Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

„IJsselmeerpolders zijn niet saai

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

„IJsselmeerpolders zijn niet saai"

Tentoonstelling "Hollands Atlantis, polderlandschap in perspectief", opent deuren

5 minuten leestijd

LELYSTAD — Golven beuken het basalt. Gebruis en geklots galmen door de ruimte. In het volgende gedeelte van de hal deelt koningin Wilhelmina om de paar minuten mee dat zij de tijd gekomen acht „om de afsluiting en de droogmaking van de Zuiderzee te ondernemen". Geluid is in overvloed aanwezig in de Romneyloods bij het informatiecentrum Nieuw Land aan de Oostvaardersdijk in Lelystad. Zaterdag opende daar de tentoonstelling "Hollands Atlantis, polderlandschap in perspectief" haar deuren.

In de speciaal voor deze tentoonstelling neergezette en aangepaste loods, het type dat veel gebruikt is bij de drooglegging en inrichting van de polders, werd de expositie vorige week vrijdag officieel geopend door commissaris van de Koningin J. C. J. Lammers en door ir. G. Blom. directeur-generaal Rijkswaterstaat van het ministerie van verkeer en waterstaat. De expositie wil een beeld schetsen „van de sociaal-economische, technische, historische en politieke factoren die ertoe hebben bijgedragen dat het landschap van de vier IJsselmeerpolders (Wieringermeer, Noordoostpolder, Oostelijk en Zuidelijk Flevoland) eruitziet zoals het eruitziet. Dit gebeurt door middel van archief- en fotomateriaal, planontwerpen, maquettes en audiovisuele middelen".

Meer dan een molen
Na de bruisende en klotsende entree staat in de eerste ruimte van de expositieloods "De wereld aan landschappen" centraal. „Een landschap is meer dan een weiland met een molen, een paar koeien en een aardig boerderijtje tussen een paar bomen. (...) Of een landschap mooi of lelijk is, hangt af van de ogen waarmee het landschap beoordeeld wordt". En: „Hoe mensen het landschap zien, wordt bepaald door de afbeeldingen die ze ervan kennen. Dat nemen mensen mee in hun beoordeling van het landschap. En daar willen wij wat aan doen". Reprodukties van zeventiende-eeuwse schilderijen. Delfts blauw, koektrommels en oude boeken laten een aantal van die traditionele afbeeldingen zien. Ook de IJsselmeerpolders hebben volgens de organisatoren van de expositie echter hun karakteristieke schoonheid. Saai zijn ze in ieder geval niet, vinden de mannen van Rijkswaterstaat.
In de tweede ruimte gaat het over de "Bouwstenen van het landschap". Hier spreekt Wilhelmina. Het citaat is uit de Troonrede van 16 september 1913. Fotozuilen laten de bouwstenen zien: infrastructuur, wonen, bos, recreatie, natuur, gemaal, dijk, entree, ontwatering en landbouw. Er zijn luchtfoto's van het landschap in de verschillende IJsselmeerpolders en van de vondsten van de Swifterbantcultuur, die zich in deze contreien vijfduizend jaar geleden bevonden moet hebben.
Schokland en Urk hebben een aparte expositiewand. Veel aandacht is er op de expositie voor boom en bos. Om aan te tonen dat de polders niet alleen maar plat en vlak zijn? In de vitrine ernaast 'loopt' premier Drees. Naast de boerderijtypen die voor iedere polder kenmerkend zijn, ook foto's van arbeiderswoningen in de Noordoostpolder, die door de snelle mechanisatie van de landbouw hun oorspronkelijke functie al gauw verloren.

Behartigenswaardig
Wilhelmina's woorden uit 1913 zijn ook duidelijk hoorbaar in de volgende ruimte. Hier wordt een zwart-wit-video vertoond van de afsluiting van de Zuiderzee en de eerste inpolderingen. Ook in de Troonrede van 1938 sprak de vorstin behartigenswaardige woorden. Door de goede akoestiek in de loods galmen '1913' en '1938' door elkaar. Elders jankt een sirene. Op de zuil van het Markermeer staat ook het laatste nieuws vermeld: „Op vrijdag 2 november heeft het kabinet besloten af te zien van de inpoldering van het Markermeer tot Markerwaard".
Midden in deze ruimte staat een plastic buis, waarin op gezette tijden blauw water met fors geweld omhoogspuit en de buis tot bovenin vult. „We willen even laten zien wat het is om vier meter onder de zeespiegel te leven, zonder onmiddellijk in dramatische voorbeelden te vervallen", licht C. de Waard, hoofd van' Nieuw Land, desgevraagd toe.

Achterin de hal ligt literatuur over de inpolderingen en de polders ter inzage. Er is een fotowedstrijd met als opdracht: „Maak een foto van de IJsselmeerpolders zoals u die ervaart".

Uniek landschap
„We willen in deze tentoonstelling laten zien waarom het polderlandschap uniek is en tevens verantwoording afleggen van het landinrichtingsbeleid dat we de afgelopen zestig jaar gevoerd hebben", verklaarde ing. B. Fokkens, hoofd van de hoofdafdeling Landinrichting van de directie Flevoland van Rijkswaterstaat (organisator van de expositie) vorige week. Vroeger werd het polderlandschap volgens Fokkens bepaald door de noodzakelijke infrastructuur, later werd de inrichting meer doordacht. De Beemster is een voorbeeld van een fraaie, doordachte polder, aangelegd in een tijd dat „een aantal VOC-mensen wat geld ervoor overhad".

Ideale polders?
De naam van de tentoonstelling verwijst naar het door de Griekse filosoof Plato beschreven „ideale continent" Atlantis. „Bij het ontwikkelen van elk van de IJsselmeerpolders is ernaar gestreefd een zo mogelijk even ideale samenleving en leefomgeving als Atlantis te scheppen. Aangezien de ideeën hierover elk decennium ingrijpend wijzigden, ontwikkelde het landschap van elk van de polders ook een geheel eigen karakter.

De tentoonstelling doet daar op leerzame wijze verslag van".

De Wieringermeerpolder is het oudst. De inpoldering werd gezien als agrarische noodzaak. Om de inrichting bekommerde men zich niet al te zeer. In 1942 viel de Noordoostpolder droog. De oorlogsjaren en de periode van wederopbouw stonden in het teken van soberheid en zuinigheid. Toch was er voor het eerst aandacht voor de „sociale aanvaardbaarheid van het landschap": de polders moesten niet alleen praktisch, maar ook leefbaar ingericht wórden. Landschapsarchitecten mochten er zich het hoofd over breken.

In 1957 viel Oostelijk Flevoland droog en in 1968 volgde Zuidelijk Flevoland. De auto, onmisbaar in het uitgestrekte polderiandschap, kreeg letterlijk en figuuriijk de ruimte. In Zuidelijk Flevoland was er meer aandacht voor omvangrijke natuurgebieden, recreatieterreinen en biologisch-dynamische landbouw. „Overal rijpt een afwisselend landschap".

Bij de tentoonstelling hoort ook een kunstproject, dat bestaat uit drie zeecontainers. Een staat er in het dorp Nagele in de Noordoostpolder, een bij het gemaal De Blocq van Kuffeler in Almere en de derde op de scheiding van Knardijk en Vogelweg bij Lelystad.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van woensdag 28 november 1990

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

„IJsselmeerpolders zijn niet saai

Bekijk de hele uitgave van woensdag 28 november 1990

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

PDF Bekijken