achterhaald en zelfs overtroffen.

Midden juli overspoelde een water- en modderstroom een camping in het Franse toeristendorp Le Grand Bornand. De gevolgen: 23 doden en een schade van miljoenen francs. Een week later was het raak in de bergen van Noord-Italië. Het zwaarst getroffen werd het dorp Tartano. Daar verwoestte een modderstroom het luxueuze hotel la Gran Baita. Twaalf mensen vonden de dood in de reusachtige modder- en puinmassa's. Ook Oostenrijk en Zwitserland hadden hun rampenplaatsen. Puin-en modder blokkeerden de toegangswegen tot de skicentra Saalbach en Hinterglemm en in het Stubaital trad een bergbeek buiten de oevers en zette de plaatselijke camping onder water. In Centraal Zwitserland viel in de laatste week van augustus zoveel regen dat rivierdammen het begaven en complete dorpen onder water kwamen te staan.
De voor het internationale treinverkeer belangrijke Gotthard-spoorbaan werd op enkele trajecten compleet weggeslagen. Bij het dorpje Gurtnellen bungelden de spoorrails over een lengte van 160 meter in het luchtledig. Volgens een woordvoerder van de Zwitserse Bondsspoorwegeaduurt het nog tot het voorjaar van 1988 voor de schade volledig zal zijn hersteld. De kosten daarvan bedragen tientallen miljoenen guldens. De gevolgen van de catastrofen beperkten zich niet tot schade aan de infrastructuur. In de kanton Uri in Centraal Zwitserland zijn volgens de kantonale overheid meer dan 450 mensen werkloos geraakt als gevolg van de overstromingen. Boeren verloren have en vee en horeca-bedrijven gingen failliet omdat vakantiegangers uitbleven.

Geëvacueerd
Voor milieudeskundigen en biologen komen de rampen niet als een verrassing. De excessieve hoeveelheden regenwater die in zeer korte tijd naar beneden gutsten, kwamen terecht op een bodem die door het late wegsmelten van de sneeuw en het slechte weer van het voorjaar al volledig was doorweekt. De grens van de wateropnamecapaciteit van de bodem was daar al snel bereikt. Op hellingen waar de oorspronkelijke vegetatie was verdwenen, werd die grens ruimschoots overschreden. Zulke hellingen verliezen hun sponswerking waardoor de bodem het water niet meer vasthoudt. Het water sleurt de bodem naar beneden en er kunnen aardverschuivingen en verzakkingen ontstaan. Zo'n aardverschuiving zorgde in het Italiaanse Veltellinadal voor een kritieke situatie. Een reusachtige hoeveelheid aarde en modder vormde een kunstmatige dam in de rivier de Adda. Deze dam dreigde te bezwijken door de steeds groter wordende drukvan het water dat zich achter de dam verzamelde. Uit voorzorg werden 27.000 dorpsbewoners geëvacueerd. Door kunstmatige waterafvoer uit het meer kon men uiteindelijk een ramp voorkomen.

Mishandeling
Milieugroeperingen in het Alpengebied spreken met enig gevoel voor pathos van de "wraak van de natuur" voor de jarenlange mishandeling door luchtvervuiling en de verwoesting van het landschap door aanleg van voorzieningen voor het massatoerisme. Mensen uit de wetenschap zijn het erover eens dat de ontginning van de berghellingen voor het toerisme in elk geval een zeer belangrijke oorzaak vormt voor de rampen die de Alpen deze zomer teisterden. Volgens Hannnes Mayer, professor aan het bosbouwkundig Instituut van de universiteit van Wenen, veroorzaken de miljoenen skiërs en de zware pistemachines een sterke verdichting van de grond. Het water kan daardoor niet wegzakken en stroomt vervolgens van de skihellingen naar beneden. Als de zware aangestampte aardmassa's uiteindelijk los raken, glijden ze over de ontstane waterfilm met grote snelheid naar beneden. Een andere oorzaak is dat projectontwikkelaars, op zoek naar nieuwe toeristencentra, steeds verder de bergen zijn ingetrokken. Zo ontstaan grote hotelcomplexen op schilderachtige maar door lawine-dreiging zeer gevaarlijke plaatsen.

Investeren
Het in snel tempo afsterven van de hellingbossen in de Alpen speelt misschien wel de belangrijkste rol bij het ontstaan van de overstromingen en aardverschuivingen. Cijfers van het Zwitserse Staatsbosbeheer tonen aan dat zestig tot zeventig procent van de bossen langs de Gotthard route is aangetast. Zieke bomen hebben met hun wortels weinig grip op de steile en steenachtige bergflanken. Hun wortels nemen bovendien nauwelijks meer water op. Daardoor valt een groot deel van de beschermende functie van het bos weg.
Milieuorganisaties willen dat er snel maatregelen worden genomen. Volgens Josef Tremp van het Wereld Natuurfonds in het Zwitserse Kanton Uri kan het afsterven van de bossen op de berghellingen onder andere worden tegengegaan door het terugdringen van de vervuilende uitlaatgassen van het autoverkeer. De tienduizenden auto's die dagelijks gebruik maken van de Gotthard autobaan leveren een aanzienlijke bijdrage aan de verzwakking van het bos. Een goed alternatief is de omschakeling op goederenvervoer en doorgaand verkeer per trein.

Vijftig jaar
De Westduitse deelstaat Beieren heeft enige tijd geleden een stap in de goede richting gezet met een verbod voor aanleg van nieuwe skipistes. De Zwitserse overheid investeert meer dan een miljoen Zwitserse franc per jaar in het aanleggen van betonnen dammen om erosie en aardverschuivingen tegen te gaan. Maar voor herstel van kapotte hellingen is veel meer geld nodig. Juist in de Alpen geldt dat voorkomen beter is dan genezen. Nu investeren in natuurherstel spaart op den duur vele miljarden guldens.
Maar snel zal de natuur in het Alpengebied zich wel niet herstellen. Jonge boompjes hebben minstens vijftig jaar nodig voor ze sneeuw, modder en aarde kunnen tegenhouden...

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 18 september 1987

Reformatorisch Dagblad | 26 Pagina's

Milieu-rampen bedreigen het leven van de bergbevolking

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 18 september 1987

Reformatorisch Dagblad | 26 Pagina's

PDF Bekijken