Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Stembusstrijd op Sri Lanka staat in het teken van bloedige burgerooriog

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Stembusstrijd op Sri Lanka staat in het teken van bloedige burgerooriog

6 minuten leestijd

JAFFNA — Tegen de achtergrond van toenemend geweld worden in het ooit zo vreedzame Sri Lanka volgende week voor het eerst in elf jaar weer presidentsverkiezingen gehouden. In het zuiden heeft het Singalese Volksbevrijdingsfront (JVP) een ware terreur ontketend. In het noorden wordt gevochten tussen de Indiase vredesmacht en naar afscheiding strevende Tamils.

De 82-jarige president van Sri Lanka, Junius Richard Jayawardene, heeft aangekondigd af te treden en schreef voor 19 december verkiezingen uit. De Indiase vredesmacht van ruim 60.000 manschappen in Sri Lanka vormt het centrale thema in de verkiezingscampagne. De aanwezigheid van de Indiase militairen vloeit voort uit het vredesakkoord met India dat in 1987 door president Jayawardene is ondertekend. Het staat elk nieuw staatshoofd vrij de Indiërs te verzoeken rechtsomkeert te maken.

Het akkoord met India is niet populair. De twee belangrijkste kandidaten in de race om de presidentszetel spelen in op de nationalistische sentimenten van de Singalese bevolking en beloven de Indiërs naar huis te sturen. Premier Ranainghe Premadase, kandidaat voor de regerende Verenigde Nationale Partij (UNP). is een fervent tegenstander van het vredesverdrag. Zo ook zijn belangrijkste tegenstander, mevrouw Sirimavo Bandaranaike van de Sri Lanka Vrijheidspartij (SLFP), die beloofde „binnen 24 uur nadat ze gekozen is" de Indiase militairen de deur te wijzen.

Waarnemers menen dat zij de grootste kahs heeft om tot president gekozen te worden, mits de verkiezingen eerlijk verlopen en niet in geweld eindigen. De rechtse UNP heeft na elf jaar regeringsmacht haar krediet bij de bevolking verspeeld. Bandaranaike daarentegen heeft veel jongeren op haar hand die nu voor het eerst hun stem uitbrengen. Zij herinneren zich Bandaranaike's regeerperiode niet (van 1970 tot 1977), toen lange rijen voor lege winkels stonden en bedrijven werden genationaliseerd.

Escalatie van geweld

Het akkoord met India moest een einde maken aan de toen al vier jaar oude burgeroorlog tussen separatistische Tamils en de Singalezen, die in de meerderheid zijn. Het verdrag bepaalde dat het Srilankaanse leger moest terugkeren naar de kazerne om plaats te maken voor de Indiase vredesmacht. De Indiërs kregen de opdracht de guerrillagroepen van de Tamils te ontwapenen. Ook werd besloten autonome provincieraden in te stellen om hiermee tegemoet te komen aan de wens van de Tamils.

Het vredesakkoord bleef een dode letter. Dat bleek al op 29 juli vorig jaar, toen de Indiase premier Rajiv Gandhi en Jayawardene hun handtekening zetten. De inkt was nog niet droog of een lid van de Srilankaanse erewacht begon met zijn geweer Gandhi te slaan. Diezelfde dag braken overal in de hoofdstad Colombo rellen uit, waarbij tientallen doden vielen.

Met het verdrag was de burgeroorlog nog niet ten einde. Integendeel, het vredesakkoord leidde juist tot nog meer bloedvergieten. De guerrillagroepering "Bevrijdingstijgers van Tamil Eelam (LTTE)" accepteerde namelijk het verdrag niet en bond de strijd aan tegen de Indiërs. Daarnaast leidde het verdrag tot terreuracties van het Volksbevrijdingsfront, dat ook fel gekant was tegen het akkoord. Met de komst van de Indiase militairen ontwaakte het Singalees patriottisme en waaierde het oorlogsgeweld uit over het hele eiland. De JVP wordt beschuldigd van moord op duizenden mensen, onder wie honderden leden van de UNP.

"Red het moederland"

De Singalese bevolking van Sri Lanka koestert sinds jaar en dag een diepgeworteld wantrouwen jegens haar grote buur, die er meer dan eens blijk van gaf de rol van regionale mogendheid te ambiëren. De Singalezen vinden bovendien dat de aanwezigheid van de buitenlandse vredesmacht een aantasting is van de soevereiniteit van Sri Lanka.

Veel Singalezen zijn er -al dan niet terechtvan overtuigd dat de Indiërs niet serieus jacht maken op de leider van de Tamiltijgers, Velupillai Pirabhakaran. Volgens hen zou met de arrestatie van het opperhoofd de ruggegraat van de guerrillagroep gebroken zijn. India heeft dan geen excuus meer om zich langer in te laten met de binnenlandse politiek van Sri Lanka.

Het Volksbevrijdingsfront, een van oorsprong marxistische beweging, wist handig in te spelen op deze achterdocht en wakkerde de nationalistische gevoelens verder aan. De JVP rekruteert haar aanhang vooral onder werkloze jongeren. Met de slogan "Red het moederland van het Indiase imperialisme" wist de organisatie het vuur van het Singalees nationalisme aan te wakkeren onder zakenlieden, intellectuelen en boeddhistische monniken.

De kreet "Het moederland eerst, dan pas de studie" deed het vooral goed onder studenten en scholieren, die werden ingezet bij acties om het openbaar vervoer en het bedrijfsleven te verlammen. Het bleek de nekslag voor de toch al zo geteisterde economie van het eiland. Vorige maand vertrokken de laatste westerse toeristen, om te voorkomen dat hun 'droomvakantie' in een nachtmerrie zou eindigen. Het toerisme vormde voor Sri Lanka een belangrijke bron van inkomsten.

Zoete broodjes bakken

Voorstanders van het vredesakkoord met India worden gebrandmerkt als „verraders" en door zogenaamde volkstribunalen 'ter dood veroordeeld'. Het Volksbevrijdingsfront eist behalve de terugtrekking van de Indiase vredesmacht ook het aftreden van de regering en de ontbinding van het parlement en de provinciale autonome raden.

Ook wil de JVP dat de presidentsverkiezingen worden uitgesteld. Volgens het JVP zijn eerlijke verkiezingen onder deze regering niet mogelijk en dient er een neutrale interim-regering te worden gevormd. Waarnemers menen dat het Volksbevrijdingsfront door intimidatie en stakingen chaos wil creëren, om vervolgens zelf de macht over te nemen. Volgens hen heeft het JVP geen enkel politiek programma en wil het in feite een schrikbewind vormen zoals dat van Pol Pot in Cambodja op het eind van de jaren '70. Een JVP-aanhanger zei dat het Volksbevrijdingsfront van plan is aanstaande maandag de stembureaus aan te vallen.

Zowel Premadase als Bandaranaike neemt een verzoenende houding aan tegenover de JVP. Ondanks de terreuracties en moordaanslagen op zijn ministers zei premier Premadase in oktober het Volksbevrijdingsfront hiervoor niet verantwoordelijk te stellen. Zijn rivale Bandaranaike, die behalve haar eigen partij ook een zeven partijen tellende alliantie van de oppositie aanvoert, weigert eveneens het geweld van het Volksbevrijdingsfront te veroordelen. Zij belooft gearresteerde JVP-leden amnestie als zij gekozen wordt.

Het vredesakkoord heeft inmiddels alle geloofwaardigheid verioren. Binnen een jaar tijd hebben ruim zeshonderd Indiërs de dood gevonden in hun poging de Tijgers te temmen. Met onverholen leedvermaak vertellen Singalezen aan wie het maar horen wil dat de Indiase militairen die de vrede moesten brengen zich nu soms zelf te buiten gaan aan plundering en verkrachting.

Behalve met gezichtsverlies moet Rajiv Gandhi ook rekening houden met de verkiezingen in eigen land van volgend jaar. Tegenover de Tamil-bevolking in de deelstaat Tamil Nadu met een bevolking van 50 miljoen kan hij het zich niet permitteren de Tamils in Sri Lanka in de steek te laten.

Bovendien zou terugtrekking betekenen dat zeshonderd militairen voor niets zijn gesneuveld. Een waarnemer meent dan ook dat als India gehoor geeft aan het verzoek van de nieuwe regering in Colombo om zich terug te trekken, tegelijk de hulp aan de Tamiltijgers weer wordt hervat. Maar ook zonder dit pessimistische scenario lijkt er nog lang geen vrede in zicht.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van Wednesday 14 December 1988

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

Stembusstrijd op Sri Lanka staat in het teken van bloedige burgerooriog

Bekijk de hele uitgave van Wednesday 14 December 1988

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

PDF Bekijken