Bekijk het origineel

Bos bedreigt bestaan

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Bos bedreigt bestaan

Natuurmonumenten kapt 50 hectare bos

5 minuten leestijd

HULSHORST — De laatste zandverstuivingen van ons land worden bedreigd. Niet door milieurampen of soortgelijk onheil, nee, dit keer door de natuur zelf. Het oprukkende bos dreigt een einde te maken aan het voortbestaan van deze voor Europa unieke landschappen. De vereniging Natuurmonumenten heeft echter vergevorderde plannen om de zandverstuivingen in Hulshorst van de ondergang te redden. Zo'n 50 hectare bos zou daarvoor gekapt moeten worden.

Een Sahara in het klein. Zo omschrijft districtsbeheerder C. J. J. M. van der Heijden van Natuurmonumenten 'zijn' zandverstuiving. Banjerend over het Hulshorsterzand vertelt hij niet alleen vol overgave over vervlogen tijden, maar ook over de toekomstplannen voor deze enorme zandbak op de Noord-West-Veluwe. „Als ik hier rondloop krijg ik altijd het idee dat deze kale zandvlakte met, hier en daar een boom en struik nog een restje ongerepte natuur is".

Niets is echter minder waar. Een zandverstuivingslandschap is in tegenstelling tot een woestijn niet op een natuurlijke wijze ontstaan. Stuifzanden zijn gebieden waar de mens ooit te veel van de natuur vroeg. „Dit landschap is ontstaan door een te zware cultuurdruk. De bewoners hebben hier vroeger door het kappen van bos, het plaggen van gras en heide en door overbegrazing zo veel gebruik gemaakt van de natuur, dat deze zich niet meer kon herstellen. Een grote kale zandvlakte bleef achter. Het is nog niet zo heel erg lang geleden dat grote delen van de Veluwe uit enorme zandvlaktes bestond", vertelt Van der Heijden.

Dorpen bedreigd

„De mensen konden op een gegeven moment de stuifzanden niet meer bedwingen. Er werden een aantal eeuwen terug speciaal mensen aangesteld om het zand te beteugelen. Hete dorpen werden namelijk in hun bestaan door het stuifzand bedreigd. Door de aanplant van de grove den is men er uiteindelijk in geHULSHORST Districtsbeheerder Van der Heijden: „Hulshorst is net een Sahara in het klein". slaagd het zand onder de duim te krijgen". Deze grove den is op dit moment een van de grootste bedreigingen voor het voortbestaan van dit voor Europa unieke landschap.

De Vereniging tot Behoud van Natuurmonumenten kocht begin deze eeuw het Leuvenumse bos en het oostelijke deel van het Hulshorsterzand aan. In 1978 werd de vereniging ook eigenaar van het westelijk gelegen zandverstuivingsgebied. „Als je hier op de kaart kijkt, dan zie je dat het zandstuifgebied uit twee kernen bestaat. Deze kaart geeft eigenlijk nog een veel te optimistisch beeld. Grote delen die hier als zand en heide zijn ingekleurd, zijn inmiddels al begroeid met struiken en bomen".

Als er in deze omgeving niet snel iets gebeurt, is ook het laatste restje stuifzand ten dode opgeschreven. Ingrijpen is onvermijdelijk. De plannen van Natuurmonumenten hebben twee kanten. Allereerst wil de vereniging het bestaande stuifzand graag behouden. Bovendien vindt er nog een uitbreiding plaats van het terrein. Hier willen de natuurliefhebbers het dynamische proces van de zandverstuiving weer op gang brengen.

Uiterst zeldzaam

Van der Heijden: „Het gaat hier werkelijk om een uniek gebied. De waarde van dit terrein is vooral gelegen in de zeldzaamheid. In het overgangsgebied tussen bosrand en stuifzand kom je verschillende uitersi zeldzame mossen tegen. Kijk, de mossen die je hier ziet, kom je in Europa maar zelden tegen. Juist onder de extreme omstandigheden van een zandverstuiving kunnen deze mossen leven. Plus de vogels en talrijke insecten die daarbij horen". De rendiermossen en vogels als bij voorbeeld nachtzwaluw en duinpieper, zoals je die in dit gedeelte van Nederland nog veel tegenkomt, zie je ergens anders bijna niet meer.

„Dit landschap is inderdaad vergelijkbaar met een woestijn, 's Nachts koelt het hier enorm af, terwijl het overdag verschrikkelijk warm kan zijn. Er worden hier temperatuurverschillen gemeten van meer dan 50 graden Celsius binnen één etmaal. Normale bomen en planten houden het hier dan ook niet uit. Maar juist in de voedselarme omstandigheden in het overgangsgebied tussen zand en bos, kan deze korstmos en andere zeldzame plantengroei welig tieren. En ook de grove den is bestand tegen deze extreme situatie. Het is een verlies voor de natuur als de zandverstuiving zou ophouden te bestaan".

Groen tapijt

In snel tempo wil het omringende bos de kale zandvlakte met een groen tapijt bedekken. Steeds verder rukt het bos op. Om het voortbestaan van de zandverstuiving te garanderen, wil Natuurmonumenten in het najaar starten met het kappen van de aangrenzende bosrand. „Het lijkt inderdaad erg tegenstrijdig dat Natuurmonumenten 50 hectare bos wil kappen", geeft Van der Heijden toe. „We hebben al een behoorlijk aantal reacties gehad van mensen die zich bezorgd afvragen waar Natuurmonumenten nu mee bezig is".

„Uiteraard doen we dit niet zomaar. De universiteit van Amsterdam en de Internationale Agrarische Hogeschool Larenstein hebben voor ons uitgebreide studie verricht in het zandverstuivingsgebied. De wind heeft niet voldoende greep meer op het zand doordat de bomen de wind te veel beperken. Een boom van 10 meter hoogte beperkt de wind tot 300 meter in zijn omgeving. Een boom van 15 meter remt de wind tot 450 meter af. Daarom moeten we de bosrand op voldoende afstand houden, zodat de wind vrij spel heeft bij het zand. En als de wind weer genoeg grip krijgt op het zand, dan leeft het zand zo weer".

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van woensdag 2 mei 1990

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

Bos bedreigt bestaan

Bekijk de hele uitgave van woensdag 2 mei 1990

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

PDF Bekijken