Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Kaoenda gastheer van De Klerk

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Kaoenda gastheer van De Klerk

Zakenlui Zambia zijn anti-apartheidsretoriek van hun president beu

6 minuten leestijd

RANDBURG - In Zambia heeft maaandag een historische ontmoeting plaats. Op die dag zal Zambia's president, Kenneth Kaoenda, de hand schudden van de nieuwe Zuidafrikaanse regeringsleider, Frederik de Klerk. In meer dan één opzicht is dit treffen historisch. De ontmoeting kan het begin zijn van toenadering tussen het blanke zuiden en zwart Afrika.

Volgens Kaoenda staat Afrika op de drempel van een tijdperk waarin onderhandelingen en verdraagzaamheid het zullen winnen van confrontatie en geweld. En volgens De Klerk is zijn gesprek met Kaoenda ook bedoeld om Zuid-Afrika uiteindelijk desorganisatie van Afrikaanse Eenheid (OAE) binnen te loodsen. Er moet nog wel het een en ander gebeuren voor het zover is, maar aan beide kanten bestaat de wil om er iets van te maken.
Westerse media doen het voorkomen alsof De Klerk bij Kaoenda op het matje wordt geroepen, alsof Kaoenda op 28 augustus in de Zambiaanse stad Livingstone De Klerk zal dreigen met sancties als de apartheid niet gauw wordt opgeheven. De New York Times heeft zelfs geschreven dat Kaoenda vanuit een positie van macht De Klerk zal confronteren.

Pretoria 's pluspunten

Dit is onzinnig. Als er iemand vanuit een krachtige positie kan praten, is het zeker De Klerk wel, vooral als hij een man als Kaoenda tegenover zich vindt.
Frederik de Klerk heeft in de botsing met zijn voorganger Pieter Botha bewezen een politicus van formaat te zijn. Hij kan Kaoenda erop wijzen dat miljoenen Zuidafrikanen op 6 september naar de stembus gaan en dat zij uit een veelheid van kandidaten kunnen kiezen. Hij kan Kaoenda er tevens op attent maken dat regeringsleiders van Zuid-Afrika op democratische wijze aan de macht komen, dit in tegenstelling tot mensen als Kaoenda, die jaar na jaar via 'verkiezingen' met slechts één kandidaat en één toegestane partij de macht in handen houden.
De Klerk zou tevens Kaoenda kunnen zeggen dat in zijn land een gezonde vakbeweging bestaat en dus niet, zoals in Zambia, een door de regering geleide staatsvakbond, die het bestaan van andere vakbonden volkomen uitsluit. En ten slotte zou De Klerk de Zambiaanse president kunnen vragen naar zijn economische vooruitzichten, de volksgezondheid, het onderwijs en zijn toekomstverwachtingen - en dan zal Kaoenda beschaamd zijn mond moeten houden, want vergeleken met Zuid-Afrika is er van de Zambiaanse sociale structuur niets meer overgebleven.

Voedselrellen

Neem de economie. Kaoenda is er in geslaagd om van het eens zo rijke Zambia in vijftien jaar tijd een bedelaar te maken. Was vroeger de belangrijkste bron van inkomsten de koperexport, nu is Zambia aangewezen op westerse ontwikkelingshulp. Zambia heeft een buitenlandse schuld van 6 miljard dollar. De inflatie staat op 60 procent. In een periode van twaalf jaar is het inkomen per hoofd van de bevolking met 30 procent gedaald. In hetzelfde tijdvak is op de post onderwijs op de nationale begroting met 62 procent besnoeid. De kindersterfte is tweemaal zo hoog als tien jaar geleden.
Sinds begin juli vinden overal in Zambia voedselopstanden plaats omdat de gewone levensmiddelen zoals brood, melk en spijsolie in korte tijd 300 procent in prijs zijn gestegen. De gewone Zambiaan kan zich nu alleen nog maïs permitteren.
Eerder dit jaar gaf Kaoenda zijn ambtenaren (en zichzelf) 25 procent salarisverhoging. Maar de mijnwerkers in het kopermijngebied kregen maar 12 procent, hetgeen resulteerde in stakingen en ongeregeldheden, waarbij eerder deze maand drie mensen door de politie werden gedood.

Bedelaarsmentaliteit

Twintig jaar geleden ging het nog goed. De export van koper had van Zambia een van de rijkste staten van Afrika gemaakt. Kaoenda besteedde het geld aan verbetering van de medische verzorging, wegenaanleg en het onderwijs. De mensen trokken naar de steden om een graantje mee te pikken van de nieuwe rijkdom. Gevolg: de landbouw raakte achterop en Zambia moest steeds meer voedsel importeren. Dat kon allemaal vanwege de aanhoudend hoge marktprijzen die de wereld voor het Zambiaanse koper wilde betalen.
In het midden van de jaren zeventig ging het allemaal mis. De koperprijzen gingen dalen. Kaoenda trof geen tegenmaatregelen. Wat hij had moeten doen (en dit is de mening van organisaties zoals de Wereldbank), was de agrarische industrie, nieuw leven inblazen. De Zambiaanse landbouwgrond behoort tot de beste in de wereld.

Maar in plaats daarvan ontwikkelde zich bij Kaoenda een bedelaarsmentaliteit. Door Zuid-Afrika te beschuldigen van destabilisering en de wereld op te roepen om dat land te isoleren, wist hij internationaal respect af te dwingen, ondanks de economische chaos die hij in eigen land had geschapen. Kaoenda is het perfecte voorbeeld van een staatsman die zijn binnenlandse mislukkingen weet te verdoezelen door het buitenland, in dit geval Zuid-Afrika, van van alles en nog wat te beschuldigen.

Niet alleen heeft de economische malaise tot gevolg gehad dat de Zambianen in veel gevallen honger lijden, ook de volksgezondheid holt achteruit. Zambia telt na Oeganda het grootste aantal aidsgevallen van Afrika. De helft van alle dienstplichtige militairen blijkt besmet te zijn met het aidsvirus.
Kaoenda's eigen zoon is aan de gevolgen van aids overleden. Aids is volksvijand nummer één, maar Kaoenda wil dit niet erkennen.

Achter Thatchers rokken

In eigen land wordt Kaoenda niet serieus genomen. Zambiaanse zakenlui, die met honderden tegelijk in Zuid-Afrika zaken komen doen, vinden het jammerlijk dat hun land door Kaoenda's falen tot de bedelstaf is gebracht. Zambia ontvangt hulp van veertien VN-organisaties, achttien westerse donorlanden en bijna zeventig particuliere hulporganisaties. Hun totale steun bedraagt 3 miljard dollar per jaar. Dat geld verdwijnt al_s sneeuw voor de zon. Een Zambiaanse zakenman verzuchtte onlangs: „Ik zou graag willen dat onze president meer aandacht aan zijn eigen problemen schonk dan aan de problemen van Zuid-Afrika".
Ondanks Kaoenda's falen werd hij geschikt geacht om dit jaar het voorzitterschap van de zogeheten frontlijn-staten op zich te nemen. Dat geeft hem de positie vanwaaruit hij Frederik de Klerk de les zal kunnen lezen. Of De Klerk er zich iets van zal aantrekken, is nog maar de vraag.

Zonder Zuid-Afrika zou Zambia als land eenvoudig ophouden te bestaan. De veestapels van Zambia blijven voortbestaan dank zij de vaccins die Zuid-Afrika levert. In de winkels van Zambia vindt men bijna uitsluitend Zuid-Afrikaanse levensmiddelen. Auto's en bussen rijden op Zuid-Afrikaanse banden. De ziekenhuizen zijn uitgerust met apparatuur afkomstig uit Zuid-Afrika. Medicijnen komen ook uit het zuiden, evenals onderdelen voor de mijnbouw.

Desondanks blijft Kaoenda roepen om een totale boycot van Zuid-Afrika. Hij kan zich deze retoriek permitteren omdat hij weet dat premier Margaret Thatcher van Engeland tegen sancties is en dit standpunt zowel binnen de Europese Gemeenschap als in het Britse Gemenebest met succes verdedigt. Met andere woorden: Kaoenda verschuilt zich achter de rokken van Thatcher.

De Klerk weet dat en Kaoenda weet dat De Klerk dat weet. Toch zal de Zambiaanse president straks zijn Zuid-Afrikaanse collega de les lezen, tenminste in het openbaar. Binnenskamers zal hij De Klerk vermoedelijk heel andere dingen toefluisteren. Eén ding staat vast: De Klerk zal zich tegenover Kaoenda niet hoeven te schamen, integendeel. 

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 26 augustus 1989

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

Kaoenda gastheer van De Klerk

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 26 augustus 1989

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

PDF Bekijken