Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Spanning en toeval in Soedan en Zwartewoud

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Spanning en toeval in Soedan en Zwartewoud

Hans van Holten en Rik Valkenburg in jeugdserie Groene AnkerreekS

5 minuten leestijd

Een van de kenmerken van een goed geschreven verhaal is dat het toeval in de opeenvolging der gebeurtenissen er een te verwaarlozen rol in speelt. De ontwikkelingen moeten op een spontane wijze uit elkaar voortvloeien, waarbij allerlei ontmoetingen die uit de lucht komen vallen vermeden dienen te worden. Dat wil niet zeggen dat er geen plaats is voor het verrassende, maar dat betekent dat de opbouw van een verhaal aan een aantal criteria moet voldoen.

De levensbeschouwing van de schrijver is in dezen ook van invloed op het verhaal of de roman. Neem "Het paradijs" van Jan Overduin, waar de hoofdpersoon zich in een uitzichtsloze toestand naar de waterkant begeeft. Juist dan leidt een spelend kind zijn aandacht af. Is dit 'toevallig' of heeft God het levenseinde van deze man niet gewild? Het goddelijke ingrijpend, de deus ex machina, is een veel voorkomend motief in de literatuur.

Gods leiding

Hans van Holten, jarenlang docent kinderliteratuur aan de pabo Felua in Ede en recensent van kinderboeken in deze krant, heeft zijn nieuwste jeugdroman "Toeval bestaat niet" genoemd. Centraal thema in dit verhaal is de leiding van God in het leven, ook door jongeren ervaren. In dit spannende jongensboek verhaalt Van Holten over de leraar Jan Akker die geen orde kan houden, over Bastiaan en Karel die met hun alternatieve schoolkrant behoorlijk in de problemen komen, en over oom Adrie met wie de jongens naar het Zwartewoud mogen als hun oom daar stof voor toeristische artikelen gaat opdoen.

Van Holten hanteert een stijl waarin vaart zit en die zodoende goed aansluit bij de inhoud van het boek. De verschillende draadjes van het verhaal worden uiteindelijk keurig aan een geknoopt. Het is jammer dat hij vanwege de ontknoping een wel erg toevallige ontmoeting nodig heeft. Tot in de titel toe is dit gecamoufleerd: „„Wat een stom toeval eigenlijk", verbrak Karel het zwijgen, dat we hier, helemaal in het Zwartewoud, meneer Akker tegen het lijf lopen". (...) „M'n moeder zegt altijd: Toeval bestaat niet. En zeker geen stom toeval". Karel was door die opmerking even verrast. Hij zweeg een paar seconden voor hij antwoordde: „Je bedoelt dat dit bij wijze van spreken zo moest gebeuren!" „Ja". Bastiaan zocht naar woorden. Hij zuchtte. „Ik vind het soms zo moeilijk om over die dingen te praten. Maar diep binnen in me geloof ik dat God ons leven leidt... En dat alles> wat er gebeurt een bedoeling heeft".

Spontaan

Van Holten heeft hier het geloof in de voorzienigheid gebruikt om de toevallige ontmoeting in het Zwartewoud die de ontknoping van zijn boek inleidt te rechtvaardigen. Waar we belijden dat in de Godsregering niets aan het toeval overgelaten wordt, is er evenwel ook in de Schrift zelf ruimte voor menselijk toeval: "En bij geval kwam een zeker priester denzelven weg af, en hem ziende. ging hij tegenover hem voorbij" lezen we in de gelijkenis van de barmhartige Samaritaan (Lukas 10).
Ondanks deze opmerkingen heeft Van Holten met deze jeugdroman een boek geschreven waarin de (christelijke) boodschap spontaan geïntegreerd is met het (avontuurlijke) verhaal. Meer van dergelijke uitgaven zullen de reputatie van de Groene AnkerreekS goed doen. En wat belangrijker is: geven jongeren ontspannen leesmomenten.

Gijzeling in Boma
In dezelfde reeks, eveneens in de jeugdserie, verscheen "Spanning in Soedan" van Rik Valkenburg. Piloot Martin Overduin wordt na zijn landing in het Zuidsoedanese Boma door een aantal rebellen, die het hele dorp bezet hebben, gegijzeld. Vijftien dagen wordt er geleefd tussen hoop en vrees. Ook de bevrijding gaat met de nodige spanning gepaard.

Dit verhaal is waar gebeurd en later door Overduin aan de schrijver verteld. Hoe spannend en avontuurlijk de gebeurtenissen ook mogen zijn, het neemt niet weg dat de vorm waarin de schrijver zijn boodschap giet rammelt. De levensloop van Overduin, een uit Nederland afkomstige Canadees, die voor het zendingswerk vloog, wordt verteld in plaats van verhaald, waarbij vele tussenvoegingen het verhaal nodeloos ophouden: „Hij (Overduin, PJV) ziet de toekomst somber in. Ze mogen hier nu wel slapen, maar waarom laten de rebellen .hen niet vrij? Wat zijn'ze met hen van plan? Hij zegt er later dit over: „Mijn hart was zwaar en ik beefde nog bij de gedachte dat we zo dicht bij de dood waren geweest tijdens de beschietingen"".

Angst

Valkenburg geeft tevens de angst van Overduin om te moeten sterven weer. „Als ik naar mezelf keek, dacht ik dat er voor mij geen hoop was. Gelukkig brak Gods genade door. Ik leerde van alles af te zien en alleen naar Jezus te kijken en naar Zijn beloften en toen kwam er vrede in mijn hart, maar dat ging niet zomaar vanzelf", zegt de piloot later in een interview in de Schakel.
N.a.v. "Toeval bestaat niet", door Hans van Holten,
uitg. Groen, Leiden, 1989,104 biz., prijs 16,50;
"Spanning in Soedan", door Rik Valkenburg,
uitg. Groen, Leiden, 1989,126 blz., prijs 16,50.
Beide boeken verschenen in de jeugdserie van de Groene AnkerreekS.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 1 september 1989

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

Spanning en toeval in Soedan en Zwartewoud

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 1 september 1989

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

PDF Bekijken