Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Kok komt graag solide en degelijk voor de dag

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Kok komt graag solide en degelijk voor de dag

PvdA-leider steekt geen vuurwerk af

5 minuten leestijd

De eerste man van de grootste oppositiepartij heeft het nooit gemakkelijk. Als hij een scherp oppositieleider is die de regering en de regeringsfracties voortdurend aanvalt, is hij een schreeuwerd, iemand die lucht verplaatst. Toont hij zich daarentegen iemand die hard werkt en zich inhoudelijk in de zaken verdiept, dan wordt hij al snel saai genoemd.

In dit spanningsveld heeft Wim Kok, die na twaalf jaar FNV in 1986 overstapte naar de politiek, zich een plaats moeten verwerven. Al snel werd duidelijk dat Kok tot de tweede groep behoorde. De partij heeft hem ingehuurd om een solide en degelijk gezicht aan de PvdA te geven, de partij moest tegen de nieuwe verkiezingen een natuurlijke coalitiepartner zijn voor het CDA.

In die doelstelling is Kok zeker geslaagd. Zijn rustige aanpak verschafte hem het krediet van een harde werker. Sommigen noemen dat saai. Volgens hun visie moet een oppositieleider vooral iemand zijn die voortdurend contact houdt met journalisten, veel tijd neemt voor informeel contact en koste wat kost zijn grote politieke tegenstanders met grote woorden zoveel mogelijk hakken zet. Maar Kok is niet iemand die vuurwerk afsteekt. In feite staat de cultuur fejrfa''élke van het Binnenhof hem tegen. Hij wil is "Werken. Naar verluidt morgen' om half negen aanvfcezig. Is-dat 'iitót hêf'gé^al, zo gaat het praatje, dan is hij er om acht uur. Hij werkt, overlegt, vergadert, studeert, leest en evalueert.

Punten

Als hij de degens kruist met zijn grote politieke tegenstander, Lubbers, wil hij graag op punten winnen. Die keren dat het gevecht plaatsvond, lukte dat Kok echter niet. Daarvoor is Lubbers naast een harde werker te veel politicus. Ook ervaring speelt hierbij parten. Lubbers is sinds 1973 gepokt en gemazeld in de politiek. Kok is in feitje nog een groentje. Tijdens het debat over de val van het kabinet werd Kok verslagen door Lubbers.
Datzelfde gebeurde tijdens het debat over de uitlatingen van minister De Korte van economische zaken over het staatsbezoek van koningin Beatrix aan Japan. Kok had een debat aangevraagd met de minister-president om hem te kapittelen dat 'zijn' ministers zulke ongenuanceerde uitspraken deden. Lubbers draaide de rollen om: hij kapittelde De Korte door te zeggen dat diens opmerkingen thuishoorden in de categorie "eens en nooit weer". Kok stond erbij en keek ernaar.

De eerste start van Kok in de politiek was niet slecht. Alhoewel er bij de FNV niet zoveel verwachtingen waren („Nieuw elan hoeven we van Wim niet te verwachten") kreeg Kok toen hij in de zomer van 1986 in de groene bankjes van de Tweede Kamer plaatsnam een weinig negatieve pers. Ook de snelle overdracht van het fractievoorzitterschap door Den Uyl aan de kroonprins werd niet bekritiseerd. Kok werd wel meteen in het diepe gegooid. Zijn maiden speech hield hij als fractievoorzitter van de grootste oppositiepartij, toen de  Kamer discussieerde over de regeringsverklaring van het kabinet-Lubbers II.

Realist

Overigens bleek net na zijn aantreden al dat hij niet zo houdt van oppositievoeren. „Het woord alleen al bevalt me niet. Het is het tegendeel van verzoenend", zei hij in een interview met Vrij Nederland. Dat tekent Kok. Hij is realist, pragmaticus, geen ziener, geen man van bevlogen idealen, maar een doener die gericht is op het resultaat.

In de eerste negen maanden van 1987 ging er het een en ander mis. Kok bleek niet in staat echt leiding te geven aan de fractie. Tijdens het debat over het al dan niet leveren van duikboten aan SaoediArabië waren er maar liefst tien PvdA'ers die tegen een motie stemden die ingediend was door een van hun fractiegenoten. Kok opereerde ook veel te vrijblijvend in de affaire Van den Bergh, het PvdA-kamerlid dat aftrad vanwege vermeende duistere praktijken met de aandelen. Daaraan voorafgaand rolden de PvdA'ers ruziënd over straat over de vraag of de koppeling tussen lonen en uitkeringen al dan niet gehandhaafd moet blijven.

Dieptepunt

Het dieptepunt was het debat over de positie van minister Braks naar aanleiding van de visserijfraude. De PvdAfractie was zo verdeeld dat er zelfs ^een motie van afkeuring werd ingediend. De kritiek die Kok to^picreeg was niet mals: Hij was niet in stliSf: leiaingrtegeven, hij liet de zaken maar op hun beloop, hij had geen politiek inzicht en kon geen strategie uitstippelen.
Ook de vernieuwingsdiscussie naar aanleiding van Schuivende Panelen bleek een flop. Er waren heel hoge verwachtingen geschapen over een totaal nieuwe koers, maar die kwam er niet. Toch heeft Kok het karakter van zijn partij gewijzigd. De drammerigheid van de PvdA onder Den Uyl, de ononderhandelbare strijdpunten zijn verdwenen en een zeker realisme is daarvoor in de plaats gekomen. Intern is daarover in de fractie kritiek. Men wil wat meer politieke strijd, meer strategie, de regeringsfracties vaker onderuit halen.
Daar is Kok niet voor in. Aan achterkamergesprekken, gekonkelefoes met bepaalde journalisten, het ontketenen van veel politiek theater en het uitzeggen van beloftes die toch niet waargemaakt kunnen worden, heeft Kok geen enkele behoefte. Hij wil vooral degelijkheid uitstralen.

Meer bestuurder

Ondanks de kritiek op de saaiheid, die het onvermijdelijke gevolg is van deze opstelling, staat de PvdA toch vierkant achter haar leider en het veelgehoorde excuus is dan dat Kok meer bestuurder, meer doener is dan oppositieleider.
Toch is het nog te vroeg om te zeggen dat Kok capaciteiten heeft als bestuurder.
Dat zal eerst moeten blijken. Iemand die geruime tijd moeite heeft gehad het doosje met vlooien dat PvdA-fractie heet, bij elkaar te houden, is niet per definitie in staat tot het beheren van een kast met ambtenaren, laat staan van een kabinet met ministers.
 

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 2 september 1989

Reformatorisch Dagblad | 30 Pagina's

Kok komt graag solide en degelijk voor de dag

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 2 september 1989

Reformatorisch Dagblad | 30 Pagina's

PDF Bekijken