Bekijk het origineel

Van

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Van "Paardenburgh" tot "Schanszicht"

EEN TOCHT LANGS HISTORISCHE BOERDERIJEN BIJ BODEGRAVEN

5 minuten leestijd

BODEGRAVEN - De Zuidhollandse kaasplaats Bodegraven telt in zijn onmiddellijke omgeving een aantal imposante, historische boerderijen. Een ritje aan weerszijden van de Oude Rijn tussen Bodegraven en Nieuwerbrug zou een aardige aanzet kunnen zijn voor een "historische-boerderijenroute" in het Hollands-Utrechtse weidegebied.

Een voorbeeld van het krukhuistype is boerderij "Schanszicht", gelegen aan de straatweg naar Bodegra

Bodegraven is een van de kaascentra in het Hollands-Utrechtse weidegebied en geniet als zodanig een reputatie tot over onze landsgrenzen. Eeuwenlang vormde de veeteelt in deze streek de belangrijkste bron van bestaan en nog steeds verdient een groot aantal mensen zijn boterham in het boerenbedrijf. Het grote aantal boerenhofsteden in dit gebied ingericht voor het veeteeltbedrijf vormt daar nog steeds het bewijs van. Een aantal boerderijen hiervan stamt zelfs uiteen ver verleden.

De belangstelling voor oude Hollandse boerderijen neemt toe. Begin dit jaar verscheen bij voorbeeld bij uitgeverij Repro-Holland in Alphen aan den Rijn een rijk geïllustreerd boek over de boerderijtypen in de Lopikerwaard. In Driebruggen is men bezig,met een inventarisatie van de bebouwing in deze gemeente, waaronder die van de boerenhofsteden. Het is de bedoeling dat dit onderzoek zal uitmonden in een boekwerk.

Boerderijtypen

Een veel voorkomend boerderijtype in deze streek is het zogenaamde hallehuis, dat gekenmerkt wordt door een eenvoudige rechthoekige vorm. Een tweetal variaties op dit hallehuistype treft men ook regelmatig aan. Allereerst is dat het zogenaamde krukhuis: een hallehuis dat aan de voorzijde naar één kant is uitgebouwd. Een tweede soort vormt het dwarshuis. Bij dit type is het voorste gedeelte van de boerderij naar twee kanten toe uitgebouwd. De vorm van deze boerderij lijkt dan veel op de letter T. Om die reden wordt dit laatste type boerderij ook wel omschreven als T-huis.

Een voorbeeld van een dwarshuis in de omgeving van Bodegraven is de boerderij "Paardenburgh" aan de Overtocht. Momenteel ligt deze boerderij ingeklemd tussen de Oude Rijn en de autoweg Bodegraven-Alphen aan den Rijn. Deze dwarshuisboerderij is ruim drie eeuwen oud. De ramen aan de voorkant zijn betrekkelijk hoog aangebracht en zijn alle vier voor de helft afsluitbaar met luiken.

In het midden is de deur geplaatst, die is voorzien van een brede omlijsting met een motief als versiering. In het raam boven de deur is een ruitvorm zichtbaar. Deze raamversiering wordt wel uitgelegd als de afbeelding van een zonnewiel. Dit symbool zou dan afkomstig zijn vanuit de heidense, Germaanse religie. Het zonnewiel als raamversiering komt vaker voor bij boerderijen in deze streek.

Bouwjaar

Boven de imponerende deur is het wapen van de "Paardenburgh" afgebeeld. De afbeelding toont een burchttoren met aan weerszijden springende paarden. In de linker- en de rechterbovenhoek van het wapen zijn respectievelijk de getallen 16 en 48 leesbaar. Het jaar 1648 is mogelijk het bouwjaar van deze hofstede. De overheersende groene en gele kleuren waarin de boerderij is geverfd, accentueren nog meer het bijzondere karakter van het gebouw. Volgens de historicus en streekkenner P. C. Beunder kan deze boerderij in het verieden een plaats voor paardenfokkerij zijn geweest. In de vorige eeuwen bestond er in de kringen van de adel en de gegoede burgerij een duidelijke behoefte aan rij- en koetspaarden.

Aan de andere kant van Bodegraven heet de weg in de richting van Nieuwerbrug: de Zuidzijde. Op Zuidzijde 27 staat de boerderij "ZomerDe "Paardenburgh" is een boerderij van het dwarshuistype. omvangrijke deur met omlijsting, beide in de Lodewijk XV-stijl. De grote ramen aan weerszijden van de deur zijn, merkwaardig genoeg, niet symmetrisch. De ramen aan de rechterkant zijn hoger gemetseld en onder deze ramen zijn drie kleinere raampjes aangebracht, die afgesloten kunnen worden door luiken. Aan de linkerkant van de boerderij zijn aan het begin van de negentiende eeuw aparte stallen voor de paarden en het gerei gebouwd. De verzorgde tuin voor de boerderij is overigens een pluspunt bij de aanblik van de drie eeuwen oude hofstede.

Wanneer we bij Nieuwerbrug over de befaamde tolbrug de Oude Rijn oversteken en aan de noordkant van deze rivier teruggaan in de richting van Bodegraven, passeren we de historische boerderij "Knodsenburg". Eeuwen geleden was "Knodsenburg" een herenhuis met een renstal. Het gebouw dateert mogelijk uit het eind van de zestiende eeuw, want het smeedijzeren hek aan het begin van de laan naar de boerderij vermeldt het jaartal 1588.

In het Rampjaar 1672 was "Knodsenburg" een tijd lang het onderkoheeft een verhoogd bordes met aan weerszijden een hardstenen trap. Het raam boven de deur toont een versiering in de vorm van een zogenaamde levensboom, ook een symbool met» een Germaanse achtergrond. De bei-ï^ de dakpunten bovenaan lopen uit op een punt, die een rijke versiering draagt. De binnenzijde van de boer-; derij draagt eveneens het stijlvollei stempel van een oud verleden. In een' van de kamers, jarenlang gebruikt als woonkamer van de familie Van Veld-» huizen, zijn nog gave tegeltableaus tej zien. Deze tableaus vertonen bijbelse; voorstellingen, zoals "Christus aan;

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 29 december 1988

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

Van

Bekijk de hele uitgave van donderdag 29 december 1988

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

PDF Bekijken