Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Dordt 'eert' zeeschilder Schotel met expositie

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Dordt 'eert' zeeschilder Schotel met expositie

„Noch door zijn voorgangers, noch door zijn tijdgenoten overtroffen"

5 minuten leestijd

DORDRECHT - Op de overzichtstentoonstelling van Schotel, die beschouwd wordt als een van de beste zeeschilders uit de negentiende eeuw, in het Dordrechts Museum zijn ruim honderd historische schilderijen en tekeningen te zien. Tegelijk met de opening, eind verleden week, vond de officieIe presentatie plaats van een biografie over Schotels leven. Behalve op zijn levensloop, gaat het boek "Een onsterfelijke zeeschilder" ook uitgebreid in op de door Schotel toegepaste schildertechniek en zijn sociale positie als kunstenaar.

Het boek, dat te koop is in het museum, bevat ook een catalogusgedeelte, waarin een overzicht wordt gegeven van de geëxposeerde werken. Het is voorzien van veel zwart-wit- en kleuren-illustraties. Een bezoek aan de expositie (mogelijk op dinsdag tot zaterdag van 10.00'-17.00 uur), die tot en met 28 oktober 1989 te zien is, is de moeite waard. Het feit dat Schotel ruim 150 jaar geleden in zijn geboorteplaats Dordrecht overleed en het gegeven dat de laatste jaren allerlei nieuw en interéssant materiaal over de schilder boven water is gebracht, vormen de aanleiding tot deze presentatie.
Museum-directeur J. M. de Groot zei tijdens een persconferentie dat hij over de tentoonstelling van Schotel zeer tevreden is. „In eerste instantie was ik enigszins beducht voor deze expositie, omdat de schilderijen grotendeels betrekking hebben op de zee, maar het ziet er heel afwisselend uit. Ik beschouw Schotel ook als een bijzonder goed tekenaar. Hij is als tekenaar een 'groot meester'", aldus de Groot. Een speciaal woord van dank richtte De Groot aan dr. J. Erkelens. „Het is zijn verdienste dat veel archiefmateriaal over Schotel aan het licht kwam". 

Briefwisseling

Dr. J. Erkelens werkte vanaf oktober 1988 tot en met maart 1989 intensief aan de biografie van Schotel. In het boek zijn 55 brieven van Schotel in hun geheel opgenomen. Erkelens kreeg voor deze gegevens toegang tot onder andere hét Koninklijk Huisarchief, te Den Haag. Gedurende vier jaar was hij bezig met het verzamelen van allerlei materialen. De brieven van Schotel zijn zeer lezenswaardig. Er blijkt uit dat Schotel ook op geestelijk gebied niet onverschillig was. Zo schrijft hij onder meer aan een van zijn jarige zonen (van wie er een predikant was te Lage Zwaluwe); „God, hoop ik lieve jongen, zal in uw volgend leeve uw leidsman zijn. Houd de deugd voor oogen, bidt dagelijks uwen hemelschen Vader om reinheid des harte en verlichting van uw verstand en het zal uw altoos welgaan".

Wie was nu eigenlijk die vermaarde zeeschilder Schotel? Het boek "Een onsterfelijke zeeschilder" (fe vens de naam waaronder de expositie gepresenteerd wordt) geeft daar een uitvoerig antwoord op. De titel van het boek moet uiteraard figuurlijk "worden opgevat: het zijn Schotels levendige en imponerende schilderijen die voortleven in de herinnering.

Beroepskeuze

Johannes Christianus Schotel werd op 11 november 1787 te Dordrecht geboren. Men kon hem als jongeman vaak, vinden langs de kaden in zijn woonplaats, waar hij met veel belangstelling naar de voorbijvarende schepen keek. Zij wekten in hem het verlangen dm zeeman te worden. Zijn vader was gekant tegen deze beroepskeuze, want hij had zijn zoon voorbestemd tot directeur van de garenfabriek, die onder zijn beheer stond. In 1806 nam de jonge Schotel de zorg van de fabriek op zich. Zijn interesse voor de tekenkunst was echter niet afgenomen en als hij maar enigszins de gelegenheid had, tekende hij in zijn schetsboek, of op alles wat hij maar onder handen kon krijgen. Na tekenonderricht te hebben genoten bij de kaarslichtschilder Meulemans, ging hij zich verder bekwamen bij de bekende gebroeders Jacob en Abraham van Strij.
Tijdens de malaise als gevolg van de overheersing door Napoleon bleven ook voor de garenfabriek de orders uit. Dit gaf Schotel de gelegenheid zich meer aan de schone kunsten te wijden en hij nam les bij de gerenommeerde zeeschilder Martinus Schouman. In 1811 neemt Schotel voor het eerst deel aan een grote tentoonstelling, die van "Levende Meesters" in Den Haag. Het samen met zijn leermeester Schouman gemaakte schilderij over de beschieting van Dordrecht door de Fransen in. 1813 maakte daarbij grote indruk.

De fabriek was intussen opgeheven en Schotel vestigde zich als vrij kunstenaar aan het Groothoofd te Dordrecht, met uitzicht over de rivier. Behalve met historiestukken en stadsgezichten hield hij zich vooral bezig met zee- en riviergezichten: schepen op onstuimige zeeën bij stormweer of op stille wateren, dramatische schipbreuken zoals het vergaan van de Delphine bij Zandvoort of schepen die behouden in de haven terugkeerden.

Russische keizer

Schotel ontving vele bestellingen uit binnen- en buitenland. Zijn werk sierde de paleizen van koningen en prinsen. In 1827 schilderde hij twee zeestukken in opdracht van de Prins van Oranje, die bestemd waren voor de Russische keizer. Ook won hij met zijn- inzendingen naar tentoonstellingen gouden medailles. Naar aanleiding van zijn expositie van 1824 in Amsterdam werd in een beoordeling opgemerkt dat Schotel „...noch door zijn voorgangers, noch door zijn tijdgenoten overtroffen is". Eindelijk, zo werd algemeen beweerd, is de zeeschilderkunst van beroemde zeventiende-eeuwse meesters als Bakhuizen en Van de Velde met de zeestukken van Schotel op zijn minst geëvenaard. Ook m zijn tekeningen wist de Dordtenaar een hoog niveau te bereiken.
Nadat hij de laatste hand had gelegd aan een tekening, van schepen bij onstuimig weer, overleed hij in zijn geboorteplaats in de nacht van 20 op 21 december 1838 aan een beroerte. Dank zij zijn prominente plaats in de Nederlandse schilderkunst en zijn vooraanstaande positie in het Dordtse culturele leven, schonk de plaatselijke burgerij hem na zijn dood een gedenkteken. Dit grafmonument is te zien in der Grote Kerk te Dordrecht.
N.a.v."Een onsterfelijke zeeschilder", door dr. J. Erkelens, drs. J. M. de Groot e.a.; uifg. Waandcrs, Zwolle, 1989; 144 pagina's, ca. 65 illustraties, waarvan 20 In kleur, groot formaat 21,5 gulden. 28 cm; prijs 29,50

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van maandag 21 augustus 1989

Reformatorisch Dagblad | 12 Pagina's

Dordt 'eert' zeeschilder Schotel met expositie

Bekijk de hele uitgave van maandag 21 augustus 1989

Reformatorisch Dagblad | 12 Pagina's

PDF Bekijken