Bekijk het origineel

VN-resolutie geeft vrede of oorlog

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

VN-resolutie geeft vrede of oorlog

Politieke oplossing door geweldselement nog een keer benadrukt

2 minuten leestijd

De Amerikaanse president Bush, en zijn minister van buitenlandse zaken. Baker, hebben, omdat ze niet meer uitsluitend de weg van het VN-embargo wilden blijven bewandelen, werkelijk tot het allerlaatste moment gewacht om tot deze stap over te gaan. In december neemt Jemen het voorzitterschap in de Veiligheidsraad (van de VS) over en dat betekent dat het erdoorheen krijgen van een geweldsresolutie stukken moeizamer zal gaan. Dit straatarme Arabische land aan de zuidoostgrens met Saoedi-Arabië heeft zich de laatste maanden immers als pro-Irak opgesteld en het zal dat in de toekomst zeker nog meer doen, nu het (al lange tijd) sluimerende conflict met de rijke Saoedi's weer opflikkert.
Het was dus haasten geblazen voor de Amerikanen. Vandaar dat Baker in een kleine twee weken zo'n beetje de hele wereld heeft rondgevlogen. Intensief diplomatiek overleg met de vijftien leden van de Veiligheidsraad moest in de eerste plaats voorkomen dat er een veto tegen de resolutie wordt uitgesproken door een van de vijf permanente leden van de raad (naast de Verenigde Staten zijn dat Groot-Brittannië, Frankrijk, de Sowjet-Unie en China). Met zo'n veto ("ik verbied!") kan elk permanent lid de aanvaarding van een resolutie tegenhouden. Maar alleen al het publiekelijk verscheuren van een Amerikaanse resolutie zou de internationale eenheid tegen Irak ernstige schade toebrengen.

Niet permanente leden
Het intensieve vooroverleg moest er ook voor zorgen dat van de overige (niet permanente) leden er in ieder geval negen vóór stemmen. Daarover lijken de Amerikanen zich inmiddels minder zorgen te maken: Van die overige tien leden (Canada, Columbia, Ethiopië, Finland, Ivoorkust, Maleisië, Roemenië, Jemen, Zaïre en Cuba) hebben tot dusver alleen Jemen en Cuba resoluut 'nee' gezegd, maar ook Maleisië en Columbia lieten doorschemeren niet voor een geweldsresolutie te zijn. Van de resterende zes landen is Washington vrijwel zeker dat ze vóór zullen stemmen.

Dat zelfde lijkt te gelden van de vijf permanente leden, afgezien dan van China, dat vandaag in bedekte termen liet weten niet voor maar ook niet tegen te stemmen. Had Washington niet die actieve of passieve steun, dan zou het nooit hebben besloten om morgen de Veiligheidsraad bijeen te roepen (op hoog ministerieel niveau nog wel) om tot stemming over te gaan.

Frankrijk en de Sowjet-Unie waren de laatste dwarszitters die uiteindelijk met een uiterst zorgvuldige formulering van de ontwerp-resolutie overstag zijn gegaan.

Trouwens: zelfs al zouden twee van de vijf zich morgen onthouden van een stem, dan nog zou dat de resolutie niet in gevaar brengen. Zolang er maar geen veto wordt uitgesproken en negen voorstemmen worden gehaald. Het krachtseffect zou door zo'n onthouding natuurlijk wèl een deuk oplopen — vandaar dat ook vandaag nog wordt gesleuteld aan de uiteindelijke tekst, waarbij 'onwillige' collega's onder meer worden 'bewerkt' met videobeelden van Iraakse misdaden uit bezet Koeweit.

Geweld ingepakt
Het was voor de Amerikanen geven en nemen, met als resultaat een resolutie waarin het geweldselement volledig is ingepakt in diplomatiek taalgebruik. Zo wordt hèt 'geweldsartikel' van de VN, artikel 42, waarin nadrukkelijk over „collectief gebruik van geweld" wordt gesproken, niet in de ontwerp-resolutie genoemd. In plaats daarvan is gekozen voor dezelfde formulering als de eind augustus aangenomen embargo-resolutie (nummer 665) waarin het met geweld afdwingen van naleving van het embargo werd omfloerst met de woorden „met gepaste maatregelen". Nu wordt er gesproken over "alle noodzakelijke middelen". Die landen die militair geweld willen gebruiken, kunnen hun gang gaan, de overige wensen zich niet als „ten oorlog trekkende" staten te compromitteren, zo luidde toen, maar zo luidt ook morgen de verhulde boodschap. Daarmee sluit men aan bij de 40-jarige traditie van de VN, want resolutie 42 is in het verleden nog nooit expliciet gebruikt. Belangrijk is natuurlijk ook het ultimatum dat in de ontwerpresolutie is opgenomen: eerst 1 januari, maar uiteindelijk zal dat 15 januari zijn. Op die datum moet Saddam Koeweit hebben verlaten. Dat lijkt een ernstige verscherping van de tekst, maar het is er wel op verzoek van Frankrijk en de Sowjet-Unie in opgenomen. Daarmee wordt voorkomen dat de resolutie zonder meer groen licht voor militair optreden geeft en wordt Saddam nog één keer heel nadrukkelijk een vreedzame oplossing (lees: Iraakse capitulatie) van de crisis voor gehouden.

Ook de Amerikanen hebben uiteraard nog steeds dat doel, een vreedzame oplossing, voor ogen: mét de andere leden van de Raad rekenen ze erop dat Saddam alleen tot een vreedzame terugtocht bereid is als alle mogelijkheden van uitvlucht zijn afgesneden. En dat is in deze resolutie-met-ultimatum het geval.

Risico's
Kortom, door de tijd voor een vreedzame oplossing nu te begrenzen met een van datum voorziene mogelijkheid tot geweld is de kans op een vreedzame oplossing niet verkeken, maar wordt die kans juist extra benadrukt. Zij het niet zonder grote risico's, want de vraag kan worden gesteld of Saddam wel zal zwichten voor de dreiging met militair geweld.
Dat doorgewinterde Irak-onderhandelaars als de Fransen deze weg mee bewandelen, mag dan ietwat geruststellend zijn, Saddam heeft in het verleden voor meer verrassingen gezorgd.

Intussen wordt binnen en buiten de VS de kritiek gehoord dat Bush en zijn ploeg onnodig hun mogelijkhe den beperken door nu al een ge weldsresolutie te willen en het effect van het VN-embargo niet langer af te willen wachten. Het embargo is toch. effectief opgelegd? zo vragen de critici zich af. En inderdaad, Irak is van de buitenwereld afgesloten, de aanvoer van militaire reserve-onderdelen, voedsel en dergelijke is aan banden gelegd. Maar dat alles heeft tot nog toe niet tot een politiek effect geleid. Integendeel, waarnemers verwachten dat het nog wel een klein jaar kan duren alvorens de sancties echt gaan bijten.

Daartegenover staat een dagelijks voortgaande verwoesting door Irak, van Koeweit en toenemende spanning in het anti-Irak-kamp, vanwege Arabische landen die wegkwijnen onder het embargo, vanwege Saddams onmenselijk gemanipuleer met gijzelaars en vanwege toenemend intern verzet tegen Bush beleid. Kortom, een langdurig zich voortslepend conflict is, na daadwerkelijke oorlog, de minst te prefereren optie. Vandaar Amerika's "grote sprong voorwaarts' met zijn geweldsresolutie, waarbij nog een keer heel nadrukkelijk een vreedzame oplossing dubbeldik wordt onderstreept. Daarmee hebben de kansen op vrede of op oorlog zich nog nooit zo dicht bij elkaar bevonden als met deze resolutie.



Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van woensdag 28 november 1990

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

VN-resolutie geeft vrede of oorlog

Bekijk de hele uitgave van woensdag 28 november 1990

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

PDF Bekijken