Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Evangeliënharmonie in kinderbijbel afgewezen

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Evangeliënharmonie in kinderbijbel afgewezen

Boek ds. Smitt is te kritisch jegens kinderverhalen

5 minuten leestijd

KAMPEN — „Synthetisch vertellen is in strijd met de inspiratie van de Heilige Geest". Bovenstaande zin geeft in het kort weer wat de inhoud van het boek van ds. J. W. Smitt is. Het boek heeft als titel: "Evangelieverhalen en Evangelievertellingen". De auteur vergelijkt in dit boek de Evangeliebeschrijvingen in de Bijbel met de Evangelieverhalen zoals we die in vele kinderbijbels tegenkomen. Het boek is bedoeld voor hen die kinderen de Bijbel willen doen verstaan.

Terecht stelt de auteur dat een kinderbijbel moet helpen bij het verstaan van de Bijbel. Hij onderzoekt of het juist is dat bijna alle kinderbijbels gebruik maken van een zogenaamde evangeliënharmonie. Op pag. 75 treffen wij de volgende conclusie aan: „Maar de werkelijkheid van een gebeurtenis, samengesteld uit parallelle plaatsen in een evangeliënharmonie, is in strijd met de vormgeving van de werkelijkheid, die de Heilige Geest heeft laten beschrijven in elke evangeliebeschrijving afzonderlijk. Daarom is synthetisch vertellen in strijd met de inspiratie van de Heilige Geest. En daarmee hebben wij de samenstelling en de beschrijving van de zogenaamde kinderbijbels als stof voor de vertelling afgewezen".

Geen harmonie

In hoofdstuk komen doel en gedachtengang van de vier evangeliebeschrijvingen aan de orde. In hoofdstuk 2 wordt gesteld dat de verhaalorde van de evangeliebeschrijvingen niet mag worden vervangen door de vertelorde van een evangeliënharmonie. Een evangeliënharmonie is de beschrijving van alles wat de vier evangelisten meedelen in zo mogelijk historische volgorde om er zo een harmonisch en historisch geheel van te maken. Zo'n evangeliënharmonie wordt door de auteur betiteld als een vijfde evangelie. In hoofdstuk 3 wordt de harmonistische exegese, waaraan ook Calvijn zich 'schuldig' heeft gemaakt; afgewezen. Deze methode verdeelt de evangelieverhalen in stukjes.
De gelijkluidende stukken worden bij elkaar genomen en samen verklaard. In hoofdstuk 4 wordt de fragmentarische behandeling afgewezen die in vrijwel alle kinderbijbels te vinden is, omdat dan gedachtengang en verband in de evangeliebeschrijvingen worden verwaarloosd.

Tegen selectie

Positie wordt gekozen tegen selectieve behandeling, detaillistische behandeling en separatieve behandeling. Bezwaar van de auteur is dat er respectievelijk gedeelten behandeld worden, dat kleinigheden het geheel overheersen en dat zaken die bijeen horen uiteen worden gehaald. Hoofdstuk 5 gaat over de betekenis en plaats van parallelle plaatsen in de evangeliebeschrijvingen voor de vertelling.
In hoofdstuk 6 wordt betoogd dat synthetisch vertellen onjuist is. Bij het vertellen mag alleen illustratief en informatief uit de andere evangeliebeschrijvingen geput worden. Op pag. 78 lezen wij: „Illustratie en informatie moeten wel onderscheiden worden van combinatie, want zij mogen nooit worden gebruikt tot aanvulling van het behandelde Schriftgedeelte, maar alleen tot verklaring daarvan, zonder de tekst daarvan te veranderen". In hoofdstuk 7 wordt een synopsis van de paasverhalen afgewezen. Wel mag er sprake zijn van illustratie en informatie.

Conclusie

De conclusie vinden wij op pag. 108 van het boek:
1. De vier evangelieverhalen moeten afzonderlijk worden verteld in overeenstemming met de beschrijving, de samenstelling en de gedachtengang van de bijbelschrifvers.
2. De evangelieverhalen kunnen alleen in relatie tot elkaar worden uitgelegd en verteld door verduidelijkend gebruik van illustratie en informatie, maar die relatie mag geen combinatie zijn volgens een evangeliënharmonie of een dergelijke synthetische vertelling.
3. Hoewel de evangelisten de gebeurtenissen en woorden van Jezus op verschillende wijze weergeven, hebben de schrijvers van de zogenaamde kinderbijbels niet het recht om ook eigenmachtig de gebeurtenissen uit het verhaalverband te halen en in een andere vertelorde weer te geven en de woorden van Jezus om te werken naar eigen zin en mening in strijd met de verhaalorde van de evangelisten.
4. De verteller behoort met de Bijbel in de hand na bestudering en voorlezing van het evangelieverhaal op zijn of haar eigen manier en in eigen stijl de evangelieverhalen aan de kinderen te vertellen met het oog op hun leeftijd.

Beoordeling

Het is een goede zaak eens na te denken over gebreken die zogenaamde kinderbijbels inderdaad vertonen. Er kan sprake zijn van een zelf uitgedachte volgorde. Is een fragmentarische, selectieve, detaillistische en separatieve behandeling principieel gezien wel-juist? Moeten kinderen niet leren heel de Bijbel te verstaan? Is het inderdaad geen goede zaak om niet met één of meer kinderbijbels in de hand de vertelling uit de Bijbel voor te bereiden, maar met de Bijbel zelf in de hand en de zeer waardevolle kanttekeningen?

We kunnen ons echter niet aan de indruk onttrekken dat de auteur in zijn conclusie te ver gaat. Onzes inziens is niet voldoende gehonoreerd dat de Heilige Geest de Auteur is ook van de vier evangeliebeschrijvingen. We onderschrijven in dit verband wat J. van Bruggen schrijft in "Woord en School", oktober 1978: „Daar de evangeliën dikwijls op gelijke daden betrekking hebben en geschreven zijn door dezelfde Auteur, de Heilige Geest, verzet de aard van de evangeliën zich niet tegen het synthetisch vertellen. Dit gebeurt in de kinderbijbel. Deze berust op een soort evangelie-harmonie".
N.a.v: "Evangelieverhalen en evangelievertellingen'',
door ds. J. W. Smitt; Uitg. Van den Berg te Kampen,
1988; paperback; 118 blz.; prijs: 16,50 gulden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 19 september 1989

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

Evangeliënharmonie in kinderbijbel afgewezen

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 19 september 1989

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

PDF Bekijken