Bekijk het origineel

De tragiek van José Napoleon Duarte

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

De tragiek van José Napoleon Duarte

"Man van 't midden" werd ´verscheurd' door links en rechts

4 minuten leestijd

DEN HAAG — Ex-president José Napoleon Duarte van EI Salvador, die gisteren op 64-jarige overleed, wilde zo graag een „president van de armen en de vrede" zijn. Maar tijdens zijn bewind tussen 1984 en 1989 is hij er niet in geslaagd vrede in het door geweld verscheurde Middenamerikaanse land te brengen. Evenmin is het hem gelukt het lot van de armen te verlichten.

In de hevig gepolariseerde samenleving van EI Salvador wist de president zich nauwelijks staande te houden onder de druk van links en rechts, aldus de overheersende mening van politieke deskundigen. Volgens een westerse waarnemer was het probleem met Duarte dat hij „een man van het centrum was in een land zonder politiek centrum".

De pro-Amerikaanse christen-democraat Duarte werd in 1984 de eerste gekozen burgerpresident van El Salvador. In 1972 won hij reeds de presidentsverkiezingen, maar toen greep het leger in om zijn eigen favoriet, generaal Armando Molina, op de presidentszetel te plaatsen. Duarte ging in ballingschap naar Venezuela. Tussen 1980 en 1982 stond hij aan het hoofd van een junta van militairen en burgers.

Duarte heeft als burgerpresident van meet af aan geprobeerd een einde te maken aan het politieke geweld dat El Salvador al meer dan een halve eeuw teistert. „Eerst moet de burgeroorlog met het linkse verzet worden opgelost, voordat het met de economie wat kan worden", zo verwoordde hij zijn standpunt. Maar de burgeroorlog, die toen al meer dan 60.000 slachtoffers had geëist, werd een molensteen om zijn nek.

Links en rechts

In de laatste jaren van zijn ambtstermijn bleek hoe langer hoe meer dat de linkse guerrilla-strijders tegenstanders van formaat waren. Met de ene na de andere aanval op onneem baar geachte militaire bolwerken schoot het verzet het zwaar door Washington gesubsidieerde anti-guer rillabeleid van Duarte letterlijk aan flarden.

Behalve met het linkse verzet kampte Duarte ook met de rechtse doodseskaders, die in het begin van de jaren tachtig vele duizenden Salvadorianen vermoordden. Hun acties namen in 1987 weer toe, toen de president overeenkomstig het Middenamerikaanse vredesplan voor het eerst in dialoog ging met het linkse verzet. Die besprekingen draaiden al gauw op een mislukking uit. Na drie gespreksronden was de tijd van praten voorbij en stonden de partijen weer als vanouds onverzoenlijk tegenover elkaar.

De verstandhouding tussen de regering-Duarte en het linkse verzet bereikte een dieptepunt na de moord in oktober 1987 op de voorzitter van de Salvadoriaanse commissie van de mensenrechten, Herbert Anaya. Het verzet hield de regering en het leger, dat banden met de doodseskaders zou hebben, verantwoordelijk voor de moord. Duarte verweet de guerrillastrijders de moord aan te .grijpen om het vredesplan te torpederen.

Nederlaag

De onvrede met de regering van Duarte nam hand over hand toe en kwam bij de parlementsverkiezingen van eind maart 1988 duidelijk tot uiting. De regerende christendemocratische partij leed toen een grote nederlaag. Duartes partij raakte haar absolute meerderheid van 33 zetels in het uit 60 leden bestaande parlement kwijt. De extreem-rechtse Arena-partij sleepte met 30 zetels de verkiezingszege in de wacht. Daarnaast veroverde Arena ook nog eens het belangrijke burgemeesterschap van de hoofdstad San Salvador. Deze was in de voorgaande 24 jaar steeds in handen geweest van de christendemocraten.

De verkiezingsoverwinning van de Arena-partij, wier leider Roberto D'Aubuisson wordt beschouwd als het brein achter de doodseskaders, betekende het politieke einde van Duarte en van zijn pogingen een beleid van het midden te voeren. Als belangrijkste oorzaken voor Duartes nederlaag werden de burgeroorlog, de belabberde economische situatie en de hoge werkloosheid genoemd. Bovendien stond de christen-democratische partij steeds meer bloot aan beschuldigingen over corruptie.

Nog geen twee maanden na de nederlaag van Duarte en de zijnen bij de algemene verkiezingen werd de wereld verrast door het bericht dat Duarte ernstig ziek was. Medewerkers van de president beiden dat de oroblemen van het land hem teveel waren geworden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 24 februari 1990

Reformatorisch Dagblad | 28 Pagina's

De tragiek van José Napoleon Duarte

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 24 februari 1990

Reformatorisch Dagblad | 28 Pagina's

PDF Bekijken