Bekijk het origineel

President Botha: een moedig man

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

President Botha: een moedig man

7 minuten leestijd

JOHANNESBURG - President F. W. Botha van Zuid-Afrika wekt de laatste weken de indruk een eenzaam mens te zijn. Het lijkt erop dat alleen zijn allertrouwste medewerkers hem nog omringen, maar dat zijn vroegere politieke vrienden hem de rug hebben toegekeerd.

Onmiddellijk nadat Botha in januari door een beroerte werd getroffen, brak een ongekende machtsstrijd uit in de Nationale Partij. Die is nog steeds niet helemaal beslecht. Weliswaar is F. de Klerk te voorschijn gekomen als de man die hoogstwaarschijnlijk Zuid-Afrika's volgende president wordt, maar ïiet pleit is nog niet helemaal beslist. Er zijn verschillende kapers op de kust.

Die kapers krijgen meer tijd om hun doel te bereiken, nu Botha heeft besloten tot aan de komende verkiezingen als regeringsleider aan te blijven. Ondertussen is De Klerk partijleider gemaakt en dientengevolge zien we in Zuid-Afrika het weinig verheffende spektakel van een partijleider die eigenlijk regeringsleider had moeten zijn, en een regeringsleider die niet het vertrouwen van het partijbestuur geniet.

Veiligheidsraad

De haast waarmee zijn mede-nationalisten zich van Botha wilden ontdoen, werd ingegeven door de antipathie die zij jegens Botha zijn gaan koesteren. Botha's regeerstijl is vooral de laatste jaren autoritair, bijna dictatoriaal geworden.

Botha's wil was wet en het kabinet had zich maar naar hem te schikken. Steeds vaker stelde Botha zijn vertrouwen op de beslissingen van zijn nationale veiligheidsraad, bestaande uit militairen en veiligheidsmensen.

Niet het kabinet, maar deze veiligheidsraad regeerde (regeert) Zuid-Afrika en Botha stond (staat) aan het hoofd van beide lichamen. Als een minister iets zei wat Botha niet zinde, kreeg de arme man er in het openbaar van langs.

Het is voorgekomen dat ministers huilend de kabinetsvergadering veriieten, nadat zij van Botha een standje hadden gekregen waar de collega's bij waren. Nadat De Klerk er, niet geheel onbegrijpelijk, op had aangedrongen dat Botha als president zou aftreden, deed Botha voor de televisie enkele uitlatingen die ronduit beledigend voor De Klerk waren.

Hetzelfde gebeurde indertijd met de enige kleuHing in Botha's kabinet, Hendrickse, die het had gedurfd om voor de televisie kritiek op Botha te leveren, waarop de man als een klein kind door de president werd terecht gewezen. P. W. BOTHA

Toch is het goedkoop om alleen op de minder goede eigenschappen van Botha te wijzen. Als president heeft Botha grote veranderingen doorgevoerd. Zijn met veel enthousiasme begonnen hervormingsbeleid heeft zelfs erkenning gekregen van mevrouw Helen Suzman, die al jarenlang in de parlementaire oppositie zit en bepaald niet scheutig is met complimentjes aan het adres van de Nationale Partij.

Maar ten aanzien van Botha's hervormingen is Suzman vol lof. Het is ook niet niks: Botha heeft de gehate pasjeswetten afgeschaft, waardoor miljoenen Zuidafrikanen werden verlost van de dagelijkse angst om opgepakt te 'worden, öf omdat ze het pasje op aanvraag niet konden tonen öf omdat ze zich bevonden in een gebied waar ze niet mochten komen.

De wet die zei dat zwart en blank niet met elkaar mochten trouwen, is onder Botha afgeschaft. Tevens zijn onder Botha de vakbonden uitgegroeid tot machtige instituten. Onder de regering van Botha werden ook de kleurlingen en Indiërs voor het eerst bij het landsbestuur betrokken.

Het is ronduit jammer dat de president zich in de laatste jaren van zijn politieke carrière gedwongen zag de noodtoestand uit te roepen met alle beperkende maatregelen vandien, ook ten aanzien van de pers.

Moedig man

Desondanks zal Botha vermoedelijk de geschiedenis ingaan als de man die de moed had om met het verleden te breken. Want er was grote moed voor nodig om als leider van een conservatieve politieke groepering te zeggen: Apartheid heeft afgedaan, is een achterhaald concept en moet door iets nieuws worden vervangen.

De kritiek (met name afkomstig uit Nederland) als zouden de hervormingen van Botha van louter cosmetische aard zijn, is bepaald niet eerlijk. De voorheen zo bejubelde Afrikaanse eenheid is niet door cosmetische veranderingen, maar door een wezenlijk progressief hervormingsbeleid verbroken. Zowel de kerk als de politieke partijen, de Afrikaanse pers, en de universiteiten zijn vandaag de dag verdeeld in voor- en tegenstanders.

De apartheidspolitiek was gegrond op de aanvaarding van de verschillen die tussen rassen bestaan. De thuislanden zijn het produkt van de filosofie dat mensen van verschillende afkomst niet zonder wrijvingen naast elkaar kunnen wonen. Het is Botha geweest die het heeft aangedurfd om, als eerste Zuidafrikaanse regeringsleider na 1948, te zeggen dat alle Zuidafrikanen gelijkwaardige mensen zijn en dat zwarte Zuidafrikanen in bij voorbeeld Soweto daar permanent wonen en niet, zoals voordien altijd werd beweerd, gastarbeiders in eigen land zijn.

Het is Botha geweest die heeft gezegd dat Zuidafrikanen van alle rassen moeten streven naar onderlinge verdraagzaamheid. Dat hij die verdraagzaamheid niet altijd toont tegenover mensen die politiek anders denken, is een trek die bij bijna alle politici wel eens de kop opsteekt.

 Obstakel

Botha is een man die ongeduldig wordt met mensen die fouten begaan, maar hij is zelf bereid zijn eigen fouten te erkennen. „Alleen mensen die veel ondernemen, maken fouten, Men,sen die niets doen, maken geen fouten", zei hij onlangs in het pariement,

In feite is Botha een man die veel tegenstrijdigheden in zich bergt: verdraagzaam, ongeduldig, autoritair, sentimenteel, vriendelijk tegenover zijn achterban, maar bij het botte af jegens zijn vijanden, In ieder geval kan worden gezegd dat Botha 2en markante man is die veel voor zijn land heeft gedaan. Hij heeft het bepaald niet verdiend dat hij nu als een obstakel wordt gezien.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 4 april 1989

Reformatorisch Dagblad | 14 Pagina's

President Botha: een moedig man

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 4 april 1989

Reformatorisch Dagblad | 14 Pagina's

PDF Bekijken