Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Van roemers tot bokalen

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Van roemers tot bokalen

5 minuten leestijd

Fraai(e) gegraveerde glazen van het type roemer, fluit of bokaal en van de late zestiende tot de achttiende eeuw zijn dezer dagen volop in het nieuws. Woensdag was er bij Christie's in Amsterdam nog een veiling, vergezeld van een luxe gebonden catalogus, waarin de glasverzameling van wijlen mr. A. J. Guépin onder de hamer kwam. En in Slot Zuylen kan men nog tot 1 september genieten van de expositie "Van Roemers en Bokalen", terwijl het Historisch Museum Rotterdam (Het Schielandhuis) tot 25 september oude glas-graveerkunst toont: "Met Rad en Diamant".

Een van de pronkstukken op de Amsterdamse „glasveiling van de eeuw" was een 17e-eeuwse zogeheten "wijnfluit" met erin gegraveerd het portret van de driejarige prins Willem van Oranje, de • latere koning-stadhouder Willem III, naar een prent uit 1653. De collectieGuépin bevatte tamelijk veel unieke Hollandse glazen uit de Gouden Eeuw en daarna. Zoals een groen karaf je uit 1683, met het waarschuwend opschrift „Sterken drank maekt wild".

Splinter-Stippelen

Guépin (1897-1964) verzamelde aanvankelijk vooral prenten en gravures, maar hij kreeg, zo wil het verhaal, bij zijn 50e verjaardag van vrienden een 18eeeuws glas, versierd met de voorstelling van een advocaat en zijn cliënt. Dat sprak de jurist dermate aan dat hij zelf een collectie van zo'n 135, veelal gegraveerde, glazen opbouwde. Daarbij werd hij geholpen door de antiquairs Nijstadt sr. en jr. De laatste is nu directeur van Christie's, die de collectie veilt. Er staan portretten op, heraldische emblemen en allerlei taferelen en teksten, zoals de wapens der zeventien provinciën en van prins Willem III.
Zulk graveren gebeurde soms met een rad: via een door de voeten aangedreven schijf draaide het glas rond en daarin sleep men een tekst of voorstelling. Die werd soms als een tekening aan de binnenzijde van zo'n te graveren glas bevestigd en zo 'nagetrokken', hoewel andere graveurs ui(,hun blote hoofd werkten. Een andere techniek was het diamantstippelen. De graveerstift bevatte een . splinter diamant, die met een hamertje voorzichtig in het glas werd gedreven. Door die stippen vlak bij elkaar te hameren, werd deze 'beschadiging' tot een min of meer witte voorstelling in het glas, dat overigens nogal eens sneuvelde onder de klop van een tè ijverige graveur...

Anna 's halve vreugd

Wie na de recente veiling nog meer glaskunst wil bewonderen, moet naar Oud-Zuilen en naar Rotterdam. "Van Roemers en Bokalen" in kasteel Zuylen —niet te verwarren met het grote slot De Haar in Haarzuilens— brengt volgens de inrichters het waardevolste oude glas uit drie Utrechtse kastelen bijeen; uit de kastelen Amerongen, Sypesteyn en Zuylen en uit de periode 1580 tot 1800. 
De geëxposeerde fluiten, roemers en bokalen zijn via de diamant- of de radtechniek gedecoreerd. Er zitten een paar hoogtepunten onder. Zoals de roemer uit 1646, gesigneerd door de bekende Anna Roemers-dochter (sic!) Visscher, die als veelzijdig kunstenares lid was van de Muider Kring rond P. C. Hooft. „Vin Sans Amij Joije a demij" kraste zij: Wijn zonder vriend is maar halve vreugd. Als niet-wijnkenner wil ik haar wel gelijk geven, maar het tegendeel is, dunkt mij, óók waar: een vriend zonder wijn is dubbele vreugd. 
Een andere met name genoemde glasgraveer-kunstenaar in Zuylen is Willem van Heemskerck. Een juweeltje is ook de beker met deksel, versierd met jachtscènes naar een gravure van Antonio Tempesta. Mooi beschilderd glaswerk is er ook, zoals een vroeg-18e-eeuwse fles met de god van de wijn, Bacchus. Het is een werkstuk van de Duitse glasschilder Ignaz Preissler. Verder toont men diverse gelegenheidsglazen, waarmee 'welvaren' werd gedronken: een heildronk op de walvisvaart, een belangrijke geboorte, de Republiek en zo meer. Slot Zuylen, sinds 1665 bewoond door de familie Van Tuyll van Serooskerken, bevat ook een aantal fraai ingerichte te bezichtigen salons. De verluchte catalogus "Van Roemers en Bokalen" door Reino Liefkes en André van der Goes kost 25 gulden.

Drinken & Klinken

"Met Rad en Diamant" in het Historisch Museum te Rotterdam toont oude glazen uit dit museum, uit BoymansVan Beuningen en uit een particuliere verzameling. De opzet is drieledig: de technieken van glasblazen en -graveren, de onderwerpen die zoal op deze glazen werden aangebracht en glazen —ook niet-Rotterdamse— van kunsthistorisch belang. De thema's op de glazen lopen uiteen van politiek tot vrijage, waarbij enige nadruk valt op Rotterdamse aangelegenheden. (Niet die vrijage dus, die is vrij internationaal...). Kunsthistorisch interessant zijn bij voorbeeld de Greenwood- en de Mooleyserglazen en het werk van graveur David Wolff, die niet uit de Maasstad kwam.

Greenwoord werkte vooral als 'aanstipper' en zijn vijf glazen vormen samen met de Kometenbeker van M. van Gel% De fraaie, door Anna Roemersdochter Visscher gegraveerde roemer uit 1646 op de expositie in Slot Zuylen: „Wijn zonder vriend is maar halve vreugd". der en de twee door Mooley ser gesigneerde glazen een paar toppers van de expositie in de 18e-eeuwse stijlkamers van net Schielandshuis. Vele van de ruim honderd glazen werden niet eerder publiek getoond. Er is hier tevens een kleine bijbehorende expositie "Drinken en Klinken" te zien: drinkglazen op prenten en tekeningen uit de collectie Atlas Van Stolk. De catalogus "Met Rad en Diamant", door drs. N. S. Schadee en A. M. Meyerman, bevat zo'n tachtig zwart-wit-foto's en kost 22,50 gulden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 7 juli 1989

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

Van roemers tot bokalen

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 7 juli 1989

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

PDF Bekijken