Bekijk het origineel

Het Kremlin blijft dokteren

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Het Kremlin blijft dokteren

3 minuten leestijd

Het rommelt in Ruslands "diepe Zuiden". De Armeense politieke wensen staan haaks op die van hun Kaukasische buren, de Azerbeidzjanen. Het autonome gebied Nagorno-Karabach vormt de inzet van de strijd.

Wist tot voor kort slechts een klein aantal westerlingen van deze volkerenvulkaan af in de USSR, sinds begin dit jaar hebben diverse bloedige uitbarstingen de aandacht van de wereld op dit probleemgebied gevestigd.

De christelijke Armeniërs en de islamitische (met de Turken verwante) Azerbeidzjanen liggen elkaar —om het heel zacht uit te drukken— bepaald niet. Azerbeidzjaanse pogroms van begin deze eeuw en de gruwelijke Turkse massamoord op de Armeniërs van 1915, hebben de relatie tot en met vergiftigd.

Daar zou nog mee te leven zijn, ware het niet dat een aanzienlijk aantal Armeniërs (volgens de laatste Sowjetgegevens van 1979 475.000 mensen) bij de buren inwoont. Zo'n 123.000 van hen vormen driekwart van de bevolking van het tot de Sowjetrepubliek Azerbeidzjan autonome gebied Nagorno-Karabach. Zij streven nu naar aansluiting bij hun eigen volksgenoten, bij de Sowjetrepubliek Armenië. Conflictstof te over dus.

Ook de economische teruggang van Azerbeidzjan (dalende olieprijzen!) heeft het maatschappelijk klimaat onverdraagzamer gemaakt. De kloof tussen beide volken wordt treffend geïllustreerd door het ontbreken van een normale mondelinge communicatie. Ook dé taal van de USSR, het Russisch, brengt hier geen uitkomst: zo'n 35 procent van de Armeniërs beheerst die tegen 15,5 procent van de Azerbeidzjanen. Voeg daar de bezetting van sleutelposities door Azerbeidzjanen aan toe en Nagorno-Karabachs explosievermogen is in kaart gebracht.

Ondertussen heeft het Armeense parlement dezer dagen het Kremlin in een netelig parket gemanoeuvreerd door unaniem Nagorno-Karabach op te eisen. Vandaag zal zijn Azerbeidzjaanse tegenhanger zich in Bakoe officieel over de kwestie buigen. Het antwoord laat zich raden en Gorbatsjov mag ook dit probleem oplossen. Er kan immers nog meer bij met de waarschijnlijk spannende partijconferentie van eind deze maand in zicht...

Vanwaar die Armeense volhardendheid ten aanzien van Nagorno-Karabach? Het hoofdmotief is dat dit gebied vanoudsher een wezenlijk stuk Armeens cultuurland is. Uit Nagorno-Karabach kwamen vanaf de 17e eeuw al de impulsen vandaan tot een herstel van de in de 11e eeuw verloren nationale onafhankelijkheid.

En zoals eertijds de christelijke Armeniërs daarbij op de steun hoopten van de eveneens christelijke Russen tegen hun moslimonderdrukkers, zo rekenen de communistische autoriteiten van Jerevan blijkbaar nu op hun kameraden in het Kremlin. Uit de geschiedenis kunnen ze daarbij echter weinig moed putten: noch de tsaren, noch de bolsjewieken vervulden de Armeense nationalistische aspiraties!

Vanzelfsprekend wilde Moskou hen graag 'bevrijden', maar dacht daarna puur aan eigen machtsbelangen in de regio. Handjeklap met de moslims, met de Turken volgde, ook al proclameerde Stalin op 4 december 1920 in de Prawda dat „Sowjet-Azerbeidzjan vrijwillig van Nagorno-Karabach afzag".

Hoe zwaar deze kwestie voor de Armeniërs bleef wegen, bleek tijdens de donkerste jaren van Stalins Grote Terreur. Met nietsontziende terreur werden de Armeense verlangens toen neergeslagen. En toch bestond de Armeense partijchef Tsjandzjan het in 1936 om territoriale eisen aan het Kremlin te stellen. Hij moest zijn moed met de dood bekopen. Stalins mede-Georgiër, de latere sinistere politiechef Lawrenti Berija, schoot Tsjandzjan in juli '36 dood.

Welnu, onder Stalins mildere opvolgers heeft het Armeense nationalisme alleen maar aan stootkracht gewonnen. Ondertekenden in 1962 2500 Armeniërs uit Nagorno-Karabach een aansluitingsverzoek aan Chroesjtsjov, vorig jaar bezorgden 75.000 van hen Gorbatsjov een open brief. Naast de nog altijd 'bloedende wonde' in Afghanistan, heeft de Kremlinleider er een 'Transkaukasische zweer' bijgekregen. En die genees je niet met wat zacht strijken over de brede Sowjet-buik.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 17 juni 1988

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

Het Kremlin blijft dokteren

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 17 juni 1988

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

PDF Bekijken