Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

De ongewilde paradox van de Franse president

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

De ongewilde paradox van de Franse president

Er zit muziek in Mitterrands ouverture

7 minuten leestijd

Als alles volgens het plan de campagne verloopt, krijgt Francois Mitterrand tegen zijn zin een overweldigende socialistische meerderheid in de Assemblee Nationale. Niet dat de Fransen staan te trappelen om weer naar destembus te gaan. De puf is er uit na de inspannende strijd om het presidentschap; het tennisspektakel op Roland Garros houdt hetvolk meer in de ban dan de komende parlementsverkiezingen.

campagt'lerSp"! krijgt'Frat

9ois Mitterrand tegen zijn zin een *-' ^-^
overweldigende socialistische meerderheid in de Assemblee Nationale. Niet dat de Fransen staan te trappelen om weer naar de stembus te gaan. De puf is er uit na de inspannende strijd om het presidentschap; het tennisspektakel op Roland Garros houdt het volk meer in de ban dan de komende parlementsverkiezingen. Kanttekeningen bij de tanende

kieskoortsin Parijs en de ongewilde paradox van een president.

Door Marie van Beijnum

Voor de vierde keer in de geschiedenis van de Vijfde Republiek baarde een presidentsverkiezing premature parlementsverkiezingen. De Gaulle besloot in '62 en '68 tot vervroegde verkiezingen, Mitterrand deed het zeven jaar geleden nadat hij zijn rivaal Giscard Valéry d'Estaing had verslagen. Dat alles met de bedoeling een regerende president aan een meerderheid in het parlement te helpen. Helemaal ook volgens de traditie van De Gaulles 'ijzeren' grondwet: Frankrijk moet worden geregeerd vanuit het Elysée, niet door premier en parlement. Het tweejarige intermezzo van "cohabitation" tussen een linkse president en een rechtse premier en parlement (1986-1988) was eigenlijk niets minder dan een overspelige beproeving van 's lands onwrikbare staatsinstellingen. Frankrijk zich uitspreken over 577 zetels van het witgepleisterde Palais de Bourbon aan de statige Quay d'Orsay. Dat gebeurt op 5 en !2 juni vanuit 577 kiesdistricten. De kandidaten die in de eerste ronde de absolute meerderheid krijgen in hun district, worden rechtstreeks gekozen. In kiesdistricten waar niemand een meerderheid krijgt, gaan alle kandidaten die meer dan 12,5 procent hebben, door naar de tweede ronde. Ze kunnen zich ook terugtrekken ten gunste van een kandidaat van een andere partij.

Kiezen voor het parlement gaat volgens "scrutin majoritaire", wat zo ongeveer wil betekenen dat de 577 zetels van het parlement worden verdeeld volgens het principe van meerderheidsstemming. „Dat is wat anders dan evenredige vertegenwoordiging. Het gevolg is dat het voor kleine partijen onmogelijk is beslag te leggen op enkele of zelfs maar één zetel", aldus een jonge Parisien. „Om binnen de Assemblee Nationale als partij voet aan de grond te krijgen, moet je bovendien minimaal 25 zetels hebben om je als 'groep' te kunnen profileren. Als jouw partij dat streefaantal niet haalt, heeft ze geen mandaat". Gezicht op de Assemblee Nationale vanaf de trappen van de Madeleine. van Chiracs hoofdkwartier in Parijs letterlijk van alle respect te beroven.

Behalve een beschamend klein aantal zetels voor de URC, zal straks de terugkeer van de communistische partij en het extreemrechtse Front National in het parlement marginaal zijn.

Frankrijks geruchtmakende Jean-Marie Le Pen, die bij de presidentsverkiezingen een zorgwekkend hoge 14,5 procent scoorde, is nu een roepende in de woestijn. Op 13 juni mag hij blij zijn nog vijf a zes van de huidige 32 zetels te behouden, die hij in 1986 in de Kamer scoorde dank zij de door Mitterrand ingevoerde evenredige vertegenwoordiging. „Le Pen staat kandidaat in Marseille, waar hij de meeste aanhang heeft. Zijn kandidatuur zal een soort test-case voor het Front worden. De Bretonse exparamilitair heeft er zelfs een weddenschap van 100.000 franc tegenaan gegooid", weten Parijse bronnen.

Misleid

Mitterrand zet inmiddels zijn streven de centristen van het liberale UDF bij de regering te betrekken, hardnekkig voort. „Het is niet gezond om een partij alleen te laten regeren. Dat is niet in overeenstemming met de Franse werkelijkheid. Wij moeten een opening maken, zelfs als we de absolute meerderheid krijgen".

De centrumrechtse politicus Pierre Méhaignerie, die een begeerd object is van de door Mitterrand gewenste "opening", voelt zich niettemin bedrogen en misleid. „De socialisten spreken over een doorbraak, maar het eerste wat ze wensen is onderwerping".

Ligt het aan premier Rocard dat de ouverture niet slaagt? Een waarnemer: „Natuurlijk beschuldigen ze nu elkaar over en weer. Niet iedereen binnen de regering zit op één lijn met Rocard. Hij is een nogal eigenzinnig, dissident socialist. Op die manier wordt de opening naar het midden nog eens extra bemoeilijkt".

Aan de andere kant voelen de centristen zich min of meer verlegen door de socialistische avances. Na twee jaar nauw samenwerken met de gaullistische RPR willen zij deze vriend toch niet voor het hoofd stoten door al te gretig in te gaan op de knipoog van de PS.

Marseille

De socialistische top in Parijs neemt de samenwerking met het recalcitrante centrum zo hoog op, dat zij haar consorten in de provincie heeft geïnstrueerd zo veel mogelijk kandidaatsplaatsen open te houden voor „mensen van het midden".

De kandidatuur van Bernard Tapié in Marseille was twee weken geleden koren op de molen van de Franse media. Tapié behoort tot dat soort wondere jongens dat erin gaat als koek. Een welgesteld zakenman, sponsor van wielrenners en voetballers, fotogeniek en praatgraag als hij, wil best wel eens zijn geluk in de politiek beproeven. Dat nota bene de Parti Socialiste mannen als Tapié onder het mom van centrist naar voren schuift, wekt de indruk van een schijnvertoning.

Massale intocht

Het gerenommeerde opiniebureau Sofres voorspelt een daverende zege van 380 tot 400 van de 577 parlementszetels voor de Parti Socialiste (42 tot 44 procent van de stemmen), tegenover 171 zetels voor de URC. De ironie wil dat Mitterrand een massale socialistische intocht in het parlement bepaald niet toejuicht. Hij is geporteerd voor een gezonde tegenwerking van een krachtige oppositie. Ontbreekt deze namelijk, dan is het gevaar groot dat de altijd latent aanwezige onderlinge geschillen de socialisten zullen opbreken.

Mauroy

Veelbetekenend is het feit dat de socialisten na de presidentsverkiezingen Pierre Mauroy als partijvoorzitter boven de gematigde Laurent Fabius hebben gekozen. Mauroy staat niet bekend als man van de "opening", hij is van het socialistisch/communistische kaliber. Sommige politieke commentatoren in Frankrijk verwachten dat binnen de PS druk op Mitterrand zal worden uitgeoefend om de 'ouverture' los te laten en de vruchten van de verwachte grote winst te plukken.

Noch president Mitterrand noch zijn premier, Michel Rocard, voelt hier wat voor. Een grote socialistische meerderheid in het parlement mag volgens hen niets veranderen aan het pragmatische beleid dat Parijs de afgelopen twee jaar heeft gevoerd.

Muziek?

Na 12 juni zal Mitterrand onverstoorbaar blijven zoeken naar 'opening' van zaken. Zeker met het oog op de komende gemeentelijke, kantonale en Europese verkiezingen. In "L'Etat de l'opinion" meldde Sofres vorig jaar al dat „er zeker behoefte is aan een 'ouverture'. Vijfenzestig procent Fransen en 60 procent socialisten vinden dat Frankrijks grootste partij een meerderheid in de Assemblee met de centristen en niet met de communisten moet vormen".

Dat betekent voor Mitterrands partij min of meer een desideologisering. Door het proces van "récentrage" bewegen de politieke partijen zich naar het centrum, waardoor de extremen buiten spel worden gezet. Met het gevaarlijke gevolg, aldus de Leidse hoogleraar H. L. Wesseling, dat de ontstane ruimte op de politieke vleugels wordt bezet door protestbewegingen als het Front National. Zit er eigenlijk wel muziek in Mitterrands ouverture?

Volgens de laatste opiniepeilingen zullen de socialisten 380 tot 400 van de 577 zetels behalen in de komende parlementsverkiezingen van 5 en 12 juni. De leus van Mitterrand, "La France debout", lijkt zijn doel niet voorbijgeschoten.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 4 juni 1988

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

De ongewilde paradox van de Franse president

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 4 juni 1988

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

PDF Bekijken