Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Swapo wil voor alles de macht

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Swapo wil voor alles de macht

Vrees voor lot verkiezingsuitslag in handen van Nujoma

8 minuten leestijd

Dinsdag worden in Namibië vrije verkiezingen gehouden. Klemmende vraag voor de Namibiërs en Zuidafrikaners is wat de guerrilla-beweging Swapo gaat doen. Wordt een (eventueel tegen vallende) uitslag gerespecteerd en zo ja voor hoe lang? Wie het politiek verloop in andere Afrikaanse landen een beetje kent heeft weinig reden voor optimisme. Bovendien: uitspraken die Swapo-leiders de afgelopen weken hebben gedaan liegen er niet om. „Nujoma wil macht, het koste wat het wil, en de Swapo zal zich van geweld bedienen als zij de verkiezingen niet wint".

In Zuid-Afrika begint men al aardig nerveus te worden over wat komen gaat. Dat zal ook wel de reden zijn waarom minister Botha deze week zo grif de vervalste berichten over "Swapo-infiltraties" geloofde en prompt militaire voorzorgsmaatregelen aankondigde. Men hèèft ook alle reden om de Swapo te wantrouwen en de oprechtheid van Swapo-leider Sam Nujoma in twijfel te trekken. Er zijn immers voorbeelden uit het nabije verleden te over.

Voor de buitenwereld liet de Swapo haar ware gezicht zien op 1 april van dit jaar, toen Namibiës onafhankelijkheidsproces officieel van start moest gaan. Op die dag vielen zwaarbewapende Swapostrijdkrachten Namibië vanuit Angola onverhoeds binnen, geheel in strijd met de Namibische vredesakkoorden. Overeenkomstig deze akkoorden hadden de Swapo-strijdkrachten zich tot boven de zestiende breedtegraad, zo'n '200 kilometer ten noorden van de Namibisch-Angolese grens, moeten terugtrekken.

Ander voorbeeld: Sam Nujoma blijft maar ontkennen dat zijn organisatie zich ooit heeft schuldig gemaakt aan martelingen van en zelfs moord op dissidenten en aan de ontvoering van kinderen.
Wel heeft hij indertijd zijn verontschuldiging aangeboden aan voormalige Swapo-leden, die in Swapo-kampen waren opgesloten en daar volgens Nujoma's zeggen „slecht waren behandeld". Maar hij bleef en blijft nog steeds ontkennen dat er meer dan 1000 dissidenten zijn verdwenen. Zelfs nu een VN-commissie van onderzoek heeft verklaard dat de verblijfplaats van 315 vermiste Swapo-dissidenten niet kon worden vastgesteld, houdt Nujoma vol dat zijn organisatie zich nooit aan martel- en moordpraktijken heeft schuldig gemaakt. 

Aantal vluchtelingen

Het wantrouwen tegen de Swapo kan met talloze andere praktijkgevallen worden geïllustreerd. Zo is er de controverse van het aantal vluchtelingen uit Namibië die door de Swapo in landen als Zambia, Angola en Tanzania zijn opgevangen en verzorgd. Voor elk van die vluchtelingen ontving de Swapo een bepaald bedrag uit handen van de hoge commissaris voor de vluchtelingen van d§ Verenigde Naties.

Wat dit betreft nam deze organisatie de cijfers die de Swapo zelf verstrekte, voor waar aan, omdat men (toen nog) geen enkele reden had om aan de Swapo-opgave te twijfelen. Thans blijkt dat de door de Swapo genoemde aantallen veel te hoog lagen: 80.000, tegen het ware aantal vluchtelingen van 33.000. Het is niet bekend wat het bedrag per vluchteling was dat de Swapo uit de kassen van de VN al die jaren heeft ontvangen, maar de strop voor de VN moet in de tientallen miljoenen lopen.

Een lid van het hoge commissariaat voor de vluchtelingen van de VN, ene Michael Dai Thomson, heeft eerder deze week deze organisatie, waarvoor hij tien jaar heeft gewerkt, ervan beschuldigd pro-Swapo te zijn. Nadat hij z'n ontslag had ingediend, verklaarde Thomson in Windhoek tegenover journalisten dat de Untag zichzelf voor het karretje van de Swapo heeft laten spannen. Naar schatting 4000 tot 7000 Namibische vluchtelingen waren tegen de afspraak in niet naar Namibië gerepatrieerd, omdat het hier gaat om mensen die tegen de Swapo zijn en straks tegen deze organisatie zullen stemmen. 
Bovendien, aldus Thomson, houdt de Swapo enkele duizenden Namibische kinderen in Angola gevangen. Tegelijkertijd wordt aan de ouders van die kinderen verteld dat zij hun stem op de Swapo moeten uitbrengen, omdat zij anders hun kinderen nooit meer zullen terugzien. Thomsons beschuldigingen zijn door de hoge commissaris alsook door de Untag van de hand gewezen, waarbij een zegsman van de VN de reputatie van Thomson trachtte te bezoedelen door diens carrière bij het hoge commissariaat af te schilderen als beneden de maat.

Door de mand

De Swapo is de laatste maanden snel door de mand gevallen. Zelfs een organisatie die de Swapo in de afgelopen jaren door dik en dun de hand boven het hoofd heeft gehouden, de Novib, heeft moeten bekennen dat de Swapo niet meer te vertrouwen is en heeft om die reden alle financiële hulp opgeschort.

Er doen in Namibië de wildste geruchten de ronde over wat er na de verkiezingen van volgende week gaat gebe\iren. Veel, zo niet alles, hangt af van de vraag of de Swapo een absolute (dat wil zeggen twee derde) meerderheid van stemmen behaalt. Als dit inderdaad het geval is, mag de Swapo geheel legaal de grondwet van een onafhankelijk Namibië opstellen.

Hoe groot is de kans dat de Swapo iqderdaad twee derde van het electoraat achter zich verzamelt? Er hebben zich ruim 700.000 kiezers laten registeren. In het gebied waar de Swapo-aanhang het grootste is, Ovambo-land, bevinden zich 248.000 kiezers, lang niet genoeg dus om een meerderheid laat staan een absolute meerderheid van stemmen te behalen, zelfs al zouden al die Ovambo's massaal op de Swapo stemmen, wat helemaal niet zeker is.

Een recente opiniepeiling heeft uitgewezen dat Swapo's belangrijkste rivaal, de Democratische Turnhalle Alliantie (DTA), onder 47 procent van de totale Namibische bevolking populair is en dat de aanhang van de Swapo nog geen 35 procent bedraagt. Slecht nieuws voor Nujoma dus. Wie in zijn schoenen staat, zal wel redeneren in de trant van: „Heb ik daarvoor 23 jaar lang een gewapende strijd tegen Zuid-Afrika geleverd? Op het slagveld bleken ze mij de baas, moet ik nu ook nog eens bij de stembus verlies gaan lijden?" Hier in Zuid-Afrika vermoedt men dat Nuyoma zich de overwinning niet zal laten ontglippen.

Geweld

Een man die jarenlang deel heeft uitgemaakt van het Swapo-kader en het zelfs tot vice-president van deze organisatie bracht maar zich geruime tijd geleden volkomen gedesillusioneerd van Nujoma afwendde, "Mishake Muyongo, • vertrouwt de Swapo voor geen cent.
"Nujoma wil macht, het koste wat het wil, en de Swapo zal zich van geweld bedienen als zij de verkiezingen niet wint", zei Muyongo deze week tegenover verslaggevers.

En de Zuidafrikaanse administrateurgeneraal van het gebied, Louis Pienaar, heeft openlijk z'ri twijfels uitgesproken over de onpartijdigheid van de Untag en zijn leidsman, de Fin Martti Ahtisa'ari. Volgens Pienaar zou Ahtisaari wel eens kunnen weigeren de verkiezingen geldig te verklaren als mocht blijken dat de Swapo geen absolute meerderheid behaalt.
Daarbij komt dat de Organisatie van Afrikaanse Eenheid tevoren al heeft gezegd dat ze de uitslag yan de verkiezingen alleen zou accepteren als de Swapo als duidelijke overwinnaar uit de bus' komt. Mocht de Swapo tot verliezer worden uitgeroepen, dan hebben de verkiezingen geen „vrij en eerlijk" verloop gehad, verklaarde zonder blikken of blozen de secretaris-generaal van de OAE, Salim Ahmed Salim, tijdens een recent bezoek aan Windhoek. .

De Swapo zelf heeft bij herhaling gezegd zich niet te zullen neerleggen bij een stembusverlies. „In zo'n geval zullen wij de Veiligheidsraad van de UNO verzoeken de uitspraak te doen dat de verkiezingen niet vrij en eerlijk zijn verlopen", verklaarde de secretaris voor buitenlandse zaken van de Swapo, Theo Ben Gurirab, vorige week. 
De vermoedens van Pretoria dat, mochten de verkiezingen niet verlopen zoals Nujoma wenst, de Swapo naar de wapens zal grijpen, zijn dus geenszins ongerechtvaardigd. Zuid-Afrika's handen zijn gebonden. Het Namibische vredesakkoord zegt dat Zuid-Afrika nog slechts een handje vol, 1500 man troepen, in Namibië mag behouden. Na de verkiezingen moeten ze zo snel mogelijk hun biezen pakken. Verzet van de Untag tegen een gewapende inval uit Angola is ondenkbaar, al was het alleen maar omdat de verschillende landen die strijdkrachten aan de Untag hebben geleverd, niet bij een gewapend treffen in Namibië betrokken willen raken. De Swapo heeft dus eigenlijk vrij spel.

Strategisch

In de hoofdstad Windhoek heeft de Swapo de laatste maanden liefst 39 huizen en kantoorgebouwen gekocht. Opvallend is dat ze bijna allemaal zijn gesitueerd op strategische plaatsen: bij de grote invalswegen, naast bruggen, bij de spoorlijn en op verschillende plaatsen in het centrum. Toen in 1975 de marxistische MPLA in Angola de macht greep, deed ze dit door op uiterst effectieve wijze alle strategische plaatsen in de hoofdstad Loeanda te bezetten. Wie in Afrika de hoofdstad beheerst, beheerst het hele land — en dat gaat zeer zeker op in het uiterst dun bevolkte Namibië.

Maar wellicht ziet Pretoria de zaak te somber in en misschien wil de Swapo de macht op legale wijze bemachtigen. Dat is niet zo moeilijk als men het volgende scenario bekijkt: De verkiezingen worden gewonnen door de Swapo, maar tot een absolute meerderheid in de 72 zetels tellende constituerende vergadering komt het niet. Daarop stelt de Swapo zich heel redelijk op, gaat met andere partijen praten over een nieuwe, democratische en niet een marxistische grondwet.

Oh ja, laten we in de grondwet ook opnemen dat er zo spoedig mogelijk na de onafhankelijkwording nieuwe verkiezingen worden uitgeschreven. Dat is een democratisch begin, zegt de Swapo, en zulks gebeurt. 
De Swapo wint in die verkiezingen de meeste stemmen, hoewel ze nog. steeds niet een absolute meerderheid behaalt. Maar die is dan niet meer nodig. 
De Swapo heeft de meerderheid van de zetels in handen, kan dus een regering vormen, waarna erniemand meer is die het opstellen van een nieuwe grondwet, deze keer een marxistische Swapo-grondwet, kan verhinderen.
Ver gezocht? Helemaal niet, want zo is het in de meeste andere 51 onafhankelijke Afrikaanse staten gegaan. 

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 4 november 1989

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

Swapo wil voor alles de macht

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 4 november 1989

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

PDF Bekijken