Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Oude Bätz zorgt voor verrassingen

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Oude Bätz zorgt voor verrassingen

Ook Delft wil geschiedenis schrijven in rij van orgelconcoursen

5 minuten leestijd

Ter gelegenheid van het 150-jarig bestaan van het Batz-orgel in de Nieuwe Kerk te Delft werd daar vorige week zaterdag een orgelconcours gehouden voor amateurorganisten. Een dergelijk gebeuren rond de jarige Batz in Delft is geen 'eenjaarsvlinder'. Of, zoals de Nieuwe-Kerk-organist Jan J. van den Berg zegt: Ook Delft gaat mee geschiedenis schrijven in de rij van orgelconcoursen in Nederland. Delft wordt traditie. Dus volgend jaar mag de nu 28-jarige Gorcumer Aldert van Hoornaar zijn in de wacht gesleepte wisselbeker komen verdedigen.

In Delft geen historische verhandelingen over het orgel of over Batz, geen tentoonstelling of symposium, „maar luisteren naar de klanken van het instrument zoals het tot op de dag van vandaag tot ons komt", aldus drs. Douwe E. Cnossen uit Koudekerk aan de Rijn, die deze dag de touwtjes in handen had. Een beter initiatief was nauwelijks denkbaar geweest, gezien het overweldigende aantal aanmeldingen voor het concours. Een groot aantal aanmelders moest worden teleurgesteld. De organisatie heeft gekozen voor een vrije opzet van het concours. Daanbee wordt het uitgesproken wedstrijdelement tot een minimum gereduceerd. „Bovendien komt het aanhoren van een zelfde stukje muziek na twintig keer je strot uit", zegt Jan J. van den Berg kernachtig.

Rekenschap

De eenentwintig deelnemers aan het orgelconcours heetten amateur-organisten. Achter dit etiket gingen echter professionele prestaties schuil. Jurylid Gerard Bal uit Naaldwijk verwoordde het zo: prestaties van hoog niveau. Wel merkte hij op dat de deelnemers in het algemeen zich te weinig rekenschap hadden gegeven van de specifieke eigenschappen van een Batz-orgel. Zo bleek bij voorbeeld een op papier uitgezochte registratie met een gemiddeld klankbeeld van een midden-negentiende-eeuws orgel voor ogen, voor luisterende oren£p de oude Batz in Delft enigszins anders I uit te pakken. Met name het pedaal bleek dan onderbezet of, zoals in Francks derde koraal, nauwelijks hoorbaar. Anderzijds was het halve uurtje voorbereidingstijd achter de klavieren van het instrument voor de deelnemers wel een aardige testcase. „Ook daar moetje dan in de keuze van je orgelwerk maar rekening mee houden", aldus het'eenparig commentaar van de jury. Opvallend was de keuze voor Bach: negen keer.

Geheim

De eerste kandidaat opende met de bruisende pedaalsolo van Buxtehudes Preludium, Fuga en Ciacona in C-dur. Hij vertolkte het hele werk trefzeker en uiterst muzikaal. Deze eerste klap was een daalder waard. Gehinderd door de geheimzinnige verborgenheid wie de kandidaat is die achter een volgnummer schuil gaat -zoiets doet zich alleen maar voor in de orgelwereld-, heb ik er een aantal onderaan de orgeltrap opgewacht. Die eerste klap kwam van de 39-jarige Vlaardinger Jan de Bloeme. „De muziek van Buxtehude ligt me wel en het ging lekker", vond hij. Naar later zou blijken, werd hij hoog gewaardeerd, maar viel hij net buiten de eerste drie.
Een volgende kandidaat vergat dat hij in muzikaal opzicht met koraalvoorspelen van Bach iets moest vertellen. Daarna Bachs e-moll, die leed aan muzikale verstarring, talloze uit de maat lopende passages en bovendien gekweld werd door een overmatig enthousiasme van de Delftse, niet-Batz-eigen Bazuin 32 voet. Slechts in de slotakkoorden had deze niet misstaan.
De veertigjarige staal- en betonconstructeur André Potter uit Almere, in 1985 eerste-prijswinnaar in Elburg, die vorig jaar een eervolle vermelding kreeg in Leens, bracht op professionele wijze Bachs a-moll. Helaas een wat zwak geregistreerd pedaal, maar het geheel overtuigde vanwege de intense muzikaliteit. Maar ook hij zou net niet bij de eerste drie zijn.

Imponerend

De wisselbeker, de eerste prijs, was voor Aldert van Hoornaar, van beroep bibliothecaris en leerling van Jan Bonefaas. Begin juni behaalde hij op het orgelconcours in Gorcum eveneens de eerste prijs in zijn categorie en nog wel met hetzelfde orgelwerk: Fuga in a-moll van Albert Becker (1834-1899). Als compositie geen indrukwekkend werk, maar Hoornaar gaf een uitstekende demonstratie van het gehele orgel.
César Francks derde koraal is niet niks. Toch had ik de indruk dat de 23-jarige Jan Dekker uit Sliedrecht, leerling van Bram Beekman en Bonefaas en eerder prijswinnaar in Elburg en Gorcum, zich er met het Delftse orgel onder handen een beetje op had verkeken.
Dat de Finale uit de vijfde symfonie van Vierne zou scoren, stond na afloop wel vast. Wat een formidabele vertolking. Niettemin hoor ik bij Vierne toch een anderssoortige orgelklank dan die van de Delftse Batz. Vertolker: de zeventienjarige Kees Nottrot uit Bolsward, leerling van Wim van Beek en Ben van Oosten, vorig jaar winnaar van het Hanzesteden-orgelconcours met de Esdur van Bach. Volgend jaar, op 21 januari, zal Kees de hele zesde symfonie van Vierne spelen in de Notre'Dame te Parijs. Kees gaat na zijn atheneum de muziek in. Hij kreeg van de Delftse jury de derde prijs; een sculptuur als aandenken. De tweede prijs, eveneens een sculptuur, was voor de zestienjarige Delftse muziekschoolleerling Arjen Leistra (leerling van Christiaan Ingelse) met Bachs e-moll uit de acht kleintjes, een Bachkoraaltje en een trio van Sorge.
Helaas was ik geen getuige van zijn verrichtingen. Nog net kon ik deelgenoot zijn van de slotakkoorden van niets minder dan Francks Pièce Héroique, die door de hekkeslüiter van het concours werden neergezet. Net als voor Vierne, gingen daarvoor de handen op elkaar. Na de prijsuitreiking 's avbnds gaven de juryleden Gerard Bal, Jan J. van den Berg en Jaap Kronenburg een juryconcert.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 25 augustus 1989

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

Oude Bätz zorgt voor verrassingen

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 25 augustus 1989

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

PDF Bekijken