Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Artikelen Strengholt in bundel

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Artikelen Strengholt in bundel

Ellen op Schrijvenderwijs over 75-jarige dichteres Eybers

5 minuten leestijd

„Professor Strengholt was een echte calvinist: sober en hartstochtelijk bezig met zijn vak, een strenge leermeester, maar persoonlijk zeer bij zijn studenten betrokken. Hij opende onze ogen voor wat waardevol was in de poëzie der 17e eeuw en vanuit zijn geloof volgde hij in de wetenschap één vaste koers: Hem eren en dienen". Dat zei drs. R. van Woudenberg bij de presentatie —door uitgever drs. G. Sneep aan mevr. A. W. Strengholt-van Keulen— van een bundel artikelen van de vorig najaar overleden prof. dr. L. Strengholt.

Die aanbieding van het boek "Uit volle schatkamers" had plaats in Driebergen op de najaarsvergadering van de prot. chr. auteursvereniging Schrijvenderwijs, waarmee Strengholt op diverse wijzen veel te maken had. Hij was spreker op de Revius-herdenking van de vereniging in 1986, forumvoorzitter van de studiedag over het Woordwerk-themanummer "Draagvlak" in november 1989, een week voor zijn plotseling overlijden, en ook geregeld medewerker aan Woordwerk.

Voorraadkamer
Omdat deze VU-hoogleraar een vakgeleerde was die zijn inzichten niet slechts aan een schare vakgenoten verkondigde, lag het voor de hand dat een aantal van zijn artikelen uit diverse bladen en bestemd voor een breder publiek nu werd bijeengebracht in een boekje. Drs. Guido Sneep van uitgeverij Buijten & Schipperheijn in Amsterdam was evenals Van Woudenberg een leerling van Strengholt en samen met de neerlandici H. Duits en E. Hofman en dé wijsgeer F. G. C. Dijkstra vormden zij de redactiecommissie van "Uit volle schatkamers".
Die titel werd ontleend aan wat de hoogleraar als zijn taak zag: de van God gegeven culturele schatkamers open 'houden. Liever sprak hij van voorraadkamers, omdat die schatten niet slechts ergens opgeslagen dienden te blijven. Wat hem zo boeide in die poëzie van de Gouden Eeuw, somde Van Woudenberg op: het was hun besef dat God alles bestuurt en dat het menselijk bedrijf tijdelijk en ijdel is, terwijl de rust elders is. Zij gingen ervan uit dat de wereld een kosmos is: schoon en wèl geordend. De 17e-eeuwers voelen zich als dichter of kunstenaar geen goden of hemelbestormers en zien hun werk niet als autonoom.

Autonome scheppers
Huygens kon zichzelf en zijn werk zeer relativeren. Poëzie is voor hen Gods schepping en geen creatie van de dichter. Men moet hun werk niet beoordelen naar originaliteit, zoals ten onrechte gebeurt. De poëzie der 17e eeuw was van hoge kwaliteit, juist omdat ze stond in en putte uit grote tradities. Men zocht aansluiting bij de grote lijnen en pretendeerde niet oorspronkelijk te zijn. Maar de calvinisten verwerkten de klassieken wel kritisch: men mocht met Revius en Augustinus wel roven van de Egyptenaren, maar moest het goud voor eigen hergebruik wèl eerst omsmelten. De technische vaardigheden, stijl en rijm, ritme en metrum der grote GoudenEeuwers zijn van onmiskenbare kwaliteit.
"Uit volle schatkamers" bevat artikelen van Strengholt uit onder meer "Geloof en wetenschap", "Beweging", het RD, het Nederlands Dagblad en vooral uit "Woordwerk", over uiteenlopende zaken als: Reformatie en literatuurbeschouwing, de vrome ketter Dirck Camphuysen, over Revius, Vondel en Huygens, maar ook over BosboomToussaint of een ballade van Gerrit Achterberg. Het sobere, genaaid gebrocheerde boekje van 144 blz. bevat een (matige zwart-wit) foto van Strengholt en kost vrij veel: 29,50 gld. Lezers van Woordwerk en leden van Schrijvenderwijs krijgen vijf gulden korting. Elders zal later een uitgave van de meer vakwetenschappelijke artikelen van Strengholt verschijnen.

In ballingschap
De schrijversdag had een afwisselend programma: voorzitter Bert Hofman sprak over het beproeven van de geesten en het Jezus als Heere belijden. Gerbrand Fenijn vertelde over zijn weg naar het schrijverschap (kinderboeken, sprookjes) en de ommekeer in zijn (geestelijk) leven. Er waren voordrachten uit eigen werk door onder meer Hans Mouthaan, Hennie Roth, Jo van Veen en Annie Pansier.
De hoofdmoot vormde de causerie van dichter Dick Ellen over de Zuidafrikaanse dichteres Elisabeth Eybers, die in ons land woont en dit jaar 75 werd. Over haar geboortedatum 'op' Klerksdorp (Transvaal) spreken de encyclopedieën elkaar tegen. Haar zelf vragen lukt niet: ze staat bijna nooit interviews toe, leeft nogal afgezonderd en heeft het niet erg op de betweterige Nederlanders begrepen. Toch blijft de zeer romantische dichteres, die in 1961 na haar scheiding van zakenman Albert Wessels in zelfgekozen ballingschap naar ons land vluchtte, hier wonen en zo haar voornaamste poëzie-thema koesteren: heimwee naar wat geweest is en wat ze op haar schaarse reizen 'thuis' niet terugvond.

Heimwee en religie
Liefde en erotiek —ook op hoge leeftijd— zijn naast heimwee, de natuur, melanchohe, zelfspot en ironie belangrijke kenmerken van haar inmiddels 600 verzen tellende dichterschap. Daarnaast schreef ze ook wetenschappelijke literaire artikelen en enkele verhalen. Maar heldere poëzie is haar grootste troef. Dat de domineesdochter soms heel religieus aandoende verzen schrijft, is 'gezichtsbedrog': ze heeft al vroeg volstrekt afscheid genomen van haar vaderlijk geloof. Ook een ontroerend vers als "Maria" gaat over het algemeen moederschap, niet over een vrouw die de Heiland der wereld baarde.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 9 november 1990

Reformatorisch Dagblad | 26 Pagina's

Artikelen Strengholt in bundel

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 9 november 1990

Reformatorisch Dagblad | 26 Pagina's

PDF Bekijken