Bekijk het origineel

Spaanse

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Spaanse "Berebijbel" nóg ouder dan Statenvertaling

Spaanse protestanten herdenken Casiodoro de Reina

5 minuten leestijd

MADRID - In Madrid werd onlangs een boek gedrukt van de zestiende-eeuwse reformator Casiodoro de Reina. Dit jaar zal tevens een levensbeschrijving van de hand van de Engelsman Gordon A. Kinder het licht zien. De grote betekenis van Casiodoro de Reina ligt in zijn bijbelvertaling. Deze zogenaamde "Berebijber kwam lang voor onze Statenvertaling gereed.

De Reina heeft een veelbewogen leven gehad. Ongeveer in 1520 werd hij te Granada geboren, als nazaat van Moren die gedwongen waren het rooms-katholicisme aan te nemen. Na de universitaire studie trad hij in het bekende benedictijnerklooster San Isidro bij Sevilla. Dit klooster was samen met het koninklijke hof te Valladolid, een van de brandpunten van het Spaanse protestantisme. Zoals bekend is de Reformatie in Spanje, menselijk gezien, mislukt en gesmoord in bloed en vuur. .


Het klooster van San Isidro is nu het eigendom van een interkerkelijke stichting, die het wil inrichten tot "Reformatie-museum". Voor de restauratie van het exterieur heeft de nationale bank van Spanje onlangs een groot bedrag uitgetrokken in verband met de voor 1992 geplande Wereldtentoonstelling in Sevilla. In 1557 moest Casiodoro de Reina in aller ijl uit Spanje vluchten voor de Inquisitie. Degenen die niet meer konden vluchten, werden tijdens enkele massaprocessen ter dood gebracht. In enkele weken werden alleen al te Sevilla met minder dan 800 personen gearresteerd.

Ketters

Via Genève kwam De Reina in Londen aan. Hij kreeg daar van koningin Elisabeth I een jaargeld van 60 pond en een woonhuis, waar hij preekte voor een aantal Spanjaarden Later werd de kerk van St. Mary Axe ter beschikking gesteld. Dit alles werd trouw overgebriefd aan koning Philips II door het gezantschap van Spanje te Londen. De gezantschapssecretaris schreef over „de ketter die voor de weinige andere ketters hier preekt".


In 1564 bezocht hij een vergadering van Franse Hugenoten te Poissy. Als gevolg van zware laster omtrent zijn zedelijk leven moest hij uit Londen naar Antwerpen vluchten Hij mocht de voldoening smaken volledig van blaam gezuiverd te worden. Had wellicht de Spaanse gezant de hand in deze lastercampagne? Het grote werk waardoor Casiodoro de Reina nóg bekend is, is zijn vertaling van de Bijbel m het Spaans. Hij werd daarbij geholpen door zijn landgenoot Francisco de Zapata.


"HEERE"


Later heeft Cipriano de Valera nog enkele correcties aangebracht. Sinds die tijd staat deze bijbelvertaling bekend als de Reina-Valera-vertaling. Het is een uitstekende vertaling, die m 1569 gereed kwam. Dus lang voor onze Statenvertaling! Hij koos voor de weergave van de naam "HEERE" door "Jehovah". Bij de vertaling van het Oude Testament werd onder meer gebruik gemaakt van de Latijnse versie van Sanctes Pagninus, een Italiaanse dominicaner monnik die in 1541 was gestorven. En ook de Spaanse vertaling van de joden uit Ferrara werd benut.


De fel Roomse geschiedschrijver Marcehno Menéndez y Pelayo moest tegen wil en dank toegeven dat deze vertaling latere Roomse versies ver overtreft. Om het drukken van de Bijbel te begeleiden verbleef De Reina jarenlang te Straatsburg en te Bazel. Bazel was in die tijd het middelpunt van alle protestantse drukkerijen. Door het plotseling overlijden van Johannes Oporinus, aan wie De Rema 500 florijnen had geleend dreigde het hele project nog te mislukken. Maar door het ingrijpen van de senaat van Bazel werd een oplossing gevonden.


"Berebijbel"


Op 6 augustus 1569 was het zovervier grote pakken met Bijbels werden via Antwerpen naar Spanje verzonden. Het is niet bekend of ze daar aangekomen zijn. Deze vertaling noemt men in Spanje 'Biblia del Oso', de 'Berebijbel', omdat op het titelblad het gemeentewapen van Madrid was geplaatst, waarin een beer voorkomt.


In het woord vooraf, dat in een begeleidende brief bij de Bijbel was opgenomen, spreekt Casiodoro de Reina zijn hoop en verwachting uit dat er eenmaal een dag komen zou dat Oods Woord onbelemmerd en vrijelijk m alle hoeken van Spanje zou worden gelezen. Daar had De Reina geloof voor! Het heeft intussen wel tot circa 1960 geduurd eer het zover was: 391 jaar na 1569.


Martinisten


De oplage van de Bijbel was 2600 exemplaren. Nog steeds bevindt zich een exemplaar in de universiteitsbibliotheek van Bazel, met een eigenhandig geschreven opdracht van Casiodoro de Reina erin. Hij keerde terug naar Antwerpen, waar hij predikant was van een gemeente van Franssprekende lutheranen, die kerkdiensten hielden in het klooster van de karmelieten.


Nog uit zijn Straatsburgse tijd dateren de werken die nu volgens de benchten m Spanje zijn gedrukt: een commentaar op Matthéüs 4 en een verhandeling over de Godheid van Christus, uitgaande van het Evangelie naar Johannes. Te Antwerpen had hij veel verdriet van de twisten tussen Gereformeerden en lutheranen ( Martinisten"), en herhaaldelijk heeft hij Gods oordelen over Antwerpen plechtig aangekondigd. Ze bleven met uit: op 17 augustus 1585 moest de stad aan Parma worden overgegeven.


De protestanten mochten vier jaar m de stad blijven. Als ze daarna niet rooms wilden worden, zouden ze ongehinderd mogen vertrekken. Vóór de overgave reeds had De Reina Antwerpen verlaten. Hij ging naar Frankfort. Men wilde hem daar als predikant van de Franse gemeente hebben, maar de stadsbestuurders wezen een geboren Fransman, Antoine Serray, aan. Toch werd hij in juli 1593 als tweede Franse predikant benoemd. Hij heeft dat ambt niet lang bekleed: op 15 maart 1594 overleed hij. Zijn zoon Marcos volgde hem in 1596 op en vervulde die predikantsplaats tot aan zijn dood in 1625.

 

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 20 februari 1990

Reformatorisch Dagblad | 14 Pagina's

Spaanse

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 20 februari 1990

Reformatorisch Dagblad | 14 Pagina's

PDF Bekijken