Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Eerste transgene muis met patent loopt rond, maar politici zwijgen stil

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Eerste transgene muis met patent loopt rond, maar politici zwijgen stil

Staatscommissie genetische-manipulatieteclmieken moet er zo snel mogelijk komen

4 minuten leestijd

In Amerika is onlangs de eerste transgene muis gepatenteerd. Door het Europees patentbureau is op technische gronden de patentaanvraag afgewezen. Men vond deze muis niet origineel genoeg. Aan de ethische vraag of dieren-Wel patenteerbaar zijn heeft het patentbureau geen boodschap. Het antwoord daarop dient de politiek te geven, Maar uit die hoek zijn op de tientallen vragen die rond de genetische manipulatie gesteld kunnen worden nog maar weinig concrete antwoorden gekomen.

virus bezorgen, eigenschappen van bacteriën naar planten overbrengen, enzovoorts. Aanvankelijk richtte zich deze technologie zich op het inbrengen van erfelijke informatie van nuttige eiwitten zoals insuline en groeihormoon in bacteriën en andere micro-organismen zijn een goedkope bron van eiwitten die anders maar moeizaam en tegen hoge kosten te maken zijn.

Maar het is niet bij de micro-organismen gebleven. Er worden ook planten en dieren met 'vreemde' erfelijke eigenschappen geconstrueerd. Rond deze gemanipuleerde of „transgene" dieren is nu een strijd gaande over de vraag of ze gepatenteerd kunnen worden.

Achtergronden

Rond de eeuwwisseling werden de erfelijkheidswetten van Mendel herontdekt. Die wetten gaan uit van erfelijke factoren die van generatie op generatie werden doorgegeven. In de jaren veertig werd ontdekt dat die factoren (of genen, zoals ze nu heten) ! bestaan uit DNA, een chemische verbinding met vier bouwstenen, die meestal met hun initialen A, T, G en C worden aangeduid.

In 1953 werd de structuur van het DNA ontsluierd. Het bleek een spiraal van twee strengen waarin de volgorde van de A, T, G en C's de erfelijke boodschap bepaalt.

De code van de erfelijkheid werd in de jaren zestig gekraakt en bleek in de hele natuur gelijk. Een bepaald stuk DNA wordt door elk levend organisme in dezelfde boodschap vertaald. Deze uitwisselbaarheid is de basis van de recombinant-DNA-technologie.

In de jaren zeventig werden de nodige technieken ontwikkeld om erfelijke eigenschappen of genen op te sporen, uit te knippen en te plakken en ze op de goede manier in organismen , in te planten. In 1978 was men zo ver dat het eerste

De wetenschap realiseerde zich meteen dat de recombinant-DNAtechnologie vormen van leven oplevert. De ontwikkeling van de techniek is zelfs een tijdlang gestaakt om de met het bestuderen van gevolgen. Men was vooral bang dat er micro-organismen zouden ontstaan die méijs en milieu konden bedreigen. Als gevolg hiervan werden allerlei veiligheidsvoorschriften opgesteld waaraan onderzoek op dit gebied moet voldoen. Ethische vragen werden nauwelijks gesteld.

In Nederland is de ad-hoc-recombinant-DNA-commissie actief, die bepaalt onder welke condities dit soort onderzoek mag worden uitgevoerd. We hebben ook de commissie-Oele gehad die zich met de maatschappelijk/ethische aspecten van de nieuwe biologische-manipulatietechnieken heeft beziggehouden. Deze commissie adviseerde in haar eindrapport in 1983. behalve de technische ad-hoc-commissie ook een permanente ethische commissie in te stellen om de nieuwe ontwikkelingen te toetsen. De regering heeft dat voorstel niet overgenomen.

Uit de verkiezingsprogramma's van de meeste partijen blijkt dat er thans in de politiek een meerderheid is voor het instellen van een staatscommissie op dit gebied.

Deze commissie dient er dan ook zo snel mogelijk te komen. Alvorens in die commissie de patenten op transgene dieren ter sprake komen, zou eerst de vraag beantwoord moeten worden of het maken van transgene dieren zelf niet aan strikte voorwaarden moet worden gebonden.

Zo wil men de techniek gebruiken voor het verbeteren van de eigenschappen van landbouwhuisdieren. Nog los van de vraag of we inderdaad zitten te wachten op nog meer melk of nog meer vlees, kan men zich afvragen of deze toepassing vooralsnog niet overbodig is. Het erfelijkheidsonderzoek bij deze dieren staat nog in de kinderschoenen en men kan beter de nieuwe technieken om DNA te bestuderen gebruiken om de klassieke veredeling te verbeteren.

Ook zijn er plannen om met transgene dieren allerlei vreemde eiwitten als hormonen en vaccins te produceren. Dat is nauwelijks te verdedigen omdat er alternatieve methoden bestaan zoals produktie in micro-organismen en zoogdiercellen.

Ik ben geen principiële tegenstander van het maken van transgene dieren, mits daarmee belangrijke medisch-biologische problemen als kanker en dementie kunnen worden opgelost. Men heeft dan echter wel de plicht aan te tonen dat er geen alternatieven zijn. Ik ben dus voor een verbod, tenzij. Natuurlijk kunnen er ook in zo'n "tenzij" bepaalde economische belangen zitten die moeten worden beschermd. Maar die bescherming kan op andere wijze tot stand worden gebracht dan via patenten op dieren, die tot absurde consequenties zullen leiden.

Dr. H. Schel lakens is plaatsvervangend directeur van het Primatencentrum TNO in Rijswijk en lid ad-hoc-r-DNA-commissie. Hij heeft dit artikel op persoonlijke titel geschreven.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 28 september 1989

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

Eerste transgene muis met patent loopt rond, maar politici zwijgen stil

Bekijk de hele uitgave van donderdag 28 september 1989

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

PDF Bekijken