Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Profielschets van Poolse premier(s)

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Profielschets van Poolse premier(s)

Mazowiecki ligt het best in de markt na afhaken Walesa

5 minuten leestijd

WARSCHAU - Nu Lech Walesa toch echt afziet van het Poolse premierschap en president Wojciech Jaruzelski gisteren heeft gezegd toch een kandidaat van Solidariteit te zullen benoemen tot premier, lag het voor de hand dat Solidariteit een korte inventarisatie opmaakte van haar andere potentiële kandidaten. Een drietal blijkt -de een meer de ander minder- in de markt te liggen voor het premierschap: Bronislaw Geremek, Jacek Kuron en Tadeusz Mazowiecki. De laatste maakt de meeste kans; Kuron en Geremek voelen er weinig voor premier te worden.

De 62-jarige Mazowiecki is het minst bekend bij het publiek, maar is een naaste vertrouweling van Walesa; hij onderhoudt sterke banden met de Rooms-Katholieke Kerk.

Mazowiecki, een jurist, was in 1957 een van de oprichters van de in Warschau gevestigde Club van Katholieke Intelligentsia, in het Pools afgekort tot KIK. Dit invloedrijke forum gold als een bolwerk van rk-oppositie tegen de officiële partijideologie. In het parlement had hij zitting als lid van de ZNAK, een groep katholieken die ijverden voor het doen herleven van de katholieke waarden in de Poolse samenleving.

Mazowiecki was tijdens de stakingen in Gdanks in 1980 voorzitter van het comité van deskundigen dat de stakers op de Leninwerf adviseerde. Tijdens de staat van beleg werd Mazowiecki geïnterneerd, maar hij werd na zijn vrijlating een naaste medewerker van Walesa. Die rol bleef hij vervullen in de jaren dat Solidariteit officieel verboden was.

De rijzige en zwijgzame Mazowiecki hield zich tijdens het ronde-tafeloverleg vooral bezig met vakbondsonderwerpen. In juni stelde hij zich niet kandidaat voor het pariement, omdat hij er de voorkeur aan gaf redacteur te blijven van Tydodnik Solidarinosc, het weekblad van Solidariteit, dat na de legalisering van het vakverbond werd heropgericht.

Kuron

Kuron (55) heeft al een lange geschiedenis van rebellie tegen de regering achter de rug; nadat hij in maart 1953 lid van de Communistische Partij was geworden, werd hij daar acht maanden later alweer uitgezet, omdat hij had geweigerd zich te onderwerpen aan een verplichte oefening in zelfkritiek,

Hij werd historicus en docent, en schreef in 1964 de "Open Brief aan de Partij", waarin hij samen met een andere historicus felle kritiek uitoefende op de uitbuiting van de arbeidersklasse door de partij. Dit leverde hem een gevangenisstraf van drie jaar op. In 1968 werd hij vervolgens door de autoriteiten beschuldigd van het aanzetten tot studentendemonstraties, waarna hij nog eens voor drie en een halfjaar in de gevangenis verdween.

Kuron was echter niet te stuiten. In 1976 was hij een van de oprichters van het Comité voor de Verdediging van de Arbeiders, in het Pools afgekort tot KOR. Het comité steunde arbeiders die waren ontslagen en die terecht moesten staan omdat ze eerder dat jaar hadden deelgenomen aan een grootschalig arbeidersoproer.

Kuron ontwikkelde zich in de jaren zeventig tot een onvermoeibaar politiek activist; er is bijna geen belangrijke verklaring van de oppositie uit die tijd te vinden waar zijn handtekening niet onder staat; in 1980 werd hij adviseur van de stakers in Gdansk. Ook Kuron werd opgepakt in de decembernacht waarin de staat van beleg werd afgekondigd en werd beschuldigd van poging tot omverwerping van het systeem.

In 1984 werd hij krachtens een amnestie vrijgelaten. Meteen daarna begon hij te ijveren voor de vrijlating van andere politieke gevangenen. Kuron had zitting in de delegatie bij het ronde-tafeloverleg die :ch boog over politieke hervormingen. Ook hij werd in juni in het parlement gekozen. Hij zit in het bestuur van de fractie van Solidariteit.

Geremek

Van de 57-jarige Bronislaw Geremek werd gisteren bekend dat ook hij, evenals Walesa, waarschijnlijk niet in aanmerking zal komen voor het nieuwe ambt. Hij is historicus (specialisme Middeleeuwen) en verwierf aan het eind van de jaren zeventig faam met zijn "Vliegende Universiteit", waarbij hij bij studenten thuis college gaf over de Poolse geschiedenis en cultuur. De bebaarde Geremek, die onder andere vloeiend Frans spreekt, kwam in 1981 op het pad van de arbeidersbeweging

Kort nadat de stakingen op de Leninwerf in Gdansk waren uitgebroken, spoedden hij en Tadeusz Mazowiecki, een andere kandidaat voor het premierschap, zich naar het noorden met een brief van een aantal Poolse intellectuelen, waarin er bij de regering op werd aangedrongen een geweldloze oplossing te vinden. De stakers drongen er vervolgens bij Geremek en Mazowiecki op aan in hun midden te blijven als adviseur.

Die stap betekende een ommekeer in zijn loopbaan. Geremek w?rd op 13 december 1981 gearresteerd, nadat de staat van beleg was afgekondigd. Een jaar later werd hij vrijgelaten, maar in 1985 werd hij ontslagen als hoogleraar omdat hij Solidariteit bleef adviseren. Geremek bleef in de oppositie echter een sleutelfunctie vervullen, en onderscheidde zich door zijn redelijke en gematigde benadering van de ingewikkelde Poolse problemen. Tijdens het ronde-tafeloverleg dat ten grondslag lag aan de politieke hervormingen, leidde hij de delegatie die debatteerde over de politieke onderwerpen, hetgeen uitmondde in de gedeeltelijk vrije verkiezingen van juni: Geremek werd bij deze verkiezingen zelf in het parlement gekozen en werd voorzitter van de fractie van Solidariteit.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 18 augustus 1989

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

Profielschets van Poolse premier(s)

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 18 augustus 1989

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

PDF Bekijken