Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

„Voorgeschreven eindtermen beperken vrijheid onderwijs

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

„Voorgeschreven eindtermen beperken vrijheid onderwijs"

Wetsvoorstel over basisvorming wordt begin november ingediend

6 minuten leestijd

Minister Deetman en staatssecretaris Ginjaar-Maas van onderwijs zullen waarschijnlijk het wetsvoorstel over de basisvorming begin november bij de Tweede Kamer indienen. Inmiddels is er over deze ingrijpende verandering in het voortgezet onderwijs voor 12- tot 16-jarige leerlingen, al heel wat bekend. De studiesecretaris van de SGP, drs. J. Mulder, heeft afgelopen dinsdag, op de najaarsvergadering van de afdeling Voortgezet Onderwijs van de Gereformeerde Onderwijzers- en Lerarenvereniging (GOLV) in Gouda, alles nog eens op een rijtje gezet.

Wat is basisvorming eigenlijk? Mulder: „De basisvorming in het voortgezet onderwijs beoogt een gemeenschappelijice verwerving van kennis, vaardigheden en inzicht. Daartoe biedt elke school een onderwijspakket aan, bestaande uit veertien verplichte vakken. Uitgezonderd gymnastiek, moeten al die vakken op twee niveaus —een hoog en een laag niveau— worden aangeboden".
Tot 18 februari 1986 was het begrip "basisvorming" in het onderwijs nagenoeg onbekend. In dat jaar bracht de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) een rapport uit onder de titel "Basisvorming in het onderwijs".
Een stroom van publikaties zorgde er voor dat "basisvorming", zeker bij de in onderwijs geïnteresseerden, een bekend begrip werd. Veel onderwijskundigen met een terechte of vermeende reputatie op dit vakgebied zochten de redactionele kolommen van de kranten, tijdschriften en vakbladen om hun mening hierover ten beste te geven.

'Ei van Columbus'
Basisvorming werd in het algemeen gezien als 'het ei van Columbus' om het onderwerp in de eerste fase van het Voortgezet Onderwijs aan de eisen van de tijd aan te passen. Door invoering van basisvorming zal het peil van het onderwijs verhoogd moeten worden. Bovendien moet de gemeenschappelijke basis van kennis en kunde daardoor worden vergroot. De CDA/VVD-coalitie omhelst de inhoud van het WWR-advies. Vandaar dat in het regeerakkoord van juni 1986 de zinsnede is opgenomen dat „de basisvorming conform het WWR-rapport in de Wet op het voortgezet onderwijs wordt ingevoerd". Een wetsvoorstel hiervoor moet, zo vermeldt het regeerakkoord, vóór 1 januari 1988 bij de Staten-Generaal zijn ingediend. Een enkeling vreest echter met een 'stinkei' van doen te hebben.

Kritiek
op 19 december 1986 presenteerden de bewindslieden van Onderwijs een concept over het wetsvoorstel inzake de basisvorming. Langzamerhand ebde het enthousiasme weg en werd de kritiek luider. Daarmee zaten èn bewindslieden èn mensen uit het onderwijs weer op bekend en vertrouwd terrein.
Want algemene instemming met wijzigingen in het onderwijs, laat staan algemeen enthousiasme, is net zo ongewoon als een levende dinosaurus in een hedendaagse dierentuin. Dat enthousiasme veroorzaakte dan ook enige onzekerheid. Zien we het allemaal wel goed? Wat zit er achter?
Nu de stellingen weer betrokken zijn is het er voor de eenvoudige toeschouwer niet gemakkelijker op geworden. Maar die is in het algemeen toch niet zo betrokken bij onderwijsbeleid.
In elk geval ligt het definitieve wetsvoorstel nu bij de Raad van State voor advies. Op het ministerie van onderwijs wordt verwacht dat begin november het wetsvoorstel bij de Tweede Kamer kan worden ingediend.

Vrije ruimte
„De verplichte vakken vullen 80 procent van de beschikbare onderwijstijd. De overige 20 procent is de "vrije ruimte". Het lage niveau wordt gekenschetst als als "verrijkt lbo-B-niveau". Het hoge niveau komt overeen met het huidige D-niveau van mavo en lbo. De gemeenschappelijke basisvorming duurt drie jaar. Leerlingen met veel talenten op het gebied van kennisverwerving mogen er twee jaar over doen en minder getalenteerde leerlingen vier jaar. De maximale verblijfsduur is vijf jaar.
Tot zover is het allemaal nog niet zo ingewikkeld. Dat wordt het wel door een combinatie-variant. Deze variant was oorspronkelijk bedoeld voor de wat zwakkere leerlingen, de ibo-leerlingen. Zij konden na twee jaar basisvorming een belangrijk deel van de veertien vakken verwisselen voor praktische, beroepsgerichte vakken. Vanuit het lbo kwam protest dat alleen ibo-leerlingen voor de combi-variant in aanmerking kwamen.
Dat protest heeft geholpen, want op 17 september maakte staatssecretaris Ginjaar-Maas in Rotterdam bekend dat alle leerlingen, als ze dat willlen, van die variant gebruik kunnen maken. Daarmee wordt waarschijnlijk voorkomen, dat door invoering van de basisvorming het lager beroepsonderwijs de das wordt omgedaan.
Want daar zou het op uitgedraaid zijn, als de combi-variant alleen voor de zwakkere leerlingen zou worden gereserveerd. Immers, andere leerlingen kunnen, nadat ze de basisvorming hebben afgemaakt, doorstromen naar een vorm van middelbaar beroepsonderwijs. Dus zou het lbo door basisvorming worden "leeggezogen". Ten slotte zal de basisvorming, onder grote druk van de VVD, worden ingevoerd binnen de bestaande schooltypen.

Hangijzers
Mulder zag in het geheel drie hete hangijzers of knelpunten. Hij vindt de 20 procent vrije ruimte veel te beperkt. Op dit punt wreekt zich, volgens hem, de „nalatigheid van het kabinet om bij de adviesaanvraag aan de WRR melding te maken van het bestaan van het openbaar èn bijzonder onderwijs". De vrije ruimte is veel te krap voor de school, om zich daarin en daarmee te profileren. In feite werd Mulder woensdag tijdens de officiële opening van de uitbreiding van de scholengemeenschap "De Driestar" in Gouda bijgevallen door de daar sprekende drs. J. Smit, coördinerend inspecteur van het voortgezet onderwijs.
Smit zei: „Uit de vrije ruimte moeten de studielessen, de lessen Latijn en Grieks, de derde moderne vreemde taal en eventueel het vak verzorging gehaald worden. Wat blijft er dan over voor godsdienst?"
Een tweede hangijzer of knelpunt is de organisatievorm. Stijf en strak houdt vooral coalitiepartner VVD vol dat de basisvorming moet worden ingevoerd binnen de bestaande schooltypen of schoolstructuur. Zo staat het ook in het regeerakkoord. Zodra één van de adviesorganen van de bewindslieden van Onderwijs voorstelde voor de basisvorming aparte scholen op te richten, bitste mevrouw Ginjaar: „Kunnen ze het regeerakkoord niet lezen?"

Tweedeling
Volgens Mulder is het raadzaam de leerlingenstroom in tweeën te splitsen. Eén stroom zou terecht moeten komen in lbo/mavo-scholengemeenschappen en de andere stroom in havo/vwo-scholen. Hij pleitte dus voor een zichtbare tweedeling in de eerste fase van het voortgezet onderwijs. In samenhang daarmee zouden besturen van reformatorische scholen meer moeten samenwerken om tot een verantwoorde regionale en levensbeschouwelijke spreiding van scholen te komen.
Het laatste knelpunt ziet Mulder in de eindtermen voor de basisvorming. De door de minister vastgestelde eindtermen beperken de vrijheid van onderwijs. Als ze worden ingevoerd, zou het goed zijn dat bijzondere scholen het recht krijgen een groot deel van de toetsen onder eigen verantwoordelijkheid te houden.
Ook inspecteur Smit ziet problemen in de eindtermen. Daarom pleitte hij ervoor dat deskundigen uit het refomatorisch onderwijs in een zo vroeg mogelijk stadium betrokken worden bij formulering van de eindtermen. „Daardoor kan de gang van zaken worden beïnvloed en kunnen ongewenste uitwerkingen misschien worden voorkomen", zo zei Smit.
Maar welke knelpunten of hangijzers er voor het reformatorisch en ander levensbeschouwelijk onderwijs ook mogen zijn, de basisvorming zal, zoals het er nu naar uitziet, worden ingevoerd. Het keurslijf van de coalitie, het regeerakkoord dat het einde van alle spreken is voor de CDA- en VVD-fractie in de Tweede Kamer, schrijft het onomwonden voor. Begin november zullen we weten wat er precies in het wetsvoorstel staat.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 17 oktober 1987

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

„Voorgeschreven eindtermen beperken vrijheid onderwijs

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 17 oktober 1987

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

PDF Bekijken